«Ετοιμάζεται εργαλείο αυτοαξιολόγησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων του κατασκευαστικού κλάδου για τον ψηφιακό μετασχηματισμό», αποκαλύπτει η κυρία Αναγνωστάκη, Μέλος της Διοικούσας Επιτροπής στην Ομάδα Εργασίας EU BIM Task Group.

Αν υπάρχει ένας άνθρωπος στην Ελλάδα με ταυτόχρονη βαθιά θεωρητική και πρακτική γνώση των προκλήσεων του ψηφιακού μετασχηματισμού της κατασκευαστικής αγοράς, αυτός είναι η Λιάνα Αναγνωστάκη.

Το μέλος της Διοικούσας Επιτροπής στην Ομάδα Εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των κατασκευών (EU BIM Task Group) ανοίγει τον φάκελο της ψηφιακής μεταστροφής του ελληνικού τεχνικού κόσμου, αλλά και προαναγγέλλει τα επόμενα βήματα της διάδοσης της ΒΙΜ στη χώρα μας, ενόψει του συνεδρίου BIM Conference, του οποίου αποτελεί Επιστημονική Υπεύθυνη.

Σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο, η πανδημία προκάλεσε σημαντικά προβλήματα στον κατασκευαστικό κλάδο και ανέδειξε χρόνιες παθογένειες, όπως η έλλειψη κατάλληλα εκπαιδευμένου προσωπικού. Πιστεύετε ότι αυτές οι συνθήκες δυσχεραίνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κλάδου ή λειτουργούν ως επιταχυντής εξελίξεων;

Δεν είναι μυστικό ότι η πανδημία έχει επιταχύνει πολλές υπάρχουσες τάσεις, ειδικά τη στροφή προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό πολλών τομέων, αλλά ο αντίκτυπος στο κατασκευαστικό οικοσύστημα ήταν ιδιαίτερα σοβαρός. Έχει καταστεί πλέον σαφές ότι η αλλαγή των διαδικασιών μέσω της υιοθέτησης της τεχνολογίας, η αποτελεσματική χρήση της και η ενσωμάτωσή της στην παραγωγή θα διασφάλιζε ότι μια εταιρεία του κατασκευαστικού οικοσυστήματος θα προηγηθεί, αλλά η επιλογή αυτή είναι επίσης προφανές ότι δεν θα είναι εύκολη.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός στην κατασκευαστική βιομηχανία ήταν αργός σε σύγκριση με άλλους τομείς.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, οι ηγέτες των επιχειρήσεων έχουν αρχίσει να ασχολούνται σοβαρά με αυτό το θέμα. Οι τεχνολογίες για την υποστήριξη του ψηφιακού μετασχηματισμού έχουν αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία δέκα χρόνια και έχουν σχεδιαστεί για να καλύπτουν συγκεκριμένες ανάγκες για τον σχεδιασμό, τη μελέτη, την κατασκευή αλλά και τη λειτουργία των υποδομών.

Ένα λάθος που κάνουν πολλοί στην κατασκευαστική βιομηχανία είναι να εφαρμόζουν ψηφιακές λύσεις χωρίς την απαιτούμενη λειτουργική αλλαγή. Δεν αρκεί η εγκατάσταση νέων τεχνολογιών. Χρειάζεται να αφιερωθεί χρόνος για την επανεκπαίδευση ομάδων και τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης.

Πολύ συχνά, όπως αποτυπώνεται σε έρευνα της McKinsey, οι προσπάθειες παραγωγής έργων με ψηφιακές λύσεις αποτυγχάνουν εξαιτίας αυτού.

Η ταχεία ψηφιακή μετάβαση της κατασκευαστικής βιομηχανίας αποφέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα, αφού ξεκλειδώνει την εξοικονόμηση κόστους, βελτιώνει την παραγωγικότητα, καθώς και την ποιότητα των υποδομών και για αυτό είναι σημαντικό όλη η αλυσίδα του κατασκευαστικού οικοσυστήματος να ενταχθεί συντονισμένα στο «κίνημα» του ψηφιακού μετασχηματισμού, προκειμένου να παραμείνει ανταγωνιστική στο εγχώριο και διεθνές περιβάλλον.

Ας ξεκινήσει λοιπόν και η ελληνική κατασκευαστική βιομηχανία αυτό το όμορφο ταξίδι του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Πού βρισκόμαστε, στην ελληνική πραγματικότητα, αναφορικά με την υιοθέτηση της μοντελοποίησης κατασκευαστικών πληροφοριών (Building Information Modeling – BIM) και ποιο είναι το πιο φλέγον ζήτημα που θα «ξεκλειδώσει» τη μεγαλύτερη υιοθέτηση της ΒΙΜ;

‘Έχει ήδη ξεκινήσει στο Υπουργείο Υποδομών η υλοποίηση του έργου για τον σχεδιασμό της εθνικής στρατηγικής για την εφαρμογή Building Information Modelling (BIM). Το έργο αυτό με τίτλο «Ανάπτυξη στρατηγικού σχεδίου και οδικού χάρτη για την εφαρμογή του BIM στην Ελλάδα» αποτελεί πρωτοβουλία του Υπουργείου σε συνεργασία με τη DG REFORM και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Προγράμματος Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων. Ανάδοχος του έργου μετά από διαγωνιστική διαδικασία ορίσθηκε η συμβουλευτική εταιρεία PwC και το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Απρίλιο του 2023. Οι επικεφαλής των εταιρειών του κατασκευαστικού οικοσυστήματος είναι βέβαιο πως υποψιάζονται ότι υστερούν έναντι των ανταγωνιστών τους ή γνωρίζουν ότι θα επωφεληθούν από την τεχνολογική προσαρμογή, απλώς δεν έχουν τους πόρους που χρειάζονται για να προχωρήσουν και να κάνουν το άλμα. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις αισθάνονται ότι δεν έχουν την πολυτέλεια να επενδύσουν σε νέα εργαλεία ή να βρουν τρόπους να κάνουν τα πράγματα διαφορετικά. Το πιο φλέγον ζήτημα λοιπόν που θα ξεκλειδώσει την υιοθέτηση της BIM είναι οι δράσεις για τη χρηματοδότηση της επένδυσης αναφορικά με τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Σε αυτό το σημαντικό ζήτημα απαιτείται συνεργασία της ελληνικής Πολιτείας με το τραπεζικό σύστημα της χώρας, καθώς και η δρομολόγηση εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων προς την ψηφιακή μετάβαση του κατασκευαστικού οικοσυστήματος.

Πόροι, οι οποίοι θα κατευθυνθούν στην προμήθεια λογισμικού και στην εκπαίδευση των μηχανικών στοχευμένα και σε βάθος όσον αφορά στις αλλαγές των διαδικασιών και στα διαθέσιμα τεχνολογικά εργαλεία. Ωστόσο, παράλληλα χρειάζεται και οι ίδιες οι επιχειρήσεις του κατασκευαστικού κλάδου να ξεκινήσουν εξετάζοντας το επιχειρηματικό μοντέλο και τις διαδικασίες τους και, στη συνέχεια, να εντοπιστούν τα μέρη όπου η τεχνολογία και τα εργαλεία θα μπορούσαν να έχουν τον πιο σημαντικό αντίκτυπο. Ακόμα κι αν δεν καταλαβαίνουν ακόμη ακριβώς ποια εργαλεία υπάρχουν εκεί έξω ή τι θα βοηθήσει περισσότερο, μπορουν να εντοπίσουν τις αδυναμίες τους ή τους τομείς που τους κοστίζουν τα περισσότερα χρήματα. Και εδώ έχω να δώσω μια είδηση. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης ετοιμάζεται τεχνολογικό εργαλείο που θα βοηθήσει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις του τεχνικού κλάδου να αυτο-αξιολογήσουν το επίπεδο ετοιμότητάς τους για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, Self-Assessment Tool. Σύντομα θα μπορώ να αναλύσω περισσότερα για αυτήν την πρωτοβουλία της Ε.Ε.

Σε κάθε περίπτωση, όλες οι επιχειρήσεις του ελληνικού κατασκευαστικού οικοσυστήματος μικρές, μεσαίες και μεγάλες, ήρθε η ώρα να προχωρήσουν στη δημιουργία μιας νέας ψηφιακής ομάδας που θα μπορεί να αφοσιωθεί στο ταξίδι του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Πέραν των δημόσιων έργων και των μεγάλων υποδομών, πόσο εφικτό είναι να δούμε να εφαρμόζεται η ΒΙΜ και στα μικρότερης κλίμακας ιδιωτικά έργα; Από ποιους παράγοντες θα εξαρτηθεί αυτή η εξέλιξη;

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και προκειμένου να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις σχετικά με τη θέσπιση της BIM στις δημόσιες συμβάσεις για έργα υποδομών, συντάχθηκε μια μελέτη από την Ομάδα Εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προώθηση της BIM, την EU BIM Task Group, καταδεικνύοντας τα κόστη και τα οφέλη από τη χρήση BIM. Είχα την τιμή να συνδράμω σε αυτή την πρωτοβουλία ως Μέλος στης Διοικούσα Επιτροπή της EU BIM Task Group.

Από τη μελέτη αυτή έχει προκύψει πως το Cost Benefit Analysis Tool σχετικά με τον υπολογισμό κόστους-οφέλους για τη χρήση BIM σε διαφορετικά έργα στην Ευρώπη, προϋπολογισμού από περίπου 1 εκατ. ευρώ μέχρι 27 εκατ. ευρώ, έχει δώσει στιβαρά αποτελέσματα που συνίστανται στο γεγονός ότι με τη χρήση BIM υπάρχουν μετρήσιμα οφέλη, τα οποία υπερβαίνουν τα κόστη ιδιαιτέρως δε στη φάση λειτουργίας και συντήρησης μιας υποδομής ή ενός κτιρίου. Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν πόσο σημαντική είναι η υιοθέτηση της BIM στον κατασκευαστικό κλάδο, προκειμένου να εξοικονομηθούν πόροι, να βελτιωθεί η ποιότητα των υποδομών, αλλά και να αποτελέσει η διαχείριση των υποδομών μια ελκυστική επένδυση στη διάρκεια όλου του κύκλου ζωής τους, είτε τις διαχειρίζεται το κράτος είτε τις διαχειρίζονται οι ιδιώτες.

Κατά συνέπεια, υπάρχει νόημα στην εφαρμογή της BIM και σε μικρότερης κλίμακας ιδιωτικά έργα σε σχέση με τις μεγάλες υποδομές μιας χώρας. Η εξέλιξη αυτή όμως αφορά κυρίως τον βαθμό ετοιμότητας της ελληνικής κατασκευαστικής βιομηχανίας. Πάντα διαπιστώνεται διαφορά στην υιοθέτηση της τεχνολογίας ανάμεσα σε όσους ασπάζονται αμέσως την καινοτομία έως τους πρώιμους χρήστες, ακολουθούμενους από την πλειοψηφία πρώιμης φάσης. Για να γίνει πραγματικά επιτυχημένη μια τεχνολογική λύση, πρέπει να κερδίσει την πλειοψηφία της πρώιμης φάσης.
Από εκεί και πέρα ακολουθούν εκείνοι της όψιμης φάσης, οι οποίοι είναι δεμένοι περισσότερο με τον παραδοσιακό τρόπο υλοποίησης των έργων και έχουν κάποιο χρόνο υστέρησης. Αξίζει να σημειωθεί πάντως πως τώρα που ο ψηφιακός μετασχηματισμός βρίσκεται σε εξέλιξη στον κατασκευαστικό κλάδο, δεν αρκεί να σκεφτόμαστε το παρόν. Με τόσο μεγάλο ανταγωνισμό στην αγορά και μια πορεία άλλων επιχειρήσεων που μεταβαίνουν στην ψηφιακή εποχή με ταχύτητα, η επιτάχυνση θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα.

Στις 12 Οκτωβρίου θα λάβει χώρα το τρίτο συνέδριο ΒΙΜ Conference, που συνδιοργανώνουν το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδας με την εταιρεία επικοινωνίας Boussias. Ως Επιστημονική Συνεργάτιδα του συνεδρίου, για ποιους λόγους πιστεύετε ότι πρέπει να το παρακολουθήσει η ελληνική κατασκευαστική αγορά και τι νέο θα προκύψει όσον αφορά τα επόμενα βήματα της διάδοσης της ΒΙΜ στη χώρα μας;

Στις 12 Οκτωβρίου 2022 θα λάβει χώρα το ετήσιο πλέον μεγάλο συνέδριο για τη BIM, ένα συνέδριο που έγινε θεσμός πια. Ο πρώτος στόχος μου λοιπόν ως επιστημονική υπεύθυνη και των δυο προηγούμενων συνεδρίων έχει επιτευχθεί, γιατί ο τεχνικός κόσμος στην Ελλάδα γνωρίζει πως κάθε χρόνο σταθερά ενημερώνεται ολοκληρωμένα για τις εξελίξεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό σχετικά με την υιοθέτηση και την εφαρμογή της ΒΙΜ στα έργα υποδομών. Σε αυτό το τρίτο συνέδριο αισιοδοξώ πως θα γίνουμε και καταλύτης των εξελίξεων. Ανοίγουμε το θέμα της χρηματοδότησης της επένδυσης για την υιοθέτηση της BIM. Παράλληλα, για πρώτη φορά έρχονται στην Ελλάδα τόσο αξιόλογοι ομιλητές από τα εξωτερικό που αποτελούν τους επικεφαλής σε παγκόσμιο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την προώθηση της BIM και λόγω της τεράστιας εμπειρίας τους θα μας αναλύσουν τις προκλήσεις που έχει αυτό το ταξίδι του ψηφιακού μετασχηματισμού. Επίσης για πρώτη φορά θα παρουσιαστεί το μεγαλύτερο έργο ανάπλασης της Ευρώπης, το Ελληνικό, από άλλη σκοπιά, από την σκοπιά της στρατηγικής απόφασης να σχεδιαστεί, να μελετηθεί, να κατασκευαστεί και να λειτουργήσει με BIM. Θα δώσουμε το βήμα στους εκπροσώπους της Κομισιόν από DG Grow και DG Reform να μας περιγράψουν τις πρωτοβουλίες της Ε.Ε. στο θέμα «εφαρμογή της BIM σε Ελλάδα και στα άλλα κράτη-μέλη».

Θα εκπροσωπηθεί σε υψηλό επίπεδο η ελληνική κυβέρνηση, για να μάθει ο τεχνικός κόσμος της χώρας από τα πιο επίσημα χείλη για την πορεία της υιοθέτησης της BIM στη Χώρα μας. Επιπλέον, θα πληροφορηθούμε τις εξελίξεις για τα εκπαιδευτικά προγράμματα σε σχέση με τη BIM και θα ανοίξουμε το θέμα «πρωτοβουλίες στα Πολυτεχνεία της χώρας για την απόκτηση της γνώσης της BIM».

Τέλος, όπως και πέρυσι, θα έχουμε την ευκαιρία να ακούσουμε από εξαιρετικούς μηχανικούς που έχουν δουλέψει έργα υποδομών με ΒΙΜ τη δική τους εμπειρία. Μόνο που φέτος θα ανοίξουμε και θέματα όπως έργα διαχείρισης νερού με BIM, έργα ανακαίνισης με BIM και βέβαια τεχνική ανάλυση του έργου της Γραμμής 4 του Μετρό στην Αθήνα από τον BIM Manager του έργου. Αξίζει λοιπόν να το παρακολουθήσει ο τεχνικός κόσμος. Και να πούμε έτσι για το τέλος πως από την ανάλυση του περιεχομένου σε κάθε ενότητα που μετέφερα ήδη σε εκπροσώπους της Κομισιόν, λάβαμε τα πρώτα συγχαρητήρια, διότι όλο το συνέδριο αποτελεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση των θεμάτων που αφορούν συνολικά στην υιοθέτηση της BIM. Καλή μας επιτυχία λοιπόν! Ανυπομονούμε να σας συναντήσουμε στις 12/10/2022 και να συνεισφέρουμε με τον καλύτερο τρόπο στη διάδοση και διάχυση της BIM γνώσης, καθώς και στη δικτύωση των BIM εμπλεκομένων.