Είναι σύνηθες έργα της ίδιας τυπολογίας να παρουσιάζουν διαφορετικές κατασκευαστικές απαιτήσεις, όπως επισημαίνει ο Δρ. Πολ. Μηχανικός ΕΜΠ, Νίκος Ζυγούρης.

Τα ενεργειακά έργα αποτελούν από μόνα τους για κατηγορία τεχνικών έργων που συναρπάζουν. Τόσο η κλίμακα όσο και η λειτουργία τους εντυπωσιάζουν γιατί αναδεικνύουν την επινοητικότητα των μηχανικών που τα σχεδίασαν και ανέπτυξαν, συχνά σε δύσβατες τοποθεσίες και λαμβάνοντας υπόψη πληθώρα εξωγενών παραγόντων.

Αποτολμώντας λοιπόν μια αρχική προσέγγιση αυτής της πολύπτυχης κατηγορίας έργων, συζητήσαμε με τον Δρ. Πολ. Μηχανικό ΕΜΠ και πρ. πρόεδρο Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδας, Νίκο Στ. Ζυγούρη, όσα όλα διακρίνουν το μείζον θέμα της μελέτης και κατασκευής τους.

Όπως επισημαίνει ο κ. Ζυγούρης, ένα από τα πολλά γνωρίσματα των ενεργειακών έργων που τα ξεχωρίζουν από τις συνηθισμένες κτιριακές υποδομές είναι το γεγονός ότι σχεδιάζονται για πολύ μεγαλύτερα φορτία και σύνθετες φορτίσεις, κάτι που με τη σειρά του υποχρεώνει τον τεχνικό κόσμο να αναπτύσσει συνεχώς νέες τεχνολογίες υψηλές στάθμης.

Από τις προκλήσεις κατασκευαστικής φύσεως αυτών των έργων ο κ. Ζυγούρης επισημαίνει την αναγκαιότητα του σωστού συντονισμού μεταξύ των ειδικοτήτων που εμπλέκονται σε αυτά αλλά και την υψηλή τεχνογνωσία που απαιτείται για να εξασφαλιστεί η επιτυχής υλοποίηση του κάθε έργου.

Τέλος, δίνοντας ορισμένα ενδεικτικά παραδείγματα ενεργειακών υποδομών, στέκεται σε σύγχρονα έργα που αποδεικνύουν πως πρόκειται για δημιουργίες με τεράστιο θετικό αντίκτυπο στην οικονομία και την κοινωνία.

Σε κάθε περίπτωση, τα ενεργειακά έργα θα συνεχίσουν να αποτελούν τμήμα του περιεχομένου στο περιοδικό Construction, εστιάζοντας σε κάθε τεύχος και σε διαφορετική υποκατηγορία.

Πόσο διαδεδομένη είναι πλέον η κατασκευή ενεργειακών έργων λαμβάνοντας υπόψη τις υποχρεώσεις που έχουμε για μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος αλλά και για τη χρήση εναλλακτικών πηγών ενέργειας;

Νίκος Στ. Ζυγούρης, Δρ. Πολ. Μηχανικός ΕΜΠ και πρ. πρόεδρος Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδας

Ο όρος ενεργειακά έργα είναι γενικός και αναφέρεται σε έργα που σχετίζονται με την παραγωγή, την αποθήκευση, τη διαχείριση και τη μεταφορά της ενέργειας και διαχωρίζονται σε υποκατηγορίες ανάλογα με τη φύση τους.

Έτσι ανάλογα με τη μορφή ενέργειας που διαχειρίζονται, έχουμε έργα αιολικά, υδροηλεκτρικά, γεωθερμικά, διαχείρισης βιομάζας κ.λπ.. Ανάλογα δε με τη λειτουργία τους, τα διακρίνουμε σε έργα παραγωγής, μεταφοράς, αποθήκευσης ενέργειας.

Πριν κάνουμε οποιαδήποτε αναφορά στην σημερινή κατάσταση, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι τα ενεργειακά έργα δεν είναι κάτι νέο για τον τεχνικό κόσμο. Στη χώρα μας, τα ενεργειακά έργα μέχρι πριν από 20 χρόνια, ήταν υπό την ευθύνη και τη διαχείριση φορέων του δημοσίου (ΔΕΗ, κ.λπ.). Οι οργανισμοί αυτοί χρησιμοποιώντας υψηλού επιπέδου τεχνικό προσωπικό, σε συνεργασία με τους μελετητές και κατασκευαστές, κατάφεραν να υλοποιήσουν έργα μεγάλου μεγέθους τα οποία πραγματικά άλλαξαν την ποιότητα ζωής των Ελλήνων. Αξίζει σε αυτό το σημείο να αναφέρουμε ενδεικτικά τις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, τα μεγάλα φράγματα, μεταξύ πολλών άλλων.

Τις τελευταίες δεκαετίες, με την είσοδο ιδιωτών σε ενεργειακές επενδύσεις, τα έργα αυτού του τύπου πολλαπλασιάστηκαν. Αυτή η εξέλιξη, δηλαδή η επένδυση σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας, είναι προφανές ότι υπηρετεί τους γενικότερους στόχους για τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.

Σε ποια σημεία διαφέρει η μελέτη και κατασκευή ενεργειακών υποδομών από την υλοποίηση των «κλασικών» κτιριακών-βιομηχανικών έργων και εγκαταστάσεων;

Τα ενεργειακά έργα είναι έργα σύνθετα και συνήθως αποτελούνται από πολλές επί μέρους ειδικές κατασκευές διαφόρων μεγεθών. Τα συγκεκριμένα έργα διαφέρουν σημαντικά από τα «κλασικά» κτιριακά/βιομηχανικά έργα.

Τα ενεργειακά έργα είναι κυρίως Η/Μ εγκαταστάσεις, οι οποίες για να λειτουργήσουν απαιτούν μία σειρά συνοδών έργων υποδομής, τα λεγόμενα Έργα Πολιτικού Μηχανικού (ΕΠΜ), τα οποία περιλαμβάνουν κτιριακές εγκαταστάσεις, εγκαταστάσεις μεταφοράς, οδοποιία, διαχείριση υδάτων κ.ά. Είναι σημαντικό να επισημάνουμε ότι τα ενεργειακά έργα συγκρινόμενα με τα «κλασικά» κτιριακά/βιομηχανικά έργα έχουν πολύ μεγαλύτερα φορτία και σύνθετες φορτίσεις.

Επίσης τα ενεργειακά έργα ενσωματώνουν νέες τεχνολογίες υψηλής στάθμης, οι οποίες συνήθως δημιουργούν πολλές δεσμεύσεις όσον αφορά τον σχεδιασμό τους και θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, καθιστώντας τον σχεδιασμό και την υλοποίηση ακόμα και των μικρών σε όγκο κατασκευών ιδιαίτερα απαιτητική.

Θα πρέπει επίσης να αναφέρουμε ότι δεν είναι λίγες οι φορές κατά τις οποίες τα ενεργειακά έργα εγκαθίστανται σε απομακρυσμένες τοποθεσίες με δύσκολη πρόσβαση και με ακραίες καιρικές συνθήκες, παράμετροι οι οποίοι θα πρέπει, επίσης, να ληφθούν υπόψη κατά τον σχεδιασμό αλλά και την υλοποίηση – το οποίο κάνει τα πράγματα πιο σύνθετα σε επίπεδο μελέτης, σε επίπεδο κοστολόγησης αλλά και για την κατασκευή.

Ποιες ιδιαιτερότητες ή προκλήσεις κατασκευαστικής φύσεως υπάρχουν στα ενεργειακά έργα ανάλογα με την κατηγορία και τον τύπο τους (αιολικά, φωτοβολταϊκά, ηλεκτροπαραγωγής, φυσικού αερίου, αποθήκευσης ενέργειας, επεξεργασίας απορριμμάτων);

Ο κάθε τύπος ενεργειακού έργου έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες. Θα μπορούσαμε να πούμε με σιγουριά ότι οι ιδιαιτερότητες των ενεργειακών έργων είναι τέτοιες ώστε ακόμα και έργα του ίδιου τύπου πολλές φορές προκύπτει να είναι διαφορετικά. Έτσι κάθε νέο ενεργειακό έργο αποτελεί πάντα μία νέα πρόκληση.

Όπως όλα τα έργα, έτσι και τα ενεργειακά έργα, ξεκινάνε πάντα με τη μελέτη σκοπιμότητας η οποία αποτελεί το στάδιο όπου θα πρέπει να γίνει η εκτίμηση του ύψους της επένδυσης, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις δυσκολίες που ενδέχεται να παρουσιαστούν.

Ακολουθεί η φάση της ωρίμανσης και της μελέτης, όπου απαιτείται άψογος συντονισμός των εμπλεκομένων ειδικοτήτων και υψηλού επιπέδου γνώση των νέων τεχνολογιών.
Κατόπιν έρχεται η φάση της υλοποίησης, η οποία προϋποθέτει τον συντονισμό και τη διαχείριση πόρων ώστε να μην ξεφύγει το έργο τόσο από τον προϋπολογισμό του αλλά και από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα.

Στη φάση αυτή, θα πρέπει να συντονιστούν όλες οι εμπλεκόμενες ειδικότητες μηχανικών (οι οποίοι συνήθως είναι πολλοί), οι προμηθευτές του εξοπλισμού, και να αντιμετωπιστούν όλες οι δυσκολίες που αναπόφευκτα θα προκύψουν. Τέλος, ακολουθεί η φάση της λειτουργίας και της συντήρησης, η οποία και αυτή έχει τις δικές της δυσκολίες και ιδιαιτερότητες. Όλα τα παραπάνω απαιτούν μεγάλη προσπάθεια και οργάνωση με έμπειρα στελέχη ώστε το έργο να στεφθεί με επιτυχία.

Ποια ενεργειακά έργα της Ελλάδας θα ξεχωρίζατε εσείς προσωπικά ως case studies από άποψη σχεδιασμού, κατασκευής και λειτουργίας και για ποιους λόγους;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι λίγο δύσκολη, γνωρίζοντας ότι όλα τα έργα αυτού του τύπου, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες και δυσκολίες. Εάν αναφέρουμε κάποια, κινδυνεύουμε να αφήσουμε κάποια άλλα τα οποία πραγματικά θα έχρηζαν μίας αναφοράς.

Θα προσπαθήσω λοιπόν να αναφέρω κάποια ενδεικτικά έργα διαφόρων τύπων, χωρίς φυσικά να υποβαθμίζω την προσπάθεια που καταβλήθηκε και για τα υπόλοιπα από όλους τους συντελεστές υλοποίησής τους. Κατά την προσωπική μου άποψη, ένα από τα μεγαλύτερα και σπουδαιότερα πρόσφατα έργα είναι η κατασκευή της νέας λιγνιτικής μονάδας ηλεκτροπαραγωγής V στην Πτολεμαΐδα. Ένα έργο με υψηλό προϋπολογισμό αποτελούμενο από πλήθος σύνθετων κτιρίων και εγκαταστάσεων.

Σημαντικά επίσης είναι τα έργα διαχείρισης απορριμμάτων τα οποία αποτελούνται από πλήθος επί μέρους εγκαταστάσεων με σύνθετο εξοπλισμό. Μεταξύ αυτών των έργων, ξεχωρίζει αυτό της Πελοποννήσου το οποίο αποτελείται από 5 μονάδες, οι οποίες διαχειρίζονται τα απορρίμματα για όλους τους νομούς της περιφέρειας.

Θα πρέπει να αναφέρουμε τα αιολικά έργα, που κατασκευάζονται ανά τη χώρα και για την υλοποίησή τους απαιτείται πλήθος συνοδών έργων όπως υποστυλώσεις τεχνικών, σκυροδετήσεις σε απομακρυσμένες περιοχές υπό αντίξοες καιρικές συνθήκες κ.λπ.

Σημαντικά έργα, επίσης, είναι οι διασυνδέσεις των νησιών για τη μεταφορά ρεύματος. Ξεχωρίζει το ήδη ολοκληρωμένο έργο της διασύνδεσης Κρήτης-Πελοποννήσου, ενώ το μεγαλύτερο από αυτά είναι η διασύνδεση Κρήτης-Αττικής, το οποίο βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη και περιλαμβάνει πόντιση υποθαλάσσιου καλωδίου σε βάθος 1.000 μ. Θα πρέπει όμως να γίνει και αναφορά στη διασύνδεση των Κυκλάδων και άλλων νησιών, οι οποίες μπορεί να είναι μικρότερου μεγέθους αλλά σε κάθε περίπτωση έχουν ενσωματώσει σύγχρονη τεχνολογία, ενώ το κάθε έργο παρουσιάζει τις δικές του ιδιαιτερότητες.

Τα έργα μεταφοράς αερίου είναι επίσης σημαντικά με απαραίτητη αναφορά στον αγωγό ΤΑΡ, που διασχίζει το βόρειο τμήμα της χώρας μας. Ένα έργο μεγάλου μήκους, με σημαντικές ιδιαιτερότητες λόγω του ανάγλυφου και της ποικιλομορφίας του εδάφους. Προφανώς, δεν θα μπορούσε να μείνει έξω από τις αναφορές μας το έργο υγροποίησης φυσικού αερίου στη Ρεβυθούσα, ένα έργο υψηλής τεχνολογικής αιχμής.