Τα κύρια είδη θερμομόνωσης και οι εφαρμογές τους. Ποια είναι τα κριτήρια επιλογής των θερμομονωτικών υλικών και πώς ο τρόπος τοποθέτησής αυτών συμβάλλει στην αποτελεσματικότητά τους; Είναι η θερμομόνωση το «πράσινο μονοπάτι» που οδηγεί στην κτιριακή αειφορία;

Πάντα, όταν σχεδιάζεις κάτι, να λαμβάνεις υπόψη τον περιβάλλοντα χώρο: μια καρέκλα σε ένα δωμάτιο, ένα δωμάτιο σε ένα σπίτι, ένα σπίτι σε μια γειτονιά, μια γειτονιά σε μια πόλη, είπε κάποτε ο Φινλανδοαμερικανός αρχιτέκτονας Eero Saarinen. Καθώς, λοιπόν, η προστασία του περιβάλλοντος σε παγκόσμια κλίμακα αλλά και η οικονομία στον οικογενειακό ή επαγγελματικό προϋπολογισμό, εξελίσσονται σε βασικά ζητούμενα της εποχής μας, η θερμομόνωση ισοδυναμεί με την κορυφαία επιλογή για κάθε σύγχρονο κτίσμα, χώρο και επαγγελματική εγκατάσταση.

Είμαστε έτοιμοι να περιηγηθούμε στα άδυτα εκείνης της διαδικασίας που μειώνει σημαντικά την ηχορύπανση, το κόστος της θέρμανσης και της ψύξης, συμβάλλοντας παράλληλα στην εξοικονόμηση ενέργειας και χρημάτων; Η θερμομόνωση έρχεται να μας προσφέρει αξιόπιστες λύσεις, που αναβαθμίζουν την ποιότητα της ζωής μας.

Αντιμετωπίζοντας αποτελεσματικά την απώλεια θερμότητας
Αναμφισβήτητα, η απώλεια θερμότητας συνιστά ένα από τα μείζονα προβλήματα των κτιρίων στην Ελλάδα, με το μεγαλύτερο ποσοστό αυτής να διαφεύγει από τα παράθυρα, τις πόρτες, τους τοίχους, την οροφή και την ταράτσα. Αξίζει να σημειωθεί πως ενώ, βάσει του Κανονισμού Θερμομόνωσης, το σύνολο των κτιρίων που χτίστηκαν μετά το 1980 είναι μονωμένα, στην Ελλάδα το 82% αυτών έχουν κατασκευαστεί πριν το 1980, με αποτέλεσμα να μη διαθέτουν μόνωση. Για τον κτηριακό τομέα, ως θερμομόνωση νοείται το σύνολο των κατασκευαστικών μέτρων που λαμβάνονται για τη μείωση της μεταφοράς θερμότητας μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος ενός κτηρίου αλλά και μεταξύ εσωτερικών χώρων, με διαφορετικές θερμικές απαιτήσεις, μας εξηγεί ο Νίκος
Τσιτούρας, Business Development Manager στο Business Department της Kraft Paints – Bioclima.

Όπως χαρακτηριστικά τονίζει ο Γιάννης Χάσκος, Business Owner στη Chaskos S.A, εάν μονωθούν σωστά όλα τα δομικά στοιχεία του κτιρίου, με ιδιαίτερη προσοχή στις λεπτομέρειες, όπως πρέκια, στηθαία κ.λπ., τότε εξισορροπείται εσωτερικά η θερμοκρασία του. Εκτός του ότι αντιστοιχεί στην καλύτερη επιλογή σε επίπεδο κόστους-απόδοσης, η θερμομόνωση προσφέρει στο κτίριο ηχομόνωση, πυροπροστασία, υψηλή θερμική άνεση, που μεταφράζεται σε καλύτερη ποιότητα διαβίωσης, μείωση των πάγιων δαπανών μηχανολογικών εγκαταστάσεων, περιορισμό προβλημάτων κτιριακής παθολογίας, δηλαδή μείωση του κόστους συντήρησης, αύξηση του χρόνου ζωής και της αξίας του κτιρίου, αναφέρει ο Χρήστος Χατζηάστρου, Διευθυντής Τεχνικής Υποστήριξης της Fibran S.A. Ασφαλώς, οι περιορισμένες ενεργειακές ανάγκες οδηγούν και στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, συμβάλλοντας στην προστασία των φυσικών πόρων, προσθέτει.

Θερμοπρόσοψη: Mια επένδυση με μακροπρόθεσμα οφέλη
Τα είδη της θερμομόνωσης διακρίνονται κυρίως ως προς τη θέση του θερμομονωτικού υλικού στη διατομή του δομικού στοιχείου, μας πληροφορεί ο Νίκος Τσιτούρας.

Η εξωτερική θερμομόνωση, στην οποία οι θερμομονωτικές πλάκες τοποθετούνται στην εξωτερική πλευρά του τοίχου, αποτελεί πλέον την κύρια μέθοδο στις νέες ή υφιστάμενες κατασκευές, μας λέει.

Εδώ δεν υπάρχει διατάραξη της «ζωής» του κτιρίου στα υφιστάμενα, αφού η επέμβαση γίνεται εξωτερικά, υπογραμμίζει ο Κωνσταντίνος Ριζάκος, Πρόεδρος & Δ. Σύμβουλος στη Γ. Κ. Ριζακος ΑΒΕΤΕ.

Στην εξωτερική θέρμανση περιορίζονται στο ελάχιστο οι θερμογέφυρες & ο κίνδυνος σχηματισμού υγρασίας συμπύκνωσης, αναφέρει ο Νίκος Τσιτούρας. Εκμεταλλευόμαστε τη θερμοχωρητικότητα των δομικών στοιχείων, τα οποία έτσι προστατεύονται από απότομες θερμοκρασιακές μεταβολές, περιγράφει ο Κωνσταντίνος Ριζάκος.

Δημιουργείται ένας συνεχής «ενεργειακός μανδύας», που θωρακίζει όλη την κατασκευή (τοίχους, κολώνες, δοκάρια κλπ.), μας εξηγεί ο Νίκος Τσιτούρας. Καθώς μειώνονται σημαντικά οι ενεργειακές απαιτήσεις του κτιρίου για θέρμανση και ψύξη, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μικρότερης ισχύος ηλεκτρομηχανολογικός εξοπλισμός, συμπληρώνει ο Κωνσταντίνος Ριζάκος. Επιτυγχάνουμε τη μέγιστη δυνατή μείωση των δαπανών για θέρμανση ή κλιματισμό, ενώ μειώνουμε δραστικά και το αρχικό κόστος επένδυσης για συστήματα ψύξης ή θέρμανσης, καθότι οι ανάγκες είναι λιγότερες, καταλήγει ο Γιάννης Χάσκος.

Άλλες κατηγορίες θερμομόνωσης
Μια άλλη κατηγορία θερμομόνωσης είναι η εσωτερική, όπου οι θερμομονωτικές πλάκες τοποθετούνται στην εσωτερική πλευρά του τοίχου.

Στα κύρια πλεονεκτήματα της συγκαταλέγονται η συντομότερη αρχική θέρμανση ή ψύξη του χώρου, καθώς δεν αξιοποιείται η θερμοχωρητικότητα των δομικών στοιχείων, η δυνατότητα εργασιών τοποθέτησης, ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών, και η μη επιρροή στην εξωτερική αρχιτεκτονική διαμόρφωση (όπου υπάρχουν περιορισμοί), μας ενημερώνει ο Νίκος Τσιτούρας.

Στην εσωτερική θερμομόνωση συνιστάται προσοχή & μελέτη για ενδεχόμενη χρήση φράγματος υδρατμών, προς αποφυγή συμπυκνώσεων στο εσωτερικό της διατομής (κυρίως σε ψυχρότερα κλίματα), υπογραμμίζει.

Η θερμομόνωση πυρήνα, στην οποία οι θερμομονωτικές πλάκες τοποθετούνται στο μέσο (πυρήνα) του τοίχου, αποτελούσε για πολλά χρόνια την συνηθέστερη μέθοδο θερμομόνωσης.

Είναι εύκολη, οικονομική και δεν επηρεάζει εξωτερικές αρχιτεκτονικές διαμορφώσεις, σχολιάζει ο Νίκος Τσιτούρας, προσθέτοντας ωστόσο πως, λόγω των σύγχρονων απαιτήσεων για μεγάλα πάχη θερμομονωτικών πλακών, σε συνδυασμό με τις ομολογουμένως πολύ μεγάλες θερμογέφυρες που προκύπτουν από αυτήν, το συγκεκριμένο είδος θερμομόνωσης χρησιμοποιείται σπανίως πλέον σε νεόδμητες κατασκευές.

Όσον αφορά τα δώματα (ταράτσες) διακρίνουμε 2 βασικές κατηγορίες, τα μονοκέλυφα συμπαγή δώματα και τα δικέλυφα αεριζόμενα δώματα. Τα πρώτα, που αποτελούν και το συντριπτικό ποσοστό για την Ελλάδα, διακρίνονται με τη σειρά τους σε συμβατικού τύπου, όπου η θερμομονωτική στρώση βρίσκεται κάτω από την στρώση στεγάνωσης, και ανεστραμμένου τύπου, όπου η θερμομόνωση βρίσκεται επάνω από την στρώση στεγάνωσης, μας πληροφορεί ο Νίκος Τσιτούρας.

Η κάθε μέθοδος επιλέγεται ανάλογα με τις ανάγκες βατότητας και επισκεψιμότητας, σημειώνει, συμπληρώνοντας πως στην Ελλάδα τα συμβατικού τύπου δώματα απαντώνται συχνότερα (κυρίως σε κατοικίες) από τα υπόλοιπα, τα οποία συνήθως επιλέγονται σε κτήρια τριτογενούς τομέα.

Επιλέγοντας τα κατάλληλα θερμομονωτικά υλικά
Οι κλιματολογικές συνθήκες, η υγρασία, η θερμοκρασία, ο άνεμος, το νερό, η έκθεση σε ειδικές συνθήκες, οξέα, άλατα, χημικές ουσίες επιδρούν στα δομικά υλικά, ενώ καταλυτικοί θεωρούνται και οι εξωτερικοί παράγοντες, όπως ο τρόπος συμπεριφοράς των δομικών υλικών στις εξωτερικές επιδράσεις, το κόστος αυτών, σε συνάρτηση με την αποτελεσματικότητα τους, το κόστος συντήρησής τους, η φιλικότητα προς το περιβάλλον.

Η επιλογή των κατάλληλων υλικών για τη θερμομόνωση πρέπει να πραγματοποιείται σε συνάρτηση με το είδος της κατασκευής, δηλώνει στο Construction ο Γιάννης Χάσκος. Η μελέτη και τεχνογνωσία αποτελούν τους βασικότερους παράγοντες, ώστε να γίνει η κατάλληλη επιλογή, καθώς τα υλικά έχουν συγκεκριμένες προδιαγραφές και διαδικασίες εφαρμογής, μας εξηγεί.

Το σημαντικό κριτήριο για την θερμομόνωση είναι το πάχος του θερμομονωτικού υλικού (όχι αυτό που υποδεικνύει ο παρωχημένος ΚΕΝΑΚ σήμερα, αλλά ικανό πάχος για την κάλυψη του στόχου Κτιρίου Σχεδόν Μηδενικής Κατανάλωσης Ενέργειας), μας λέει ο Δρ. Γιάννης Κοντούλης, Γενικός Διευθυντής στη Knauf Insulation.Ελλάδας, Κύπρου και Μάλτας.

Συμπληρωματικά πρέπει απαραιτήτως να λαμβάνεται υπόψη η αντίδραση των υλικών στη φωτιά (για το λόγο αυτό επιλέγουμε άκαυστα υλικά) και τα περιβαλλοντικά τους χαρακτηριστικά, όπως το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και οι εκπομπές πτητικών οργανικών ενώσεων, ώστε να δημιουργήσουμε ασπίδα προστασίας με τη θερμομόνωση και στις στέγες αλλά και στις τοιχοποιίες μας, υπογραμμίζει.

Ευρέως διαδεδομένα θερμομονωτικά υλικά
Το πιο ευρέως διαδεδομένο οικοδομικό θερμομονωτικό υλικό είναι η διογκωμένη πολυστερίνη, που αποδεικνύεται ιδανική για εξωτερική θερμομόνωση τοίχων αλλά και ταρατσών. Θερμομονωτικό υλικό με πολύ καλούς και σταθερούς, στα χρόνια, συντελεστές θερμικής αγωγιμότητας 0,031-0,035W/mK αποτελεί η εξηλασμένη πολυστερίνη, κατάλληλη για θερμομόνωση τοίχων, ψυγείων, ταρατσών κ.λπ.

Ο πετροβάμβακας εξασφαλίζει θερμομόνωση, ηχομόνωση και πυροπροστασία, ενώ ο ορυκτοβάμβακας, με αντίδραση στη φωτιά κατηγορίας Α1, συνιστά ένα υλικό με ιδιαίτερα χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αφού δεν περιλαμβάνει χημικά με βάση το πετρέλαιο και για την παραγωγή του καταναλώνεται πολύ χαμηλή ενέργεια.
Η θερμομόνωση μπορεί να προσφέρει, και για το χειμώνα αλλά και για το καλοκαίρι, όχι μόνο εξοικονόμηση ενέργειας αλλά και θερμική άνεση, ποιότητα ζωής και αυξημένη πυροπροστασία, εφόσον χρησιμοποιούνται άκαυστα προϊόντα, όπως ο ορυκτοβάμβακας και ο πετροβάμβακας, σημειώνει ο Δρ. Γιάννης Κοντούλης.

Πάντα με γνώμονα την αειφορία -σε συνδυασμό με την τιμή αγοράς, έτσι ώστε να πετυχαίνουμε το οικονομοτεχνικό βέλτιστο- πρέπει να επιλέγουμε υλικά που, με βάση τις περιβαλλοντικές δηλώσεις επίδοσης (EPD) τους, έχουν μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα για την επίτευξη της ίδιας θερμομονωτικής αντίστασης, δηλαδή μικρότερη ενσωματωμένη ενέργεια καθ’ όλη τη διάρκεια παραγωγής, χρήσης και ανακύκλωσης αυτού και των α’ υλών του, μας εξηγεί ο Κωνσταντίνος Ριζάκος.

Επιπλέον, όπως προσθέτει, χρειάζεται να επιλέγουμε υλικά πιστοποιημένα από ανεξάρτητους φορείς, με υψηλή ποιότητα, καθώς και σύγχρονα βιώσιμα υλικά, τα οποία να προέρχονται από ανανεώσιμες ά ύλες, που μειώνουν περαιτέρω το περιβαλλοντικό αποτύπωμα τους.

Τα βιολογικά υλικά θερμομόνωσης όχι μόνο παρέχουν εξαιρετική θερμομόνωση, αλλά συμβάλλουν επίσης στην αποφυγή φαινομένων όπως αυτό του άρρωστου κτιρίου, λόγω του υψηλού συντελεστή διαπνοής τους, μας πληροφορεί ο Νικόλαος Στ. Κοντόπουλος, Σύμβουλος Ακουστικής, Μηχανολόγος – Μηχανικός, Ενεργειακός Τεχνολόγος στη Calma Acoustics Thinking Insulation.

Υλικά όπως η κυτταρίνη, η κάνναβη, το μαλλί προβάτου ή ο φελλός προάγουν τη βελτίωση της ποιότητας αέρα στους εσωτερικούς χώρους, αποτρέποντας την ανάπτυξη μυκητών, ακάρεων ή άλλων, συμπληρώνει.

Η σημασία της σωστής εγκατάστασης των θερμομονωτικών υλικών
Ο τρόπος τοποθέτησης του θερμομονωτικού υλικού είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματικότητά του, μας λέει ο Χρήστος Χατζηάστρου.

Ένα καλά σχεδιασμένο και σωστά εγκατεστημένο σύστημα θερμομόνωσης συμβάλλει καθοριστικά στη διατήρηση της θερμικής άνεσης ενός εσωτερικού χώρου διαβίωσης, καθώς και στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας που απαιτείται για αυτή τη διαδικασία, δηλώνει στο Construction Νικόλαος Στ. Κοντόπουλος.

Το κάθε κτίριο διαθέτει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να ληφθούν υπόψιν, αναφέρει ο Γιάννης Χάσκος, πληροφορώντας μας πως αρχικά γίνεται η μηχανολογική μελέτη απωλειών από εξειδικευμένο μηχανολόγο, ώστε να διαπιστωθούν οι ενεργειακές απώλειες αλλά και οι ιδιαιτερότητες στα δομικά στοιχεία του κτιρίου, όπως τις θερμογέφυρες κ.α.

Υπάρχουν διάφορα θερμομονωτικά υλικά, με διαφορετικές ιδιότητες, και ο τρόπος τοποθέτησης επηρεάζεται από την φύση τους, αφού δεν εφαρμόζονται όλα με τον ίδιο τρόπο, σημειώνει ο Χρήστος Χατζηάστρου.

Ανάλογα με τη θέση του υλικού στο δομικό στοιχείο, καθορίζονται οι ελάχιστες απαιτήσεις ποιότητας του θερμομονωτικού, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα πρότυπα και κανονισμούς, κατά συνέπεια και οι ορθές πρακτικές, συνεχίζει.

Άλλες απαιτήσεις ποιότητας και πρακτικές εφαρμόζονται για την τοποθέτηση ενός μονωτικού σε ένα εσωτερικό χώρισμα και άλλες όταν αυτό τοποθετείται σε ένα χώρισμα που γειτνιάζει με το εξωτερικό περιβάλλον, διευκρινίζει.
Οι τεχνικοί που εφαρμόζουν το θερμομονωτικό υλικό, πρέπει να έχουν τις απαιτούμενες γνώσεις, ικανότητες και δεξιότητες, επισημαίνει ο Χρήστος Χατζηάστρος. Χωρίς τη απαιτούμενη τεχνογνωσία, που προκύπτει μετά από κατάλληλη τεχνική εκπαίδευση, μπορεί να δημιουργηθούν θερμογέφυρες, ρωγμές και άλλα προβλήματα που θα μειώσουν την απόδοση, μας εξηγεί.

Σημαντικός παράγοντας για την αποτελεσματικότητα του θερμομονωτικού υλικού είναι η διαχείριση υγρασίας, η οποία επιτυγχάνεται με την κατάλληλη επιλογή του συστήματος στεγανοποίησης και διαχείρισης υδρατμών, αναφέρει και σημειώνει πως κακές πρακτικές ενδέχεται να οδηγούν τόσο σε απορρόφηση υγρασίας και μείωση της απόδοσης του θερμομονωτικού, όσο και σε πλήθος άλλων προβλημάτων κτιριακής παθολογίας.

Σε μια εποχή που η βιωσιμότητα αποτελεί προτεραιότητα, η σωστή εγκατάσταση του θερμομονωτικού υλικού και η χρήση βιολογικών υλικών ανεβάζουν τον πήχη της ποιότητας στην οικοδομική βιομηχανία, υπογραμμίζει ο Νικόλαος Στ. Κοντόπουλος.

Ο δρόμος προς την ενεργειακή μετάβαση των κτιρίων
Τα κτίρια συνιστούν ένα μεγάλο ενεργειακό καταναλωτή. Όπως επιβεβαιώνουν οι διεθνείς μελέτες, η συμμετοχή τους στα αέρια του φαινομένου του θερμοκηπίου φθάνει έως και το 50%, μας πληροφορεί ο Χρήστος Χατζηάστρου.
Ενδιαφέρον είναι πως, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της ερευνητικής ομάδας στο Εργαστήριο Αλληλεπίδρασης Ανθρώπου-Κτιρίου του Πανεπιστημίου Κάρλτον στην Οτάβα του Καναδά, τα κενά κτίρια καταναλώνουν περισσότερη ενέργεια από ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα.

Η κλιματική κρίση μας δίνει καθημερινά μαθήματα για την ανάγκη ανθεκτικότερων κατασκευών για την προστασία της ζωής, της περιουσίας αλλά και της ποιότητας ζωής των ανθρώπων που ζουν σε αυτά, σχολιάζει ο Δρ. Γιάννης Κοντούλης.

Αποφασιστικός συνεισφέρων στην αειφορία των κτιρίων αναδεικνύεται ο παράγοντας της θερμομόνωσης, μας λέει ο Νικόλαος Στ. Κοντόπουλος. Πρόκειται για τον δρόμο προς την ενεργειακή μετάβαση, συμπληρώνει ο Γιάννης Χάσκος, τονίζοντας πως το 70 με 80% της ενέργειας που καταναλώνει ένα κτίριο είναι για θέρμανση και ψύξη.

Αποτρέποντας τις απώλειες θερμότητας και ρυθμίζοντας την εσωτερική θερμοκρασία των κτιρίων, μειώνεται δραστικά η κατανάλωση ενέργειας, δηλώνει ο Νικόλαος Στ. Κοντόπουλος. Ασφαλώς, οι περιορισμένες ενεργειακές ανάγκες οδηγούν στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και συμβάλλουν στην προστασία των φυσικών πόρων, σημειώνει ο Χρήστος Χατζηάστρου.

Μια πιστοποιημένη εταιρεία τοποθετεί ένα σύστημα θερμομόνωσης, το οποίο πετυχαίνει το μέγιστο ενεργειακό όφελος χωρίς κακοτεχνίες, υπογραμμίζει ο Γιάννης Χάσκος, ενώ, παράλληλα, προσθέτει πως ένα σύστημα θερμομόνωσης θα πρέπει να ικανοποιεί κάθε δημιουργική επιθυμία.

Η χρήση βιοδιασπώμενων και ανανεώσιμων υλικών στην κτιριακή ενδυναμώνει την οικολογική συνείδηση, περιγράφει ο Νικόλαος Στ. Κοντόπουλος.

Επιλέγοντας το κατάλληλο υλικό θερμομόνωσης και εξασφαλίζοντας ότι εγκαθίσταται σωστά, μπορούμε να ενισχύσουμε σημαντικά την ενεργειακή ασπίδα του κτιρίου, να μειώσουμε το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα και να δημιουργήσουμε πιο άνετους χώρους διαβίωσης, μας εξηγεί.

Αξιοσημείωτο είναι πως, σύμφωνα με μελέτες του ΥΠΕΝ, περίπου 800.000 κατοικίες θα έχουν αναβαθμιστεί ενεργειακά ως το 2030. Για να χτιστεί ένα βιώσιμο μέλλον, είναι σαφές πως ο δρόμος διατρανώνεται μέσω της αποτελεσματικής θερμομόνωσης, μας λέει ο Νικόλαος Στ. Κοντόπουλος.