Π. Γιαννούτσος, Μέλος ΔΣ, HellasCert
Η συζήτηση για τις βιώσιμες πόλεις έχει πλέον μετατραπεί σε άμεση κοινωνική, περιβαλλοντική και οικονομική αναγκαιότητα. Η κλιματική κρίση, η ενεργειακή ανασφάλεια και η ταχεία αστικοποίηση επηρεάζουν καθημερινά την ποιότητα ζωής των πολιτών, καθιστώντας επιτακτική την επανεξέταση του τρόπου που σχεδιάζουμε, κατασκευάζουμε και λειτουργούμε τα κτίρια και τις πόλεις μας.
Στον πυρήνα αυτής της μετάβασης είναι τα «πράσινα» δομικά υλικά και οι βιώσιμες κατασκευαστικές πρακτικές. Υλικά με μειωμένο ανθρακικό αποτύπωμα, αυξημένη ενεργειακή απόδοση και δυνατότητα ανακύκλωσης συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση των εκπομπών και στην ανθεκτικότητα του δομημένου περιβάλλοντος. Ωστόσο, η πραγματική τους αξία δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητη δίχως ένα αξιόπιστο και αντικειμενικό σύστημα πιστοποίησης.
Εργαλείο προστασίας και διαφάνειας
Η πιστοποίηση λειτουργεί ως μηχανισμός διαφάνειας και εγγύησης ποιότητας. Διασφαλίζει ότι οι ισχυρισμοί περί βιωσιμότητας βασίζονται σε μετρήσιμα δεδομένα, διεθνώς αναγνωρισμένες μεθοδολογίες, σαφή κριτήρια αξιολόγησης. Προστατεύει την αγορά από φαινόμενα παραπλανητικής περιβαλλοντικής προβολής και ενισχύει την εμπιστοσύνη των επαγγελματιών και των τελικών χρηστών. Μάλιστα, στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος της HellasCert είναι κομβικός: μέσω των μελών της, διασφαλίζει ότι οι διαδικασίες ελέγχου, επιθεώρησης και πιστοποίησης στηρίζονται σε διεθνή πρότυπα και εφαρμόζονται με ανεξαρτησία, τεχνική επάρκεια και αντικειμενικότητα, αποτελώντας έναν θεσμικό πυλώνα αξιοπιστίας.
Οι προκλήσεις του κλάδου
Πάντως, παρά τη δυναμική του, ο τομέας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Η πολυπλοκότητα και ο κατακερματισμός του κανονιστικού πλαισίου, συνδυαστικά με την έλλειψη ενοποιημένων διαδικασιών, συχνά επιβραδύνουν την υιοθέτηση σύγχρονων συστημάτων πιστοποίησης. Παράλληλα, η περιορισμένη εξοικείωση της αγοράς με εργαλεία που είναι σε πλήρη ευθυγράμμιση με τα παγκοσμίως αναγνωρισμένα πλαίσια (λ.χ. LEED v5, DGNB) και Envision (όπως η Ανάλυση Κύκλου Ζωής, οι Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντων (EPDs) και η πιστοποίηση CSC (Concrete Sustainability Council), δυσχεραίνουν τη συνολική και τεκμηριωμένη αποτίμηση της βιωσιμότητας των δομικών υλικών.
Αντιμετώπιση των προκλήσεων θεσμικά και συντονισμένα
Η απάντηση στις σημαντικές προκλήσεις που βρίσκει εμπρός του ο κλάδος δεν μπορεί παρά να είναι θεσμική και συντονισμένη. Η απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου, η ενίσχυση της διαπίστευσης, αλλά και η ανάπτυξη κινήτρων για τις επιχειρήσεις οι οποίες επενδύουν σε πιστοποιημένα «πράσινα» υλικά, είναι σε θέση να επιταχύνουν τη μετάβαση και να ενισχύσουν έναν υγιή ανταγωνισμό βασισμένο στην ποιότητα και στη διαφάνεια.
Καλές ελληνικές και διεθνείς πρακτικές
Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει τον δρόμο. Π.χ., η Γερμανία στηρίζει έμπρακτα τη βιώσιμη πόλη μέσω πιστοποιήσεων όπως η DGNB (Deutsche Gesellschaft für Nachhaltiges Bauen), που έχει αναπτύξει ένα από τα πιο ολοκληρωμένα συστήματα πιστοποίησης διεθνώς, καλύπτοντας κτίρια, αστικές περιοχές (districts), δημόσιους χώρους και υποδομές. Στην Ελλάδα, το έργο του Ελληνικού ενσωματώνει αρχές απόλυτα ευθυγραμμισμένες με το DGNB System for Districts, όπως η πολεοδομία μεικτών χρήσεων, η λογική της «πόλης των 15 λεπτών», η κλιματική ανθεκτικότητα και η κυκλική οικονομία. Επίσης, η συνεργασία του Συμβουλίου Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδας με τη DGNB για τη μεταφορά τεχνογνωσίας ενισχύει περαιτέρω αυτή την κατεύθυνση.
Ακόμη, η Ελλάδα διαθέτει επίσημο εθνικό πλαίσιο για τις δημόσιες κατασκευές μέσω του ΚΕΝΑΚ, των ευρωπαϊκών Οδηγιών για τα Nearly Zero Energy Buildings και των «πράσινων» δημόσιων συμβάσεων. Σε επίπεδο πόλεων, το διεθνές πρότυπο ISO 37120 προσφέρει ένα αξιόπιστο πλαίσιο πιστοποίησης αστικής βιωσιμότητας, βασισμένο σε 104 δείκτες που καλύπτουν θεματικές όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, η υγεία, το περιβάλλον, η διακυβέρνηση και η ποιότητα ζωής. Στην Ελλάδα, ο Δήμος Τρικκαίων αποτελεί πιλοτικό παράδειγμα, έχοντας υιοθετήσει δείκτες ISO 37120 και συμμετέχοντας ενεργά σε διεθνή δίκτυα έξυπνων και βιώσιμων πόλεων.
Η πιστοποίηση, επομένως, αποτελεί στρατηγικό μοχλό που μεταφράζει τη βιωσιμότητα από θεωρία σε πράξη. Σε αυτή τη μετάβαση, η HellasCert και τα μέλη της δύνανται να διαδραματίσουν καθοριστικό θεσμικό ρόλο, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη, τη διαφάνεια και την ποιότητα στη διαδρομή προς τις βιώσιμες πόλεις του αύριο.