Τα τελευταία πενήντα χρόνια, οι ανθρώπινες δραστηριότητες μεταβάλλουν τα οικοσυστήματα με ταχύτερο ρυθμό και σε μεγαλύτερο βαθμό από οποιαδήποτε άλλη περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας.

Η υπερκατανάλωση και η συνακόλουθη ατελείωτη αναζήτηση για πόρους, ώστε να ικανοποιηθούν οι ανάγκες και οι επιθυμίες του διαρκώς αυξανόμενου πληθυσμού, επιταχύνουν τις αρνητικές επιπτώσεις τόσο στο περιβάλλον, όσο και στην κοινωνία.

Οι συνέπειες αυτής της εξέλιξης προκαλούν ανεπιθύμητες καταστάσεις με τη μορφή της κλιματικής αλλαγής, της μη αναστρέψιμης απώλειας της βιοποικιλότητας, της υποβάθμισης του οικοσυστήματος και της εξάντλησης των πόρων, τα οποία απειλούν τη σύγχρονη κοινωνία και τη διατήρηση του πλανήτη για τις μελλοντικές γενιές.

Το τρίγωνο βιωσιμότητας
Στη Διεθνή Συνδιάσκεψη του Ρίο (1992) διατυπώθηκαν για πρώτη φορά και επίσημα οι αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, η οποία ορίστηκε ως «ανάπτυξη που παρέχει μακροπρόθεσμα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη, φροντίζοντας τις ανάγκες της παρούσας γενιάς, αλλά και των μελλοντικών».

Το τρίγωνο της βιώσιμης ανάπτυξης (Bλέπε Σχήμα) δείχνει τους βασικούς άξονες της βιωσιμότητας.

Η Hellastron, ως ένα ολοκληρωμένο σύστημα συγκοινωνιακών έργων, έχει σαν πρώτιστο στόχο την υλοποίηση της βιωσιμότητας μέσα από τη χρήση του αυτοκινητόδρομου, αναπτυσσόμενη στους 3 ακόλουθους άξονες :

  1. Στο φυσικό περιβάλλον
    • Να περιορίζει τις εκπομπές ρύπων και τα απόβλητα στο πλαίσιο της ικανότητας απορρόφησης/ανακύκλωσης/καθαρισμού της περιοχής.
    • Να παρέχει ενέργεια για τα οχήματα από ανανεώσιμους ή ανεξάντλητους πόρους.
    • Να ανακυκλώνει τους φυσικούς πόρους που χρησιμοποιούνται στα οχήματα και την υποδομή.
  2. Στην κοινωνία
    • Να παρέχει ισότητα πρόσβασης σε ανθρώπους και αγαθά στην παρούσα, αλλά και στις μελλοντικές γενιές.
    • Να προάγει την ανθρώπινη υγεία.
    • Να βελτιώνει την ποιότητα ζωής.
    • Να διευκολύνει την αστική ανάπτυξη.
    • Να μειώνει τον θόρυβο σε αποδεκτά επίπεδα.
    • Να είναι ασφαλές για τους ανθρώπους και την περιουσία τους.
  3. Στην οικονομία
    • Να είναι οικονομικά προσιτό σε κάθε γενιά.
    • Να έχει σχεδιαστεί και να λειτουργεί µε σκοπό να μεγιστοποιήσει την οικονομική απόδοση και να ελαχιστοποιήσει το οικονομικό κόστος.
    • Να υποστηρίζει µία ισχυρή οικονομία.

Οι αρχές βιωσιμότητας για τα συγκοινωνιακά έργα
H Hellastron ασπάζεται εντελώς το σύνολο αρχών βιωσιμότητας για τα συγκοινωνιακά έργα:

  • Δικαίωμα πρόσβασης: Όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε μέρη, υπηρεσίες, αγαθά και ανθρώπους.
  • Ισότητα: Θα πρέπει να εξασφαλίζεται ισότητα τόσο μεταξύ διαφορετικών γενεών όσο και εντός της ίδιας γενιάς, ικανοποιώντας τις βασικές ανάγκες μετακίνησης για όλες τις κοινωνικές ομάδες (γυναίκες, φτωχούς, άτομα µε ειδικές ανάγκες κτλ.).
  • Ατομική και συνολική ευθύνη: Κάθε άτομο φέρει την ευθύνη να λειτουργεί ως «θαλαμηπόλος» (steward) του περιβάλλοντος κάνοντας βιώσιμες προσωπικές επιλογές μετακίνησης και κατανάλωσης πόρων.
  • Προστασία της υγείας και της ασφάλειας: Τα συγκοινωνιακά έργα θα πρέπει να σχεδιάζονται και να λειτουργούν µε τρόπο που προστατεύει την υγεία και ασφάλεια των ανθρώπων και βελτιώνει την ποιότητα ζωής της κοινωνίας.
  • Εκπαίδευση και συμμετοχή των πολιτών: Θα πρέπει να επιδιώκεται η ενεργός συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για τα συγκοινωνιακά έργα.
  • Ολοκληρωμένος σχεδιασμός: Οι συγκοινωνιολόγοι θα πρέπει να ακολουθούν πιο ολοκληρωμένες προσεγγίσεις σχεδιασμού.
  • Διατήρηση γης και φυσικών πόρων: Τα συγκοινωνιακά συστήματα θα πρέπει να αξιοποιούν τη γη και τους άλλους φυσικούς πόρους µε τρόπο που προστατεύει τα φυσικά οικοσυστήματα.
  • Πρόληψη μόλυνσης: Οι ανάγκες μεταφορών θα πρέπει να ικανοποιούνται χωρίς να δημιουργούν εκπομπές ρύπων που απειλούν την υγεία, τη μεταβολή του κλίματος, την ποικιλία βιολογικών ειδών ή την ακεραιότητα των οικολογικών διαδικασιών.
  • Οικονομική ευημερία: Οι αρμόδιοι για τη λήψη αποφάσεων θα πρέπει να επιδιώκουν τον πιο αντικειμενικό υπολογισμό του κόστους, ενσωματώνοντας τα εξωτερικά κόστη, ώστε να εξασφαλίζεται δίκαιη κατανομή των δαπανών στους χρήστες.

Όσον αφορά τα υλικά για την επισκευή, η Ηellastron προωθεί τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών, τη χρήση ανακυκλωμένης ασφάλτου, τη χρήση σκυροδεμάτων με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, την κατασκευή οδοστρωμάτων με την δυνατότερη ήπια κύλιση και τη μικρότερη παραγωγή θορύβου. Όσον αφορά τις πρώτες ύλες, ενθαρρύνει την χρήση των πιστοποιητικών EPD (Environmental Product Declaration) στα υλικά που ενσωματώνονται.

*Ο Σταύρος Σάκκος είναι Τοπογράφος Μηχανικός MSc και Διευθυντής της Εγνατίας Οδού AE, μέλος της Hellastron.