Οι ιδρυτές και επικεφαλής, Γιώργος Παναγόπουλος και Μιχάλης Παναγόπουλος, αποκαλύπτουν τις αξίες, τη στρατηγική και την υψηλή τεχνογνωσία της δυναμικά ανερχόμενης GDM Assets στις Κατασκευές, την Ανάπτυξη Ακινήτων και την Ενέργεια.

Η GDM Assets αποτελείται από έμπειρα στελέχη που «είναι μέσα στο παιχνίδι των κατασκευών και της αγοράς ακινήτων» πολλά έτη. Εσείς όμως εκπροσωπείτε τη νέα γενιά. Μιλήστε μας για την πρόκληση και την ευθύνη όταν δημιουργήσατε την εταιρεία σας, αλλά και -το σημαντικότερο- με τι αξίες και στρατηγική χαράξατε τη δική σας πορεία.

Πριν ξεκινήσουμε την εταιρεία μας, είχαμε και οι δύο σημαντική εμπειρία σε τελείως διαφορετικούς χώρους από τις κατασκευές, όμως προσπαθήσαμε να βρούμε ομοιότητες που θελήσαμε να φέρουμε στο νέο ξεκίνημα. Ο Γιώργος, έχοντας σπουδάσει οικονομικά, δούλευε στον χώρο των ναυτιλιακών, και ο Μιχάλης, παρότι είχε σπουδάσει πολιτικός μηχανικός στο ΕΜΠ, εργαζόταν για χρόνια ως σύμβουλος στρατηγικής και εξαγορών και συγχωνεύσεων σε μία παγκόσμια εταιρεία συμβούλων αλλά και ως επενδυτής σε ένα τεχνολογικό fund.

Αυτές οι εμπειρίες είχαν σαν αποτέλεσμα να δούμε πώς δουλεύουν εταιρείες εντάσεως κεφαλαίου ανεξαρτήτως κλάδου. Γι’ αυτό και εντάξαμε καινοτόμα χαρακτηριστικά που συναντήσαμε σε άλλους τομείς στον μετασχηματιζόμενο τομέα των κατασκευών.

Αυτό μας οδήγησε στο να «παντρέψουμε» το παλιό με το νέο. Δηλαδή την εμπειρία από στελέχη με χρόνια στον χώρο των κατασκευών, με νεότερα που είχαν παραστάσεις και εμπειρία από μεγάλες εταιρείες του εξωτερικού. Στόχος μας ήταν να χτίσουμε μία καινοτόμα εταιρεία, που όμως κατέχει και σημαντική τεχνογνωσία σε μεγάλης κλίμακας κτιριακά έργα.

Σαν αποτέλεσμα, έχουμε εντάξει σύγχρονες μεθόδους κοστολόγησης, παρακολούθησης και εκτέλεσης των έργων, που μας επιτρέπουν να διαφοροποιούμαστε από τον ευρύ ανταγωνισμό, να εστιάζουμε σε έργα (π.χ. ενεργειακές αναβαθμίσεις και ειδικά Η/Μ, στατικές ενισχύσεις, ειδικές οπτικοακουστικές τεχνολογίες) που απαιτούν ιδιαίτερη τεχνογνωσία, προσοχή στη λεπτομέρεια και στο χρονοδιάγραμμα εργασιών αλλά και σωστό προγραμματισμό για την έγκαιρη και άρτια υλοποίηση των απαιτούμενων εργασιών.

Βασικές μας αξίες, που διέπουν όλες τις σχέσεις μας, είτε πρόκειται για πελάτες, προμηθευτές ή συνεργάτες, αποτελούν ο επαγγελματισμός και η ειλικρίνεια, που μας έχουν οδηγήσει να δομήσουμε ισχυρές σχέσεις στον χώρο αν και «νεότεροι» στον κλάδο των κατασκευών και της αγοράς ακινήτων σε σχέση με άλλους κατασκευαστές και developers.

Σε τέτοιες περιπτώσεις συνήθως υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ των συνεργατών. Πώς το γεφυρώσατε προκειμένου να μείνει ανέπαφη η ομαδικότητα και η λειτουργικότητα της εταιρείας;

]Στην GDM Assets είμαστε πολύ περήφανοι για την ομάδα που έχουμε δημιουργήσει και για αυτόν ακριβώς τον συγκερασμό του έμπειρου με το νέο. Αυτό μας έχει οδηγήσει στο να πραγματοποιήσουμε άλματα στην ανάπτυξή μας και να κατατασσόμαστε ήδη στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες εταιρείες στον κλάδο των κατασκευών τα τελευταία τρία χρόνια. Μάλιστα, σύμφωνα με το ranking της ICAP CRIF, καταταχθήκαμε ως 4οι στον τομέα κατασκευών στην Ελλάδα για τη διετία 2020-2022, επιβραβεύοντας την προσπάθειά μας να δημιουργήσουμε τον κορυφαίο mid-market κατασκευαστικό και real estate όμιλο τα επόμενα χρόνια.

Από την αρχή της GDM, μαζί με τον Γενικό Διευθυντή της εταιρείας, Στέργιο Κόκκορη, ένα από τα εμπειρότερα στελέχη του κλάδου και με εμπειρία στην Ελλάδα, στα ΗΑΕ, στην Κύπρο και στην Αγγλία, δώσαμε μεγάλη έμφαση στη σωστή επιλογή των συνεργατών μας, με τους περισσότερους να προέρχονται από μεγάλες εταιρείες του χώρου (π.χ. J&P, Ελλάκτωρ, CCC). Σαν αποτέλεσμα, παρότι από διαφορετικές γενιές, οι περισσότεροι μοιραζόμαστε ένα κοινό όραμα, κοινές προσλαμβάνουσες αλλά και αρχές στην εργασία, οι οποίες και αποτελούν τις βασικές μας αρχές στην καθημερινότητα της GDM. Παράλληλα, από την αρχή της GDM, φροντίσαμε να έχουμε σωστή οργάνωση ανά τμήματα, ίσως και περισσότερο από ό,τι απαιτούσε μια εταιρεία του τότε μεγέθους μας, προκειμένου να εμφυσήσουμε τις αρχές της σωστής οργάνωσης και σωστού προγραμματισμού, τόσο στη διεκδίκηση νέων έργων όσο και στην εκτέλεση και παρακολούθηση των έργων των υφιστάμενων συμβάσεών μας.

Αυτήν τη στιγμή αντιλαμβάνομαι πως οι πυλώνες της GDM Assets είναι οι Κατασκευές, η Ανάπτυξη Ακινήτων και τα Ενεργειακά Έργα. Ποια είναι τα έργα-ορόσημα (ολοκληρωμένα ή σε εξέλιξη) που ξεχωρίζετε και ενδεχομένως έχουν επιδράσει στην ταυτότητά σας;

Το 2022 αποτέλεσε μια χρονιά-ορόσημο για την GDM, καθώς καταφέραμε να αναδειχθούμε προσωρινοί μειοδότες σε μία πληθώρα έργων, αλλά και παράλληλα να προχωρήσουμε σε ένα σημαντικό πλάνο επενδύσεων στο τμήμα της ανάπτυξης ακινήτων.

Στο τμήμα των Κατασκευών, η εταιρεία έχει σημαντικά εν εξελίξει έργα ή είναι προσωρινός μειοδότης σε έργα που ξεπερνούν τα 10 εκατομμύρια ευρώ σε ανεκτέλεστο. Μεγάλη έμφαση της εταιρείας αποτελεί η προσοχή στην καινοτομία και στις ιδιαίτερα απαιτητικές κατασκευές. Σαν παράδειγμα, ολοκληρώσαμε πρόσφατα τον εκσυγχρονισμό και την ενεργειακή αναβάθμιση του Κολυμβητηρίου της Μεταμόρφωσης, όπου εκτελέσαμε εργασίες στατικής ενίσχυσης με επεμβάσεις ανθρακοελασμάτων και άλλων σύνθετων υλικών καθώς και εφαρμογής της πρωτοποριακής μεθόδου καθοδικής προστασίας του οπλισμού σκυροδέματος με χρήση θυσιαζόμενων ανοδίων.

Παράλληλα, ολοκληρώσαμε και τη γενικότερη αναβάθμιση των Η/Μ εγκαταστάσεων του Κολυμβητηρίου μαζί με την εγκατάσταση αυτοματοποιημένων συστημάτων για τη βέλτιστη απόδοση των εγκαταστάσεων του κολυμβητηρίου. Σε συνέχεια αυτής της στόχευσης, σε ό,τι αφορά τα υψηλών απαιτήσεων Η/Μ και οικοδομικά έργα, έχουμε αναδειχθεί προσωρινοί μειοδότες σε δύο έργα ενεργειακών αναβαθμίσεων (του 401 και της Σχολής Ευελπίδων), όπου θα προχωρήσουμε σε αντίστοιχου τύπου Η/Μ επεμβάσεις.

Παράλληλα, τα προηγούμενα δύο χρόνια ολοκληρώσαμε την ολική ανακατασκευή των κτιρίων Φάρος και Άτλαντας του Υπουργείου Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Αλλαγής, ανακατασκευάζοντας χώρους γραφείων άνω των 15.000 τετραγωνικών μέτρων και δημιουργώντας το τελευταίας τεχνολογίας Κέντρο Αντιμετώπισης Κρίσεων της Πολιτικής Προστασίας. Σαν συνέχεια της στόχευσης, έχουμε αναδειχθεί προσωρινοί μειοδότες για την ολοκλήρωση του αμφιθεάτρου στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Ραφήνας με εγκατάσταση εξελιγμένου οπτικοακουστικού υλικού.

Τέλος, συμμετέχουμε σε υψηλών απαιτήσεων δημόσια και ιδιωτικά οικοδομικά έργα, όπως είναι για παράδειγμα η κατασκευή ενός βρεφονηπιακού σταθμού ευρωπαϊκών προδιαγραφών στον Δήμο Περιστερίου, η κατασκευή καταστημάτων McDonalds και Kiosky’s και η κατασκευή μεγάλης κλίμακας κτιρίων γραφείων και κατοικιών.

Στο τμήμα της Ανάπτυξης Ακινήτων, το 2022 η εταιρεία προχώρησε σε τρεις μεγάλες οικιστικές επενδύσεις αξίας άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ, με κατασκευές στη Φιλοθέη, στην Άνω Γλυφάδα και στη Νίκαια. Τον κοινό παρονομαστή και των τριών developments αποτελούν η ποιοτική κατασκευή, η έμφαση στο design σε συνεργασία με καταξιωμένα αρχιτεκτονικά γραφεία, αλλά και ο εργονομικός και ενεργειακά αποδοτικός σχεδιασμός, που οδηγεί σε διαχρονικές και ποιοτικές κατασκευές.

Παράλληλα, στον τομέα των κτιρίων-γραφείων, έχουμε προχωρήσει στην αγορά ενός οικοπέδου για την ανέγερση νέου πιστοποιημένου κατά BREEAM κτιρίου γραφείων στην περιοχή της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, με μελέτη που θα ολοκληρωθεί μέσα στο 2023.

Για το 2024, προγραμματίζουμε ήδη ένα μεγαλύτερο project δημιουργίας ενός retirement village σε παραθαλάσσια περιοχή της Εύβοιας.

Τέλος τα Ενεργειακά Έργα, των οποίων ηγείται ο Γενικός μας Διευθυντής, Στέργιος Κόκκορης, και στα οποία έχει εκτεταμένη εμπειρία, αποτελούν σημαντική στόχευσή μας για τα επόμενα χρόνια, είτε αναλαμβάνοντας projects που αφορούν κατασκευή, είτε προχωρώντας σε επενδύσεις μεγάλης κλίμακας ΑΠΕ στον ελλαδικό χώρο και σε γειτονικές χώρες με ευνοϊκό επενδυτικό περιβάλλον.

Το έργο της ενεργειακής αναβάθμισης του Στρατιωτικού Νοσοκομείου 401 που αναφέρετε έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ειδικά αυτή την περίοδο με τα προγράμματα αναβάθμισης υποδομών υγείας από το ΤΑΙΠΕΔ. Τι περιλαμβάνει το αντικείμενο του Στρατιωτικού Νοσοκομείου και με ποιες παρεμβάσεις θα επιτύχετε την ενεργειακή μεταστροφή του;

Το έργο του 401 αποτελεί ένα καινοτόμο έργο ενεργειακής αναβάθμισης, που περιλαμβάνει την εγκατάσταση συστήματος τριπαραγωγής ηλεκτρισμού-θερμότητας-ψύξης. Στο συγκεκριμένο έργο, θα εγκαταστήσουμε μονάδα ΣΥΘΗΑ σε προκαθορισμένο χώρο του Στρατιωτικού Νοσοκομείου, μαζί με τις απαιτούμενες υποστηρικτικές υποδομές, και θα κατασκευάσουμε καινούργιο σύστημα σωληνώσεων συνδέοντας τη μονάδα ΣΥΘΗΑ με τα έξι μηχανοστάσια του νοσοκομείου. Αυτό θα αποτελέσει μία εναλλακτική πηγή ενέργειας για τη θέρμανση και ψύξη του κτιρίου, αυξάνοντας την ενεργειακή αποδοτικότητά του.

Στο real estate, ποιοι είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες οικονομικής αβεβαιότητας και πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν;

Αυτή την στιγμή, υπάρχουν μεταβαλλόμενες συνθήκες στην αγορά του real estate στην Ελλάδα, που δημιουργούν προκλήσεις για τους κατασκευαστές και για τους υποψηφίους πελάτες, αλλά και επενδυτικές ευκαιρίες για αυτούς που θα τοποθετηθούν σωστά στην αγορά.

Όσον αφορά την αγορά της κατοικίας, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, έχουμε ακόμα αρκετά γηρασμένο κτιριακό απόθεμα, το οποίο ευνοεί τις επενδύσεις στην αγορά κατοικιών, λαμβάνοντας υπ’ όψιν και την παράταση της αναστολής του ΦΠΑ αλλά και τις προγραμματισμένες επενδύσεις στις υποδομές (π.χ. Μετρό Θεσσαλονίκης, επέκταση Μετρό Αθήνας κ.λπ.). Παρ’ όλα αυτά, οι υποψήφιοι αγοραστές/επενδυτές αναμένεται να αντιμετωπίσουν προκλήσεις όπως τα αυξανόμενα επιτόκια, η παγκόσμια επιβράδυνση της οικονομίας, η πληθώρα νέων κατοικιών που θα βγουν στην αγορά από μεγάλα εν εξελίξει developments και η γενικότερη αύξηση του κόστους στα υλικά κατασκευής. Επομένως, οι υποψήφιοι επενδυτές πρέπει να επιλέγουν σωστά την περιοχή της επένδυσης, να επενδύουν στο διαχρονικό και υψηλό αρχιτεκτονικό design και τον προηγμένο ενεργειακό σχεδιασμό. Στην GDM σχεδιάζουμε developments όπου το τρίπτυχο τοποθεσία-design-τεχνολογία κατασκευής είναι στον πυρήνα της κάθε επένδυσης, ώστε να έχουμε win-win συνθήκες, και να κερδίσει σημαντική υπεραξία τόσο ο αγοραστής όσο και εμείς σαν επενδυτές.

Στην αγορά των κτιρίων γραφείων, έχουμε επίσης γηρασμένο κτιριακό απόθεμα, με υλικά κατασκευής που δεν είναι ενεργειακά βιώσιμα και που δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες συνθήκες εργασίας. Επομένως, σωστά σχεδιασμένα και ενεργειακά αποδοτικά κτίρια, με χρήση νέων υλικών και με έμφαση στις νέες συνθήκες εργασίας θα αποτελέσουν προτεραιότητα τα επόμενα χρόνια.

Εμείς ως επενδυτές σε κτίρια γραφείων θέτουμε αυτά ως προτεραιότητα και, για παράδειγμα, σχεδιάζουμε ένα νέο κτίριο γραφείων με πιστοποίηση BREEAM στην περιοχή της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, όπου σαν προτεραιότητα, παράλληλα με το μοντέρνο design, αποτελεί η ύπαρξη χώρων που θα ευνοούν τη συνεργασία, την απομακρυσμένη εργασία (π.χ. με ειδικά διαμορφωμένα booths) αλλά και την κοινωνικοποίηση των εργαζομένων στο κτίριο, που επιτυγχάνεται με τη δημιουργία πολυλειτουργικών breakout areas σε κάθε όροφο. Τέλος, οι τουριστικές επενδύσεις αναμένεται να συνεχίσουν να παρουσιάζουν αύξηση, αν και ορισμένοι τουριστικοί προορισμοί στην Ελλάδα είναι ήδη κορεσμένοι. Ωστόσο, σωστά επιλεγμένες επενδύσεις, με σωστό προσανατολισμό ως προς τις ανάγκες του εκάστοτε ταξιδιώτη θα συνεχίσουν να προσφέρουν καλές αποδόσεις επενδυτικά.

BIM, Digital Twins, Augmented Reality και πολλά άλλα. Από την εμπειρία σας, πόσες εξελίξεις αναμένουμε ακόμα στην ευρύτερη κατασκευαστική αγορά και πώς πιστεύετε ότι θα αλλάξουν τη φυσιογνωμία ενός εσωστρεφούς κλάδου;

«Έχουμε εντάξει σύγχρονες μεθόδους κοστολόγησης, παρακολούθησης και εκτέλεσης των έργων, που μας επιτρέπουν να διαφοροποιούμαστε από τον ευρύ ανταγωνισμό, να εστιάζουμε σε έργα που απαιτούν ιδιαίτερη τεχνογνωσία, προσοχή στη λεπτομέρεια και στο χρονοδιάγραμμα εργασιών».

Ο κατασκευαστικός κλάδος υστερεί σε σχέση με άλλους κλάδους όσον αφορά την ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών στον προγραμματισμό και την εκτέλεση των τεχνικών έργων. Ιδιαίτερα στο παρελθόν, και χωρίς να προσφέρονται κίνητρα, η διείσδυση αυτών των τεχνολογιών παρέμενε χαμηλή με αποτέλεσμα να είναι δύσκολο να τεκμηριωθεί το ROI τους. Παρ’ όλα αυτά, κάποιες από τις τεχνολογίες που αναφέρετε ίσως να είναι πιο κοντά απ’ όσο νομίζουμε στο στάδιο της ευρείας αποδοχής, λόγω των σταδιακά αυξημένων απαιτήσεων των έργων και λόγω της εισαγωγής τεχνογνωσίας και ανθρώπινου δυναμικού από το εξωτερικό. Φερ’ ειπείν, ήδη βλέπουμε το BIM να εφαρμόζεται όλο και περισσότερο στο στάδιο του design με κάποια αρχιτεκτονικά γραφεία να χτίζουν ήδη τεχνογνωσία στον χώρο.

Εμείς ως κατασκευαστές προσπαθούμε να έχουμε προβάδισμα έναντι των εξελίξεων και έχουμε ήδη προσλάβει προσωπικό που έχει εμπειρία σε χρήση BIM software σε έργα του εξωτερικού. Μάλιστα, η καινούργια μας οικιστική επένδυση στη Φιλοθέη έχει στηθεί και στο Revit από τους στατικούς μελετητές μας για αρτιότερη υποστήριξη της κατασκευής. Πιστεύουμε πως θα υπάρξει μία επιτάχυνση του ΒΙΜ στην κατασκευή, ιδιαιτέρως στα υψηλών απαιτήσεων έργα, όπως συνέβη και στο εξωτερικό, που θα διαφοροποιήσει τους κατασκευαστές με υψηλή τεχνογνωσία και θα αποτελέσει έναυσμα για έναν γενικότερο εκμοντερνισμό του κλάδου.

Κάτι ανάλογο μπορούμε να δούμε και στους χώρους των Digital Twins ή του Augmented και Virtual Reality, που ενδέχεται στο μέλλον να αποτελέσουν βασικό εργαλείο για τους εξελιγμένους developers. Για παράδειγμα, ήδη βλέπουμε ψηφιακές «επισκέψεις» ενδιαφερόμενων αγοραστών για οικιστικά ακίνητα με χρήση 3D μοντέλων, πρακτική που επιταχύνθηκε και λόγω COVID.

Σταδιακά, θα μπορούσαμε να φανταστούμε τις επισκέψεις αυτές να γίνονται μέσω VR sets, όπου οι υποψήφιοι αγοραστές θα βλέπουν αρκετά ακίνητα ψηφιακά, προτού προχωρήσουν στα ένα-δύο που θα επισκεφθούν από κοντά. Αυτό είναι κάτι που έχει αρχίσει ήδη να εφαρμόζεται στο εξωτερικό σε luxury επενδύσεις και θα μπορούσαμε σταδιακά να το εντάξουμε και στη χώρα μας.