Ο κατασκευαστικός κλάδος αναπτύσσεται με ταχύτατους ρυθμούς και συνεπώς χρειάζεται πιστοποιημένο προσωπικό από έγκριτους φορείς, που θα διαθέτει εξειδικευμένες γνώσεις για την υλοποίηση απαιτητικών έργων.

T α τελευταία χρόνια ο κατασκευαστικός κλάδος αναπτύσσεται διαρκώς, καθώς πλήθος καινοτόμων τεχνολογιών εμφανίζονται στο προσκήνιο. Τα ψηφιακά εργαλεία, όπως είναι το ΒΙΜ και τα digital twins, γίνονται όλο και πιο διαδεδομένα στις κατασκευές, ενώ εφαρμόζονται στα νεόδμητα κτίρια βιοκλιματικές προσεγγίσεις που βελτιώνουν την ενεργειακή τους απόδοση και τον περιβαλλοντικό τους αντίκτυπο. Βέβαια, οι ραγδαίες αλλαγές δεν εντοπίζονται μόνο στο επίπεδο του σχεδιασμού, αλλά και στην εφαρμογή. Χιλιάδες τεχνίτες και συνεργία καλούνται να εξειδικευτούν στη χρήση των καινούριων προϊόντων που υπάρχουν στην αγορά, αλλά και να ενημερωθούν για τις σύγχρονες μεθόδους με τις οποίες οικοδομούνται τα «πράσινα» κτίρια. Ο ρυθμός των εξελίξεων είναι καταιγιστικός και οι επαγγελματίες του τομέα θα πρέπει να εκπαιδεύονται συνεχώς, ώστε να έχουν επαρκή τεχνογνωσία για να μπορούν να ανταποκριθούν πλήρως στα νέα δεδομένα. Στο παρακάτω αφιέρωμα, θα αναφερθούμε στη σημασία των πιστοποιήσεων τόσο για τα φυσικά πρόσωπα όσο και για τις εταιρείες και πώς αυτές συντελούν εν γένει στην περαιτέρω ανάπτυξη του κατασκευαστικού κόσμου.

Η απόκτηση πιστοποιήσεων επιταχύνει την ανάπτυξη του κατασκευαστικού κλάδου
Σήμερα, η απόκτηση πιστοποιήσεων από εξειδικευμένους φορείς που ακολουθούν τα διεθνή πρότυπα, θεωρείται άκρως απαραίτητη σε όλους τους οικονομικούς τομείς ανάπτυξης και πολύ περισσότερο στις κατασκευές. Με τη διαδικασία αυτή, οι επαγγελματίες ενημερώνονται για τις τελευταίες εξελίξεις του κλάδου τους και εξειδικεύονται σε νέες πρακτικές που θα τους δώσει σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Όταν μία επιχείρηση κατέχει κάποιο πιστοποιητικό, αποκτά μεγαλύτερο κύρος στα μάτια των πελατών της, καθώς υπάρχει χειροπιαστή εγγύηση για την τεχνογνωσία της. Δυστυχώς, στις κατασκευές υπάρχει μεγάλη έλλειψη προσωπικού σε όλες τις ειδικότητες και ακόμη μεγαλύτερη σε πιστοποιημένα φυσικά πρόσωπα. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια φαίνεται πως οι τεχνίτες και οι μηχανικοί αρχίζουν να κατανοούν την αξία των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και συμμετέχουν σε μεγαλύτερο βαθμό σε αυτά, συγκριτικά με τις προηγούμενες δεκαετίες. Ευρεία γκάμα τέτοιων πιστοποιήσεων παρέχεται από ιδιωτικούς φορείς, αλλά και από το κράτος σε συνεργασία με τις αρμόδιες ενώσεις και συνδέσμους.

Πέτρος Μπόζογλου, Διευθυντής Ποιότητας και Πιστοποιήσεων του Ινστιτούτου Βιομηχανικής και Επιχειρησιακής Επιμόρφωσης και Κατάρτισης του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών

Επί του θέματος ο Πέτρος Μπόζογλου, Διευθυντής Ποιότητας και Πιστοποιήσεων του Ινστιτούτου Βιομηχανικής και Επιχειρησιακής Επιμόρφωσης και Κατάρτισης του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών, υπογραμμίζει πως «το ΙΒΕΠΕ-ΣΕΒ από το 1980 που δημιουργήθηκε, σχεδιάζει και υλοποιεί σεμινάρια επαγγελματικής κατάρτισης που αφορούν τη βιομηχανία και τον κατασκευαστικό κλάδο. Η πιστοποίηση των προσόντων και δεξιοτήτων που διαθέτουν ή αποκτούν κατά τη διάρκεια της κατάρτισης τα φυσικά πρόσωπα, μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη ενίσχυσης του επαγγελματικού τους προφίλ, αλλαγής της συμπεριφοράς τους, αναβάθμιση των γνώσεων και του τρόπου εργασίας τους και συμβάλλει τα μέγιστα στην αύξηση της παραγωγικότητας και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών και έργων των επιχειρήσεων του κατασκευαστικού τομέα. Το ΙΒΕΠΕ-ΣΕΒ προσφέρει ολοκληρωμένες λύσεις στους καταρτιζόμενους του μέσω της λειτουργίας του και ως ανεξάρτητου διαπιστευμένου από το ΕΣΥΔ Φορέα Πιστοποίησης Προσώπων, αλλά και μέσω των στρατηγικών συνεργασιών του με τρίτους Φορείς που διαθέτουν διεθνές κύρος και αναγνώριση και χορηγεί πιστοποιητικά επάρκειας σε φυσικά πρόσωπα που μπορούν να απασχοληθούν στον κατασκευαστικό κλάδο, όπως για παράδειγμα ηλεκτροσυγκολλητές, οξυγονοσυγκολλητές, επαγγελματίες στον τομέα των Μη Καταστροφικών Ελέγχων (NDT), στελέχη εταιρειών που ασχολούνται με την επιχειρηματική βελτιστοποίηση και εταιρική διοίκηση, κτλ»

Παναγιώτης Γιαννούτσος, Μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Ένωσης Διαπιστευμένων Φορέων Επιθεώρησης- Πιστοποίησης HellasCert

«Η πιστοποίηση ικανοτήτων στον κλάδο των κατασκευών σύμφωνα με τις απαιτήσεις του διεθνούς προτύπου ISO 17024 προσφέρει πολλά οφέλη για τους επαγγελματίες, τους εργοδότες τους και γενικότερα το κοινωνικό σύνολο και το δημόσιο συμφέρον. Το κύριο όφελος της πιστοποίησης ικανοτήτων είναι ότι παρέχει μια αξιολόγηση των ικανοτήτων και της επαγγελματικής εμπειρίας του ατόμου στον κλάδο των κατασκευών. Η πιστοποίηση αυτή δείχνει ότι ο επαγγελματίας έχει αποκτήσει τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες για να εργαστεί στον κλάδο με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα, μπορεί να βοηθήσει τους επαγγελματίες να αναγνωριστούν σε παγκόσμιο επίπεδο και να βελτιώσουν τις πιθανότητες εύρεσης εργασίας σε διάφορες χώρες. Επίσης, μπορεί να βοηθήσει στην αύξηση της εμπιστοσύνης των πελατών και των εργοδοτών στις ικανότητες του επαγγελματία και να οδηγήσει σε αύξηση των επιχειρηματικών ευκαιριών» επισημαίνει ο Παναγιώτης Γιαννούτσος, Μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Ένωσης Διαπιστευμένων Φορέων Επιθεώρησης- Πιστοποίησης HellasCert και συμπληρώνει ότι «η διαπιστευμένη πιστοποίηση εξειδικευμένων ικανοτήτων και ειδικοτήτων σύμφωνα με τις απαιτήσεις του διεθνούς προτύπου ISO 17024 μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα των κατασκευών στον κλάδο των κατασκευών με την παροχή στους επαγγελματίες της αναγκαίας κατάρτισης και εκπαίδευσης σε θέματα ποιότητας, ασφάλειας και περιβάλλοντος. Επιπλέον, η πιστοποίηση αυτή βοηθά στην προώθηση της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς και τις απαιτήσεις των κανονιστικών αρχών και των πελατών, βοηθώντας έτσι στη μείωση των κινδύνων και στην αύξηση της ασφάλειας».

Οι τεχνίτες και οι μηχανικοί δεκτικοί σε ζητήματα κατάρτισης και πιστοποίησης
Μετά την περίοδο της πανδημίας, η οποία αποτέλεσε τροχοπέδη για την ανάπτυξη των κατασκευών παγκοσμίως, υπήρξε μεγάλη αύξηση της οικοδομικής δραστηριότητας και κατ’ επέκταση τεράστια ζήτηση για καταρτισμένο προσωπικό. Παράλληλα, οι προδιαγραφές των σύγχρονων κτιρίων έχουν γίνει πιο απαιτητικές, ώστε να ακολουθούν τα πρότυπα βιωσιμότητας που καθορίζει η Ευρώπη και η διεθνής κοινότητα. Υπό των πρίσμα των παραπάνω εξελίξεων, οι μηχανικοί και οι λοιπές ειδικότητες του κατασκευαστικού κλάδου έγιναν πιο δεκτικές σε προγράμματα κατάρτισης και πιστοποίησης, για να μπορέσουν να ανταποκριθούν καλύτερα στα δεδομένα της νέα αγοράς.

«Το τελευταίο χρονικό διάστημα μετά την περίοδο της μεγάλης οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα, αναπτύχθηκε μια μεγάλη δυναμική και αύξηση των προοπτικών του κατασκευαστικού κλάδου με κορωνίδα το project στο Ελληνικό, το οποίο προβλέπεται να δημιουργήσει έναν πολύ μεγάλο αριθμό κατασκευαστικών έργων. Σημαντική ήταν και η συνδρομή του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο χρηματοδότησε και προώθησε έργα που ήταν προγραμματισμένα προς υλοποίηση, αλλά είχαν μείνει στάσιμα λόγω των αρνητικών συνθηκών των προηγούμενων ετών. Αυτή η τόσο ελπιδοφόρα δυναμική θα οδηγήσει σε αύξηση των προς εκτέλεση έργων στο άμεσο μέλλον, με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να έχουν να αντιμετωπίσουν ένα κατασκευαστικό στοίχημα ορθής υλοποίησης, λαμβάνοντας υπόψη και το μεγάλο πρόβλημα της έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού στο κλάδο τα τελευταία έτη. Για τον λόγο αυτό, λοιπόν, ο κατασκευαστικός κλάδος είναι πολύ δεκτικός σε θέματα επιμόρφωσης και πιστοποίησης, καθώς υπάρχει άμεση ανάγκη για ένταξη νέων επαγγελματιών στο χώρο, όπου μαζί με το υπάρχον δυναμικό θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις μελλοντικές κατασκευαστικές προκλήσεις. Σκοπός του ΙΒΕΠΕ-ΣΕΒ είναι η συνεπής και με τον καλύτερο δυνατό τρόπο έρευνα των αναγκών επιμόρφωσης και πιστοποίησης και η εκπόνηση και υλοποίηση των αντίστοιχων προγραμμάτων» σημείωσε ο Π. Μπόζογλου.

Διεθνή και εγχώρια σχήματα πιστοποίησης
Η αυξημένη ζήτηση από τη πλευρά του προσωπικού για επιπλέον προγράμματα επιμόρφωσης, αλλά και η ανάγκη των κατασκευών να ενσωματώσουν πρωτοποριακές τεχνοτροπίες, οδήγησαν στην δημιουργία μεγάλης ποικιλίας σχημάτων πιστοποίησης. Σύμφωνα με τον Π. Γιαννούτσο στον κλάδο των κατασκευών υπάρχουν πολλά διαπιστευμένα σχήματα πιστοποίησης σύμφωνα με το πρότυπο ISO 17024. Κάποια από αυτά τα σχήματα περιλαμβάνουν:

  • Πιστοποίηση δοκιμαστών υλικών κατασκευής από τον οργανισμό του Ηνωμένου Βασιλείου (UKAS) – Ηνωμένο Βασίλειο,
  • Πιστοποίηση ελεγκτών ποιότητας στον κλάδο της κατασκευής από τον Οργανισμό Πιστοποίησης Προσωπικού (Personnel Certification Body – PCB) – Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο,
  • Πιστοποίηση επαγγελματικών δεξιοτήτων ελεγκτών κτιρίων από τον Οργανισμό Πιστοποίησης Προσωπικού (Personnel Certification Body – PCB) – Ηνωμένες Πολιτείες,
  • Πιστοποίηση διαχειριστών κτιρίων από την Ένωση Διαχειριστών Κτιρίων (BOMA) – Ηνωμένες Πολιτείες,
  • Πιστοποίηση επαγγελματιών στον κλάδο της αρχιτεκτονικής από τον Οργανισμό Πιστοποίησης Αρχιτεκτόνων (Certification Board for Certified Interior Designers – CBCID) – Καναδάς.

Ακόμη, υπάρχουν πολλά διαπιστευμένα σχήματα πιστοποίησης στον κλάδο των κατασκευών που λειτουργούν σε διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ορισμένα από αυτά τα σχήματα είναι:

  • Η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Πιστοποίησης (European Organization for Certification, EOC) έχει διαπιστεύσει ορισμένα σχήματα πιστοποίησης που αφορούν στον κλάδο των κατασκευών και λειτουργούν σε διάφορες χώρες της ΕΕ, όπως τη Γερμανία, την Ισπανία και την Πορτογαλία.
  • Η Διεθνής Οργάνωση Πιστοποίησης Αρχιτεκτονικών Κατασκευών (International Certification Organization for Architectural Structures, ICOAS) προσφέρει πιστοποίηση σε διάφορους τομείς του κλάδου των κατασκευών, όπως η αρχιτεκτονική, η μηχανική και η ηλεκτρολογία. Η ICOAS έχει γραφεία σε διάφορες χώρες της ΕΕ, όπως η Ιταλία και η Γαλλία.
  • Η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Πιστοποίησης Ανελκυστήρων (European Elevator Certification Organization, ECE) παρέχει πιστοποίηση στους τεχνικούς ανελκυστήρων σε διάφορες χώρες της ΕΕ, όπως η Γαλλία και η Γερμανία.

Τέλος, σύμφωνα με τον ιστότοπο του Εθνικού Συστήματος Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ.) στην Ελλάδα υπάρχουν τα εξής διαπιστευμένα σχήματα πιστοποίησης κατά το ISO/IEC 17024 που αφορούν στον κλάδο κατασκευών:

  • Τεχνικοί Μηχανικοί Ανελκυστήρων
  • Τεχνικοί Μονωτές
  • Τεχνικοί Ηλεκτρολόγοι Εγκαταστάτες
  • Τεχνικοί Συντηρητές και Επισκευαστές Ηλεκτρομηχανολογικού Εξοπλισμού και Συστημάτων
  • Τεχνικοί Συντηρητές και Επισκευαστές Οχημάτων Καθαρισμού και Συναφών Ειδών
  • Τεχνικοί Ελεγκτές Ανελκυστήρων.

Η ελληνική πραγματικότητα
«Η Ελλάδα διατηρεί υψηλό επίπεδο παρεχόμενων υπηρεσιών πιστοποίησης φυσικών προσώπων και δεν υστερεί σε κανένα σημείο σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής ένωσης. Οι Φορείς πιστοποίησης προσώπων που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας έχουν για παράδειγμα την απαραίτητη διαπίστευση από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (ΕΣΥΔ) και εφαρμόζουν τις απαιτήσεις του Διεθνούς Πρότυπου ISO17024:2012, γεγονός που διασφαλίζει την εύρυθμη και αμερόληπτη λειτουργία τους.

Επιπροσθέτως, υπάρχει μεγάλο εύρος επαγγελμάτων και ειδικοτήτων στα οποία παρέχεται σχετική πιστοποίηση. Προφανώς βέβαια, το όλο πλαίσιο της πιστοποίησης είναι δυναμικό, οπότε θα πρέπει να υπάρχει από όλους τους εμπλεκόμενους συνεχής παρακολούθηση των αναγκών και των τεχνολογικών εξελίξεων του κατασκευαστικού κλάδου, για την αναθεώρηση των παλαιών ή την ανάπτυξη νέων σχημάτων πιστοποίησης» υποστηρίζει ο Π. Μπόζογλου.

Το υψηλό επίπεδο που διατηρεί η χώρα μας στον τομέα των πιστοποιήσεων μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη άνθιση τον κατασκευαστικό τομέα. Ήδη έχουν προγραμματιστεί από την πολιτεία πλήθος υποδομών, οι οποίες απαιτούν μεγάλη τεχνογνωσία και η υλοποίηση τους αποτελεί σπουδαία πρόκληση. Σχετικά ο Π. Γιαννούτσος τονίζει: «Η απαίτηση εκτέλεσης των εργασιών κατασκευής από πιστοποιημένο τεχνικό προσωπικό θα ήταν προς όφελος της ποιότητας του κλάδου των κατασκευών για πολλούς λόγους. Αρχικά, παρέχονται στο προσωπικό εξειδικευμένες γνώσεις και έτσι εξασφαλίζεται, ότι οι τεχνίτες από τη στιγμή που έχουν λάβει εκτενή εκπαίδευση και έχουν περάσει αυστηρές δοκιμασίες, έχουν τις κατάλληλες γνώσεις και δεξιότητες για την εκτέλεση της εργασίας τους. Επιπλέον, η χρήση πιστοποιημένων επαγγελματιών θα βελτιώσει την ποιότητα της εργασίας και θα μειώσει την πιθανότητα ατυχημάτων και σφαλμάτων, ενώ με την απαίτηση πιστοποιημένου τεχνικού προσωπικού για την εκτέλεση εργασιών κατασκευής, μειώνεται η πιθανότητα παραβίασης των προδιαγραφών και της παρανομίας, καθώς και η αντιπαραβολή μεταξύ των επαγγελματιών του κλάδου σε σχέση με τις μεθόδους εκτέλεσης εργασιών».

Εν κατακλείδι, τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι επαγγελματίες του κατασκευαστικού κλάδου συμμετέχουν σε προγράμματα επιμόρφωσης και λαμβάνουν αντίστοιχες πιστοποιήσεις, προσπαθώντας να εμπλουτίσουν τις τεχνικές τους γνώσεις. Η κατασκευαστική αγορά αλλάζει συνεχώς και οι μηχανικοί προσπαθούν να ανταποκριθούν στον μέγιστο βαθμό στις νέες απαιτήσεις, διατηρώντας το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα. Είναι πλέον σαφές, ότι ο τομέας έχει μεγάλη ανάγκη από πιστοποιημένο προσωπικό, με σκοπό να διασφαλιστεί η ποιότητα των υποδομών και η ασφάλεια των εργαζομένων. Η δια βίου κατάρτιση δεν θεωρείται πια πολυτέλεια, αλλά βασικός μοχλός ανάπτυξης.