Διαχρονικά συνδεδεμένη με την ανάπτυξη της ίδιας της χώρας, η ανάπτυξη των υποδομών στην Ελλάδα κινητοποιεί επενδύσεις και δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας. Οι προκλήσεις των τελευταίων ετών και η κλιματική κρίση, που κάνει πιο έντονη την παρουσία της, θέτουν δύο κρίσιμα ζητήματα: την Ανθεκτικότητα και τον Χρόνο. Με απλά λόγια, ο στόχος πλέον είναι να έχουμε καλοσυντηρημένες και σύγχρονες υποδομές, όχι απλά έγκαιρα αλλά γρήγορα.

Και παρότι η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από σχεδιασμούς που διαρκούν αιώνια και έργα που μένουν στις καλές προθέσεις, σήμερα καλείται να ξεπεράσει τον εαυτό της, γιατί ακόμα και η αδράνεια αποτελεί ευθύνη. Η ώρα των σχεδίων έχει παρέλθει και η χώρα, η κοινωνία και οι πολίτες χρειάζονται έργα.

Η επόμενη γενιά των υποδομών
Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, διαχρονικά μέσα από τον θεσμικό του ρόλο ως τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας, καθώς και μέσα από τα 100 χρόνια ιστορίας και δράσης, προτείνει τις παρεμβάσεις που απαιτούνται για να επιτύχουμε και τα δύο ζητούμενα, του Χρόνου και της Ανθεκτικότητας.

Αποτελεί σταθερή πεποίθησή μου ότι η επένδυση στην Ανθεκτικότητα, στην πρόληψη και όχι μόνο στην επούλωση των πληγών, είναι επένδυση ωφέλιμη για όλους. Καλούμαστε να κάνουμε τις υποδομές, τα κτίρια, συνολικά τα έργα μας και τελικά την ίδια μας την οικονομία και κοινωνία, πιο ανθεκτικά. Σε αυτό συνεισφέρουμε ήδη ως ΤΕΕ, δρομολογώντας προγράμματα όπως ο υποχρεωτικός προσεισμικός έλεγχος δημοσίων κτιρίων και οι «έξυπνες» γέφυρες, ενώ προχωρήσαμε και ένα βήμα παραπέρα με το Εθνικό Μητρώο Υποδομών. Πρόκειται για ένα Μητρώο – θεμέλιο, όπου θα καταγράφονται ο χρόνος κατασκευής, ο αρμόδιος φορέας για τη συντήρηση και τον έλεγχό τους, τα βασικά χαρακτηριστικά των εργασιών συντήρησης και ελέγχου και ο χρόνος στον οποίο αυτές πρέπει να διενεργούνται.

Πρώτος στόχος η αποτελεσματικότητα
Εξασφαλίζουμε επομένως ότι έχουμε ασφαλείς και ανθεκτικές υποδομές, ενώ παράλληλα σχεδιάζουμε την επόμενη γενιά έργων υποδομών. Κι εδώ βρίσκεται ένα «αιώνιο αγκάθι»: η χώρα μας επιδεικνύει συχνά καθυστερήσεις και σχέδια επί χάρτου. Το διαχρονικό ερώτημα που θα πρέπει να απαντήσουμε πριν κάνουμε άλλα βήματα είναι ένα: Πώς θα μπορέσουμε να υλοποιήσουμε πιο γρήγορα τα έργα που σχεδιάζουμε; Η απάντηση είναι ότι χρειάζεται τόλμη.

Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών θα πρέπει να κινηθεί δυναμικά σε αναγκαίες θεσμικές αλλαγές. Να αναλύσει, μειώνοντας, διαδικασίες και χρονοδιαγράμματα των έργων, να περιορίσει διαπραγματεύσεις και προσφυγές. Και να βρούμε επιτέλους τρόπο να περιορίσουμε τους χρόνους και τα βήματα στις δικαστικές διαδικασίες. Ταυτόχρονα, να προβλέψει ποινές αλλά και bonus για τους εργολάβους: ποινές όταν το έργο καθυστερεί και bonus όταν το έργο τελειώνει γρήγορα. Να προχωρήσει δυναμικά στο θεσμό της επίβλεψης από πιστοποιημένους ιδιώτες μηχανικούς.

Η αποτελεσματικότητα πρέπει, επιτέλους, να μπει ως πρώτος στόχος. Και μαζί να έχουμε και ευελιξία. Πρέπει σε όλο το φάσμα των έργων, ιδιωτικών και δημόσιων, να υιοθετήσουμε επιτυχημένα μοντέλα που λειτουργούν και φέρνουν αποτελέσματα. Τέτοιο μοντέλο είναι τα Μητρώα Μηχανικών, με πρότυπο τους Ελεγκτές Δόμησης του ΥΠΕΝ που ελέγχουν πλέον τις οικοδομικές άδειες και τα νέα κτίρια, ώστε να υπάρχουν περισσότεροι άνθρωποι στο πεδίο και να υλοποιούν αυτά που πρέπει να γίνουν στον χρόνο που πρέπει.

Ο πράσινος και ψηφιακός μετασχηματισμός της χώρας, στον οποίο πρωταγωνιστεί το ΤΕΕ με έργα – ορόσημα όπως ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης και ο Πολεοδομικός Σχεδιασμός, επί της ουσίας, θα κλείσουν μέτωπα και θα απαντήσουν σε προβλήματα που δεν έχουμε καταφέρει να επιλύσουμε εδώ και 50 χρόνια. Θα απελευθερώσουν επενδύσεις και θα δημιουργήσουν ευκαιρίες ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς, με ασφάλεια δικαίου, για την ευημερία όλων των πολιτών και για την ενίσχυση του ρόλου των Μηχανικών με νέες, καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

Να αφήσουμε πίσω νοοτροπίες του παρελθόντος
Είμαι σίγουρος ότι σήμερα έχουμε ό, τι χρειάζεται για να βαδίσουμε την πορεία των επόμενων ετών. Έχουμε εργαλεία όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που δεν είχαμε στο παρελθόν και δεν θα έχουμε στο μέλλον, έχουμε ακόμα και το ΕΣΠΑ.

Για να επιτύχουμε θα πρέπει ο σχεδιασμός μας να είναι ολιστικός, να λαμβάνει υπόψη του τη συνολική εικόνα, να πατάει στην πραγματικότητα και κυρίως να συμπεριλαμβάνει ανθρώπους που μπορούν να υλοποιήσουν τις ιδέες.

Ο προορισμός είναι κοινός για όλους: Να ολοκληρωθούν τα έργα που έχουν ξεκινήσει ή σχεδιάζονται. Για να συμβεί αυτό γρήγορα και αποτελεσματικά, πρέπει αφενός ο δημόσιος τομέας να σχεδιάζει, να επιβλέπει και να πληρώνει εγκαίρως και αφετέρου ο ιδιωτικός τομέας να υλοποιεί με ταχύτητα και ποιότητα. Τα επόμενα χρόνια θα πρέπει να συνεργαστούμε, δημόσιος και ιδιωτικός τομέας, να προχωρήσουμε μαζί και να αφήσουμε πίσω νοοτροπίες και πρακτικές του παρελθόντος. Να ασχοληθούμε με τον πυρήνα της δουλειάς μας, όχι με τη συγκέντρωση συμβάσεων – ανεκτέλεστων ή εντυπώσεων, αλλά με την πραγματική παραγωγή.

Και οι στόχοι πιστεύω ότι είναι κοινοί. Να προσελκύσουμε επενδύσεις. Να καταπολεμήσουμε τη γραφειοκρατία. Να μειώσουμε την ταλαιπωρία και τις αδικίες. Να πετύχουμε υψηλότερες και δίκαιες αμοιβές για όλους, να προσελκύσουμε το ανθρώπινο δυναμικό που έχουμε ανάγκη, ειδικά στον τομέα των κατασκευών.

Μπορούμε. Γιατί, ουσιαστικά, ο μόνος μας ανταγωνιστής είναι ο κακός μας εαυτός και ο χρόνος.