Οι τεχνολογίες αιχμής και τα πολλαπλά πλεονεκτήματα της υπόγειας ανάπτυξης σε περιβαλλοντικό, κοινωνικό, τεχνικό και οικονομικό επίπεδο.

Για το κορυφαίο τεχνικό συνέδριο World Tunnel Congress 2023, που θα διεξαχθεί από τις 12 έως τις 18 Μαΐου, μιλούν στο Construction οι κ.κ. Ιωάννης Φίκιρης, Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του WTC 2023, και Νικόλαος Ρούσσος, Πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Σηράγγων & Υπόγειων Έργων (ΕΕΣΥΕ).

Στις 12-18 Μαΐου θα λάβει χώρα το διεθνές συνέδριο World Tunnel Congress 2023 στην Αθήνα. Ποια είναι η σημασία του για την Ελλάδα και την εγχώρια βιομηχανία υποδομών;

Ιωάννης Φίκιρης, Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του WTC 2023

Ιωάννης Φίκιρης: To World Tunnel Congress 2023 αποτελεί το μεγαλύτερο διεθνές τεχνικό/επιστημονικό συνέδριο που θα έχει διεξαχθεί ποτέ στη χώρα μας. Αντιλαμβάνεστε ότι το γεγονός αυτό από μόνο του καθιστά τη σημασία του εξαιρετικά σημαντική.

Αναμένουμε περισσότερους από 2.000 συνέδρους από όλο τον κόσμο, ενώ ήδη στην Τεχνική Έκθεση έχουν δηλώσει συμμετοχή περισσότερες από 120 εκ των μεγαλύτερων, παγκοσμίως, εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον τομέα μελέτης, κατασκευής, λειτουργίας και συντήρησης σηράγγων και υπογείων έργων (κατασκευαστικές, μελετητικές, μηχανημάτων, εξοπλισμού, υλικών, λογισμικού κ.λπ.). Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου η Αθήνα θα αποτελέσει τον αποκλειστικό προορισμό σημαντικών στελεχών μεγάλων εταιρειών, παγκόσμιας εμβέλειας, που δραστηριοποιούνται στα υπόγεια έργα, εκπροσώπων διεθνών οργανισμών, υπηρεσιών κ.λπ. που θα μπορέσουν από πρώτο χέρι να αντιληφθούν τις επενδυτικές προοπτικές στη χώρα μας.

Μια τέτοια μοναδική ευκαιρία θα προσφέρει παράλληλα τη δυνατότητα στους εκπροσώπους της εγχώριας βιομηχανίας υποδομών να ενημερωθούν για τις σύγχρονες τάσεις/τεχνολογίες αιχμής, να γνωρίσουν στελέχη κορυφαίων εταιρειών και βεβαίως να ανοίξουν δίαυλοι δημιουργίας συνεργασιών.

Η διοργάνωση ενός τέτοιου μεγέθους συνεδρίου θα αποτελέσει επίσης μια πρώτης τάξεως ευκαιρία προβολής της ελληνικής τεχνογνωσίας και της αποκτηθείσας εμπειρίας από τα πολυάριθμα, σε ορισμένες περιπτώσεις πολύ δύσκολα, υπόγεια έργα που κατασκευάσθηκαν στη χώρα. Κατά τις εργασίες του συνεδρίου θα παρουσιαστούν εμπειρίες έργων και πρακτικές κατασκευής και λειτουργίας υπογείων έργων από όλο τον κόσμο, ενώ το συνέδριο θα αποτελέσει και μια πρώτης τάξεως ευκαιρία παρουσίασης των πολλαπλών πλεονεκτημάτων της υπόγειας ανάπτυξης σε περιβαλλοντικό, κοινωνικό, τεχνικό και οικονομικό επίπεδο.

Πώς έρχεται να απαντήσει στις σύγχρονες απαιτήσεις της κλιματικής αλλαγής και της αστικοποίησης το περιεχόμενο του συνεδρίου με τον τίτλο «Expanding Underground»;

Νικόλαος Ρούσσος, Πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Σηράγγων & Υπόγειων Έργων (ΕΕΣΥΕ)

Νικόλαος Ρούσσος: Η υπόγεια βιώσιμη ανάπτυξη και η εφαρμογή ενός σχεδίου πόλεως στο υπέδαφος αποτελούν πλέον τους βασικούς πυλώνες στον σχεδιασμό των υπογείων έργων.

Η κατασκευή σηράγγων μειώνει άμεσα το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των μεταφορών, παρέχοντας τη δυνατότητα μαζικής μετακίνησης στα αστικά κέντρα μέσω των γραμμών μετρό που επεκτείνονται συνεχώς. Επιπροσθέτως, η τοποθέτηση των συνεχώς αυξανόμενων δικτύων κοινής ωφελείας στο υπέδαφος μειώνει τις απαιτήσεις για υπέργειες μεταφορές, παρέχοντας σημαντική προστασία έναντι των έντονων καιρικών φαινομένων που εκδηλώνονται όλο και πιο συχνά λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Ωστόσο, οι σήραγγες δεν είναι μόνο οδικές ή σιδηροδρομικές αλλά κατασκευάζονται και για άλλους σκοπούς όπως η αποθήκευση νερού και η παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Επιπροσθέτως, αξίζει να σημειωθεί η κατασκευή της Υπόγειας Πόλης στο Μόντρεαλ του Καναδά, που περιλαμβάνει ένα εκτεταμένο δίκτυο σηράγγων και υπόγειων χώρων όπου λειτουργούν καταστήματα, εστιατόρια και γραφεία.

Η βιωσιμότητα στα υπόγεια έργα δεν αφορά μόνο στον σκοπό κατασκευής τους αλλά και στον τρόπο κατασκευής τους με την εφαρμογή ηλεκτρικών μηχανημάτων με μηδενικούς ρύπους, την ελαχιστοποίηση της παραγωγής αποβλήτων και την εφαρμογή ανακυκλωμένων υλικών.

Η αστικοποίηση και η ελαχιστοποίηση των διαθέσιμων χώρων στην επιφάνεια οδηγούν στην ανάγκη εκμετάλλευσης του υπόγειου χώρου, καθιστώντας την υπόγεια ανάπτυξη βιώσιμη με την προϋπόθεση της ορθολογικής χρήσης του. Στην παρούσα χρονική στιγμή, η κατάρτιση ενός σχεδίου πόλεως για το υπέδαφος είναι μονόδρομος για τη βέλτιστη αξιοποίησή του.

Η υπόγεια βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί το όραμα της Διεθνούς Επιτροπής Σηράγγων (ΙΤΑ-AITES) και της Ελληνικής Επιτροπής Σηράγγων και Υπογείων Έργων ως μέλος της και για τον λόγο αυτό επιλέχθηκε η μία από τις τέσσερις εναρκτήριες θεματικές ενότητες των τεχνικών διαλέξεων του Συνεδρίου να είναι η «Knowledge & Passion to Expand Underground for Sustainability and Resilience», όπου θα παρουσιαστούν οι απαιτήσεις της εποχής, η προσαρμογή του τρόπου σχεδιασμού των υπογείων έργων σε αυτές τις απαιτήσεις, καθώς και περιπτώσεις έργων που συνάδουν με το όραμα για υπόγεια βιώσιμη ανάπτυξη.

Πλέον, η χρήση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων, όπως η τεχνολογία ΒΙΜ, η Επαυξημένη Πραγματικότητα, η Τεχνητή Νοημοσύνη κ.ά. αποτελούν προαπαιτούμενο των κατασκευών. Πόσο χρήσιμες και αλληλένδετες είναι αυτές οι τεχνολογίες ειδικά με τη διάνοιξη σηράγγων και εν γένει τα υπόγεια έργα;

Ν.Ρ.: Το Building Information Modeling (BIM) είναι μία διαδικασία που η εφαρμογή της στα υπόγεια έργα είναι πλέον υποχρεωτική, σχεδόν στα περισσότερα έργα, καθώς αποτελεί έναν ολιστικό τρόπο πραγματοποίησης των μελετών κατά τον οποίο δημιουργείται ένα ψηφιακό μοντέλο που περιλαμβάνει όλες τις πληροφορίες και ιδιότητες του έργου που θα κατασκευαστεί, παρέχοντας σε πραγματικό χρόνο ενημέρωση των σημείων αλληλεπίδρασης μεταξύ των διαφόρων ειδικοτήτων που μελετάνε το έργο.

Η Επαυξημένη Πραγματικότητα και η Τεχνητή Νοημοσύνη έχουν τη δυνατότητα να φέρουν νέα εποχή στην κατασκευή των υπογείων έργων βελτιώνοντας την απόδοση, μειώνοντας το κόστος και αυξάνοντας την ασφάλεια.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να χρησιμοποιηθεί στην παρακολούθηση της προόδου εκσκαφής σε πραγματικό χρόνο, εντοπίζοντας άμεσα της περιοχές που διαφέρουν από τις προβλέψεις της μελέτης, ήτοι τις περιοχές με αυξημένη πιθανότητα να εκδηλωθούν προβλήματα. Με τον τρόπο αυτό θα είναι δυνατή η άμεση λήψη διορθωτικών μέτρων που θα βελτιώσουν την απόδοση στην κατασκευή, ενώ θα μειωθεί την πιθανότητα εκδήλωσης ατυχημάτων.

Με την Τεχνητή Νοημοσύνη θα αυτοματοποιηθούν διαδικασίες στις κατασκευές υπογείων έργων όπως είναι η λειτουργία των ΤΒΜ, όπου με την ταχύτατη αξιολόγηση των παραμέτρων λειτουργίας των μηχανημάτων θα βελτιωθεί η απόδοση εκσκαφής τους και θα απομειωθεί ο κίνδυνος αστοχίας του εξοπλισμού αναγνωρίζοντας την ανάγκη για συντήρησή του.

Ωστόσο στην παρούσα χρονική στιγμή, η λειτουργική εφαρμογή τους είναι σε εμβρυακή φάση και η εκτίμησή μου είναι ότι δεν θα αντικαταστήσουν ποτέ την κρίση του μηχανικού στη λήψη ορισμένων δύσκολων αποφάσεων στη διάρκεια κατασκευής των υπογείων έργων.

Πόσο σημαντικά είναι για την επιμόρφωση των μηχανικών του κλάδου τόσο τα εκπαιδευτικά μαθήματα του ITACET Foundation όσο και οι επισκέψεις σε μεγάλα έργα της Αττικής;

Ι.Φ.: Κατ’ αρχάς να σημειώσουμε ότι η επιμόρφωση των μηχανικών του κλάδου στη χώρα μας και γενικά η διάδοση των γνώσεων για τα υπόγεια έργα, αποτέλεσαν εκ των βασικών σκοπών της ίδρυσης της ΕΕΣΥΕ το 1995 και αφορούν ίσως τις κυριότερες από τις σημερινές της δραστηριότητες.

Η διάδοση των γνώσεων, των διαφόρων, εκ των πάρα πολλών, εξειδικευμένων αντικειμένων που σχετίζονται με επιμέρους θέματα κατασκευής και λειτουργίας σηράγγων και υπογείων έργων είναι υψηλής σπουδαιότητας. Αντιλαμβανόμενη η Διεθνής Ένωση Σηράγγων και Υπογείων Έργων (ΙΤΑ-ΑΙΤΕS) τη μεγάλη σημασία της διάδοσης των γνώσεων, αποφάσισε αυτό να γίνεται με οργανωμένο τρόπο, από το έτος 2007, μέσω της ειδικής επιτροπής ITACET. Για τις ανάγκες δε χρηματοδότησης των δράσεων επιμόρφωσης της επιτροπής ΙTACET ιδρύθηκε το ITACET Foundation, που έχει σκοπό τη χρηματοδότηση των επιμορφωτικών σεμιναρίων κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Φέτος, στο πλαίσιο του WTC 2023, διοργανώνεται από την ΕΕΣΥΕ, σε συνεργασία με το ITACET και τη συνδρομή του ITACET Foundation, το διήμερο σεμινάριο με τίτλο “Risk management and sustainable underground solutions”.

Στο σεμινάριο που θα πραγματοποιηθεί στις 12 και 13 Μαΐου στο ΕΒΕΑ Αθηνών καταξιωμένοι επιστήμονες θα επικεντρωθούν σε δύο πολύ σημαντικούς τομείς που σχετίζονται αφενός με τη διαχείριση του ρίσκου κατά την κατασκευή και λειτουργία υπογείων έργων και αφετέρου με τις δυνατότητες βιώσιμης ανάπτυξης που παρέχουν τα υπόγεια έργα.

Τέλος, σε ό,τι αφορά στις τεχνικές επισκέψεις θα δοθεί η δυνατότητα στους συνέδρους του WTC 2023 να αποκτήσουν εικόνα περί της πολυπλοκότητας ορισμένων εκ των σημαντικότερων έργων υποδομής που κατασκευάζονται σήμερα στην Αθήνα, αλλά και να ενημερωθούν για πρωτοποριακές τεχνικές λύσεις που εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση κατασκευαστικών προκλήσεων. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι η απόκτηση εικόνων από υπό κατασκευή έργα και η ανταλλαγή εμπειριών από πραγματικά περιστατικά είναι η οδός που οδηγεί στην περαιτέρω εξέλιξη/βελτίωση πρακτικών.