Η οικονομική κρίση του 2007 δεν άφησε αλώβητο τον κλάδο των κατασκευών κτιρίων. Αν και δημιούργησε πολλά προβλήματα στην αγορά των ακινήτων και στις επιχειρήσεις γύρω από αυτά, σιγά σιγά με την πάροδο του χρόνου εμφανίστηκαν νέες επενδυτικές ευκαιρίες τόσο στα επαγγελματικά κτίρια όσο και σε εκείνα με χρήση κατοικίας. Η ψυχολογία των επενδυτών άλλαξε και πραγματοποιήθηκαν αγοραπωλησίες κάθε χρόνο περισσότερες σε αριθμό, μεγαλύτερες σε οικονομικά μεγέθη, υφιστάμενων και νεόδμητων κτιρίων.

Στη χώρα μας οι κλιματικές συνθήκες, η μορφολογία του εδάφους και ο πολιτισμός προδιαθέτουν ευνοϊκά πολλούς κάτοικους της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης. Επίσης συγκριτικά πλεονεκτήματα φορολογικού χαρακτήρα, με κύρια την αναστολή ΦΠΑ έως το τέλος του 2022, την Golden Visa κ.ά., τα οποία έχουν θεσπιστεί σε σχέση με άλλες καθιερωμένες αγορές, έχουν οδηγήσει πολλούς ξένους επενδυτές από κάθε μέρος του πλανήτη, με τη μορφή προσώπων ή επιχειρήσεων, στην εγχώρια αγορά ακινήτων.

Βραχυχρόνια μίσθωση, ανακαινίσεις, νεόδμητες κατασκευές
Την περίοδο αυτή εμφανίστηκε η έννοια της βραχυχρόνιας μίσθωσης πρώτα στην πρωτεύουσα και έπειτα στην υπόλοιπη Ελλάδα με προτεραιότητα στους ταξιδιωτικούς προορισμούς. Πραγματοποιήθηκαν πολλές μεταβιβάσεις ακινήτων μεμονωμένων ή και ολόκληρων κτιρίων από Έλληνες και ξένους επενδυτές με σκοπό την ανακαίνιση και εν τέλει την προσφορά σύγχρονων καταλυμάτων σε ελκυστικές τιμές.

Η αυξανόμενη ζήτηση «ενεργοποίησε» τον κατασκευαστικό κλάδο και τις επιχειρήσεις κάθε μεγέθους. Υπάρχουσες επιχειρήσεις δραστηριοποιήθηκαν εκ νέου αλλά και νέες συστάθηκαν από νεότερους σε ηλικία επαγγελματίες. Πραγματοποιήθηκαν ανακαινίσεις μεμονωμένων ιδιοκτησιών (διαμερίσματα, γραφεία, καταστήματα) ή και ριζικές ανακαινίσεις ολόκληρων κτιρίων. Επίσης, κατασκευάστηκαν νέα κτίρια με τη μέθοδο της αγοράς οικοπέδου ή της αντιπαροχής.

Τα κτίρια, νεόδμητα και ανακαινισμένα, πληρούν τις προδιαγραφές του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού εσωτερικών και εξωτερικών χώρων. Χρησιμοποιούνται σύγχρονες τεχνολογικές και μηχανολογικές μέθοδοι με σκοπό την ικανοποίηση των απαιτήσεων των χρηστών παράλληλα με την εξοικονόμηση ενέργειας, το ελάχιστο δυνατό αποτύπωμα CO2 και την προώθηση της κυκλικής οικονομίας.

Το τραπεζικό σύστημα προσφέρει δάνεια σε αγοραστές ακινήτων μέχρι και το 60-70% της αξίας τους εφόσον εκείνοι πληρούν τα απαραίτητα οικονομικά κριτήρια. Σύμφωνα με τραπεζικούς παράγοντες real estate, ούτε η COVID-19 δεν μπόρεσε να ελαττώσει τον αυξανόμενο ρυθμό του τραπεζικού δανεισμού.

Πανδημία και ακριβότερα υλικά
Τη χρονική περίοδο διάρκειας δύο ετών της πανδημίας, με την τηλεργασία μεταβλήθηκαν οι συνθήκες απασχόλησης των εργαζομένων. Υπήρξε ανάγκη μείωσης της επιφάνειας των επαγγελματικών χώρων για τις επιχειρήσεις. Αντίστοιχα, εμφανίστηκε η ανάγκη ενός επιπλέον δωματίου στις κατοικίες με χρήση γραφείου.

Με αυτόν τον τρόπο η προσφορά και η ζήτηση στον κατασκευαστικό κλάδο διατηρήθηκε σε ισορροπία.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η μεγάλη (τρίμηνη έως και σήμερα) διάρκειά του έφερε μια παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας, σκεπτικισμού κι αναμονής τόσο από τη μεριά των κατασκευαστών κτιρίων όσο και από τη μεριά των επενδυτών.

Την αύξηση του ενεργειακού κόστους ακολούθησε η αύξηση της τιμής των οικοδομικών υλικών. Αύξηση πάνω από 40 % στην τιμή του σίδηρου οπλισμού σκυροδέματος και του χαλκού για τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις. Ακολουθούν σε ποσοστό το αλουμίνιο, τα πλακίδια δαπέδων, οι υαλοπίνακες, τα προϊόντα σιδήρου και τα ξυλουργικά (πόρτες, ντουλάπες υπνοδωματίων, κουζίνες). Η συνολική αύξηση τιμής των υλικών κατασκευής ανέρχεται σε ποσοστό μεγαλύτερο του 30%/m2 ωφέλιμης επιφάνειας κύριων χώρων ενός κτιρίου σε σχέση με το αρχικό επιχειρηματικό και επενδυτικό πλάνο που υπήρχε πριν από τον πόλεμο. Προφανώς, ενδεχόμενη παράταση αυξήσεων τιμών θα μεγαλώσει την απόκλιση από τον αρχικό προϋπολογισμό του έργου. Στην περίπτωση αγοράς οικοπέδου ή αντιπαροχής, πριν από δύο ή και περισσότερα χρόνια, από τις κατασκευαστικές εταιρείες, υπάρχει η πιθανότητα τμήμα του επιπλέον κόστους κατασκευής να μπορέσει να απορροφηθεί λόγω των πιο ευνοϊκών τιμών που υπήρχαν τότε. Σε αντίθετη περίπτωση το έργο έχει πιθανότητες να καταστεί ζημιογόνο. Παρόμοια είναι η κατάσταση και στον τομέα των επισκευών και ανακαινίσεων των κτιρίων.

Αξίζει να σημειωθεί το γεγονός ότι πολλές εταιρείες που προμηθεύουν τα υλικά κατασκευής, αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα του τομέα τους, αδυνατούν να τηρήσουν τους χρόνους παράδοσης στο εργοτάξιο καθυστερώντας έτσι την ολοκλήρωση των εργασιών εντός των προδιαγεγραμμένων και προσυμφωνημένων σε κάποιες περιπτώσεις χρονικών περιθωρίων. Το τελευταίο, μαζί με τη γραφειοκρατία σε υπηρεσίες του δημόσιου τομέα και τις μεγάλες καθυστερήσεις που προκαλούνται, αποτελούν έναν ακόμη επιχειρηματικό προβληματισμό μέσα στο γενικά αβέβαιο πλαίσιο.

Σε αναμονή
Σε αυτό το περιβάλλον των διαρκών ανατιμήσεων και αυξήσεων οι επενδυτές και τα funds στην πλειοψηφία τους τηρούν στάση αναμονής ενώ οι υποψήφιοι αγοραστές, μεσαίας τάξης συνήθως, των οποίων τα εισοδήματα παρέμειναν σταθερά, χάνουν τη δυνατότητα να αγοράσουν το ακίνητο το οποίο πριν από λίγο καιρό είχαν την οικονομική ευχέρεια, ίσως και με τη βοήθεια τραπεζικού δανεισμού, να αγοράσουν. Η ίδια στάση παρατηρείται και από τις τράπεζες. Αυτές μη γνωρίζοντας το ακριβές επιτόκιο δανεισμού τους από την Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα δεν μπορούν να προσφέρουν τους ίδιους οικονομικούς όρους στους πελάτες τους.

Ανάλογα με τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία και της ενεργειακής κρίσης, θα δημιουργηθεί ένα νέο τοπίο στην αγορά το οποίο θα εξισορροπήσει τα στοιχεία που οδηγούν καθοδικά την αγορά με εκείνα που την οδηγούν ανοδικά. Ο κλάδος των κατασκευών ανέκαθεν πρόσφερε θέσεις εργασίας σε ετήσια βάση και έσοδα για το κράτος. Η συμβολή της πολιτείας λοιπόν είναι απαραίτητη με πολλούς τρόπους, κυρίως με τη διατήρηση κατ’ αρχήν και παράταση κατ’ επέκταση της υπάρχουσας ευνοϊκής για τον κατασκευαστικό κλάδο νομοθεσίας όπως η αναστολή ΦΠΑ και Golden Visa, με την αποκλιμάκωση των τιμών στον τομέα της ενέργειας και σε εκείνον των υλικών, και τη μείωση του χρόνου διεκπεραίωσης θεμάτων σε υπηρεσίες του δημόσιου τομέα.