Πώς αναμένεται να διαμορφωθεί ο κατασκευαστικός κλάδος τα επόμενα χρόνια και ποιος θα είναι ο ρόλος του ΒΙΜ. Στις 12 Οκτωβρίου, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος σε συνεργασία με την BOUSSIAS διοργάνωσαν στην Αθήνα το πρώτο συνέδριο ΒΙΜ, υπό την αιγίδα της EU BIM Task Group. Στην Ευρώπη αρκετές χώρες έχουν θεσπίσει τη χρήση του ΒΙΜ ως υποχρεωτική για την κατασκευή δημόσιων έργων και σταδιακά πρόκειται να καταστεί απαραίτητη προϋπόθεση και στον ιδιωτικό τομέα. Στο προσεχές μέλλον αναμένεται να γίνει διαμόρφωση της ευρωπαϊκής οδηγίας περί δημόσιων συμβάσεων για όλα τα κράτη-μέλη και η Ελλάδα θα πρέπει να ανταποκριθεί σε αυτή την πρόκληση. Μέσα από τις ομιλίες εξειδικευμένων ακαδημαϊκών και επαγγελματιών του κλάδου, έγινε εκτενής διάλογος για τις θεσμικές αλλαγές, τα κόστη και τα οφέλη που μπορεί να αποφέρει το ΒΙΜ στη χώρα μας και ειδικότερα στη βιομηχανία κατασκευών.

Κατά την έναρξη του συνεδρίου, αφού έγινε μία σύντομη παρουσίαση των επιμέρους ενοτήτων, που θα αναλυθούν στη συνέχεια, ακολούθησαν οι χαιρετισμοί. Μέσα από τα λόγια των ομιλητών μάς δόθηκε μια περιεκτική εικόνα για τις συνθήκες που επικρατούν στην κατασκευαστική αγορά και για τον ρόλο που θα διαδραματίσει το ΒΙΜ τα επόμενα χρόνια.

O Γιώργος Καραγιάννης, Υφυπουργός Υποδομών, δεν κατάφερε ο ίδιος να παραστεί στο συνέδριο λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων, ωστόσο μέσω επιστολής απηύθυνε τον χαιρετισμό του στους συμμετέχοντες. Πιο συγκεκριμένα ανέφερε ότι το ΒΙΜ αποτελεί την αιχμή της τεχνολογίας στην παραγωγή σύγχρονων υποδομών. Η πανδημία μέσα σε όλα αποτέλεσε τον κινητήριο άξονα για την ψηφιοποίηση της χώρας, με συνέπειες να απλοποιηθούν πολλές κοστοβόρες και χρονοβόρες διαδικασίες. Στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης, το ΒΙΜ καθιστά τη μελέτη, κατασκευή και λειτουργία των δημόσιων υποδομών αποδοτικότερη και πιο κερδοφόρα, μειώνει τα σφάλματα σχεδιασμού και εκμηδενίζει τις αποκλίσεις από το χρονοδιάγραμμα παράδοσης των έργων. Τα επόμενα χρόνια, αναμένεται να υπάρξει σπουδαία ανάπτυξη του κατασκευαστικού κλάδου, καθώς έχουν δρομολογηθεί δημόσια έργα, αξίας πάνω από 13 δισ. Επί της παρούσης το μεγαλύτερο έργο που υλοποιείται με ΒΙΜ είναι η γραμμή 4 του μετρό. Πρόθεση είναι η ενσωμάτωση της τεχνολογίας σε όλες τις δημόσιες κατασκευές και μόλις ωριμάσει η αγορά να γίνει υποχρεωτικό και στον ιδιωτικό τομέα.

Γιώργος Στασινός, Πρόεδρος Τεχνικού Επαγγελματικού Επιμελητηρίου

Έπειτα στο βήμα ανέβηκε ο Γιώργος Στασινός, Πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, ο οποίος επισήμανε ότι η συνεχής ενημέρωση για το ΒΙΜ είναι άκρως απαραίτητη. Μέσα από την τριβή με τις τελευταίες εξελίξεις του κλάδου και την κατάρτιση σε νέες μεθόδους και εργαλεία, επιτυγχάνεται ουσιαστική βελτίωση των μηχανικών. Σε κάθε κλάδο είναι απαραίτητο να υπάρχει διεπιστημονικός διάλογος, ώστε να υπάρχει και πρόοδος. Η ψηφιοποίηση ίσως να μοιάζει ασύλληπτη στους παλαιότερους μηχανικούς και να υπάρχει δυσκολία στην έμπρακτη εφαρμογή της, όμως προσφέρει πολλές ευκαιρίες. Το ΒΙΜ είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, που συμβάλλει στον ψηφιακό μετασχηματισμό των κατασκευών, προσφέρει πολλά οφέλη στο κόστος και στον χρόνο υλοποίησης και συντελεί στη μείωση του ενεργειακού αντίκτυπου των κτιρίων. Μεγάλη καινοτομία θα είναι η σύνδεση του ΒΙΜ με ψηφιακές υπηρεσίες, ώστε τα αντίστοιχα πιστοποιητικά να βγαίνουν γρήγορα και αυτοματοποιημένα. Το ΤΕΕ προτείνει θεσμικές ρυθμίσεις, που κρίνονται απαραίτητες και με τις δράσεις του καλεί όλους τους μηχανικούς να ανταποκριθούν στα δεδομένα της νέας εποχής.

Αργός ρυθμός ανάπτυξης και προβληματισμοί
Σε πάνελ διαλόγου που διεξήχθη κατά την τρίτη ενότητα του συνεδρίου ΒΙΜ, οι θεσμικοί φορείς τοποθετήθηκαν επί των επικείμενων εξελίξεων στον κατασκευαστικό κλάδο και επισήμαναν ότι η χώρα μας πρέπει να κινηθεί αποφασιστικά προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό του.

Εμμανουήλ Βράιλας, Β’ Αντιπρόεδρος Δ.Σ. του ΣΤΕΑΤ

Ο διάλογος ξεκίνησε με τον Εμμανουήλ Βράιλα, Β’ Αντιπρόεδρο του Δ.Σ. ΣΤΕΑΤ, ο οποίος ανέφερε, ότι το ΒΙΜ θεωρείται πλέον απαραίτητο σε κάθε κτιριακό έργο υποδομής με μεγάλο κύκλο ζωής. Με τη χρήση του λογισμικού, κερδίζεται πολύτιμος χρόνος και αποφεύγονται οι κοστοβόρες παρατάσεις. Για να απολαύσουμε τα μέγιστα οφέλη του ΒΙΜ, δεν θα πρέπει αυτό να χρησιμοποιείται μόνο στην κατασκευή, αλλά και στη μελέτη, στη λειτουργία και στη συντήρηση του έργου. Αναμφίβολα οι μηχανικοί χρειάζονται εκπαίδευση, την οποία θα πρέπει να αναλάβουν τα πανεπιστήμια. Στην ελλιπή κατάρτιση αποδίδεται και το χάσμα μεταξύ μελετητών και κατασκευαστών, των οποίων η συνεργασία είναι καίριας σημασίας για την υλοποίηση ποιοτικών έργων. Αξιοσημείωτο είναι, ότι προς ώρας δεν υπάρχουν πρωτοβουλίες από τις κυβερνήσεις για μεταβατικούς θεσμούς, καθώς όλες οι προσπάθειες εκσυγχρονισμού γίνονται από την Ευρώπη. Για να κινητοποιηθεί ο κατασκευαστικός κλάδος, πρέπει να υπάρξει υποχρεωτικότητα του ΒΙΜ στα δημόσια έργα και να δοθούν κινητήριες χρηματοδοτήσεις. Η λύση είναι ο εποικοδομητικός διάλογος κράτους και μηχανικών.

Μιχαήλ Δακτυλίδης, Πρόεδρος ΠΕΔΜΕΔΕ

Στη συνέχεια ο Μιχαήλ Δακτυλίδης, Πρόεδρος της ΠΕΔΜΕΔΕ, επεσήμανε ότι η πολιτεία δεν είναι σε θέση να αναλάβει την εκπαίδευση των μηχανικών διότι είναι δυσκίνητη και στερείται του γνωστικού υποβάθρου. Τα προγράμματα ΕΣΠΑ και γενικότερα οι προσπάθειες κατάρτισης θα πρέπει να υλοποιούνται από εξειδικευμένους φορείς, ώστε να επιτευχθεί η επιτάχυνση της διαδικασίας και η εξασφάλιση έγκυρων αποτελεσμάτων. Εδώ και χρόνια σε πολλά κράτη του εξωτερικού, το ΒΙΜ είναι βασικό μάθημα στα πολυτεχνεία, κάτι που πρέπει να υιοθετηθεί και στη χώρα μας. Ανασταλτικός παράγοντας είναι ότι οι παλαιότεροι καθηγητές δεν έχουν καλή επαφή με το ΒΙΜ και ενδεχομένως να χρειάζονται νεότεροι διδάσκοντες με εξειδίκευση στην εν λόγω τεχνολογία. Το ΒΙΜ αφορά όλες τις κατασκευαστικές, μικρές και μεγάλες, διότι αναμένεται να γίνει υποχρεωτικό τα επόμενα χρόνια. Στην Ευρώπη έχει πολλάκις υπογραμμιστεί η ανάγκη ψηφιοποίησης του κατασκευαστικού κλάδου και, επομένως, πρέπει να γίνουν γοργά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.

Ιωάννης Λαδόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος της Δέκτης Σύμβουλοι Μηχανικοί Α.Ε.

Έπειτα τον λόγο πήρε ο Ιωάννης Λαδόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος της Δέκτης Σύμβουλοι Μηχανικοί A.Ε., ο οποίος τόνισε ότι υπάρχει μία αδυναμία προσαρμογής στις νέες εξελίξεις. Έχει χαθεί πολύς χρόνος, όμως ακόμα η Ελλάδα προλαβαίνει να ανταποκριθεί στα καινούργια δεδομένα. Το ΒΙΜ, όπως έχει συμβεί και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, πρόκειται να γίνει υποχρεωτικό. Η εκπαίδευση των μηχανικών θα πρέπει να γίνει το συντομότερο και να πραγματοποιηθεί από τα αρμόδια πανεπιστήμια, αφού οι μεμονωμένες προσπάθειες των υπόλοιπων φορέων δεν επαρκούν. Το μόνο βέβαιο είναι ότι πρέπει να δοθούν κίνητρα από το κράτος, μέσω θεσμών και ειδικών χρηματοδοτήσεων. Η υποχρεωτικότητα του ΒΙΜ ίσως είναι και η μοναδική λύση για να προχωρήσουν παραπέρα οι μηχανικοί. Στο εξωτερικό, εξίσου μελετητές και κατασκευαστές προωθούν και χρησιμοποιούν το ΒΙΜ στα έργα τους, χωρίς να υπάρχει ρήξη στη συνεργασία τους. Είναι γεγονός ότι πολλοί νέοι του κλάδου, φεύγουν για το εξωτερικό, αναζητώντας καλύτερες συνθήκες. Το ΒΙΜ, όμως, ανοίγει επαγγελματικές ευκαιρίες, παρέχοντας καλύτερους μισθούς και εμπλοκή με υψηλού επιπέδου έργα.

Θετικό ισοζύγιο κόστους – οφέλους
Το ΒΙΜ είναι μια δαπανηρή επένδυση η οποία όμως μακροπρόθεσμα μπορεί να φέρει τεράστια κέρδη στις κατασκευαστικές εταιρείες, ανάλογα με το επίπεδο ωρίμανσης στη χρήση του. Το μοντέλο κόστους – οφέλους είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, που με μετρήσιμους δείκτες παρουσιάζει αν αξίζει να υλοποιήσουμε κάποιο έργο με ΒΙΜ.

Λιάνα Αναγνωστάκη, Μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της EU BIM Task Group

Η Λιάνα Αναγνωστάκη, Member of the Steering Committee / EU BIM Task Group, τόνισε ότι η Ευρώπη δίνει βαρύτητα στον κατασκευαστικό κλάδο, διότι κατέχει σημαντικό ποσοστό του συνολικού ΑΕΠ. Το ΒΙΜ είναι ένα πρωτοποριακό εργαλείο, το οποίο παράγει έξυπνα μοντέλα και μπορεί να απεικονίζει τα έργα ψηφιακά. Επιπρόσθετα βοηθά στη λήψη αποφάσεων, περιορίζοντας το επιχειρηματικό ρίσκο, ενώ επιταχύνει αισθητά τις διαδικασίες μελέτης και κατασκευής. Με την εν λόγω τεχνολογία μπορούν να παραχθούν πιο βιώσιμα κτίρια και να γίνει εξοικονόμηση χρημάτων έως και 10%. Βέβαια εξίσου σημαντικά είναι και τα κοινωνικά οφέλη, που προκύπτουν από την ύπαρξη νέων ειδικοτήτων, όπως είναι οι ΒΙΜ experts και οι ΒΙΜ administrators. Το λογισμικό μπορεί να αξιοποιηθεί στις καινούργιες κατασκευές, αλλά και σε ανακαινίσεις και αναπαλαιώσεις.

Αδιαμφισβήτητα, υπάρχουν και κάποιοι ανασταλτικοί παράγοντες, που καθυστερούν τη διάδοση του ΒΙΜ στην Ελλάδα. Ο κυριότερος είναι ότι το ΒΙΜ αποτελεί μία δαπανηρή επένδυση, η οποία θα αποφέρει το προσδοκώμενο κέρδος μακροπρόθεσμα και όχι άμεσα, όπως θα επιθυμούσαν, κυρίως οι μικρότερες εταιρείες. Επιπλέον, εξαιτίας της περιπλοκότητας του λογισμικού, χρειάζεται υψηλού επιπέδου κατάρτιση του προσωπικού. Εντούτοις, αν εφαρμοστεί το ΒΙΜ από τα πρώτα στάδια υλοποίησης ενός έργου, εκτιμάται, ότι γίνεται απόσβεση του κόστους εκκίνησης σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Η κ. Αναγνωστάκη τόνισε τη σημασία των θεσμικών αρχών στην προώθηση του ΒΙΜ, το οποίο αναμένεται να γίνει σύντομα υποχρεωτικό στα δημόσια έργα, σε όλες της χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι γεγονός ότι εδώ και πολλά χρόνια δεκάδες κράτη του εξωτερικού έχουν εντάξει το ΒΙΜ στις κατασκευαστικές διαδικασίες, με μεγάλη επιτυχία. Το ίδιο παράδειγμα πρέπει να ακολουθήσει και η χώρα μας, όσο υπάρχει ακόμα περιθώριο. Σε κάθε άλλη περίπτωση, υπάρχει ο κίνδυνος οι ελληνικές κατασκευαστικές να αποκλειστούν από τη διεθνή αγορά. Μάλιστα, η ΕU BIM Task Group έχει συνάψει ένα εγχειρίδιο, το οποίο έχει μεταφραστεί σε 21 γλώσσες και καταγράφονται οι εμπειρίες των κρατών που έχουν χρησιμοποιήσει το ΒΙΜ.

Το πιο πρόσφατο επίτευγμα της ΕU BIM Task Group είναι η ανάλυση κόστους – οφέλους, όπως προκύπτει από την εφαρμογή του ΒΙΜ σε μελέτες περίπτωσης. Για τις ανάγκες της έρευνας δημιουργήθηκε ένα εργαλείο, το οποίο μπορεί να παρουσιάζει με μετρήσιμα δεδομένα, αν αξίζει να προβούμε στην κατασκευή ενός κτιρίου με τη χρήση της εν λόγω τεχνολογίας. Τα συμπεράσματα που προέκυψαν είναι ότι ακόμα και από το πρώτο επίπεδο ωριμότητας ΒΙΜ, υπάρχει μικρό κέρδος, το οποίο εκτοξεύεται στα μεγαλύτερα επίπεδα. Τα πορίσματα της ανάλυσης κόστους – οφέλους αποσκοπούν στην ανάδειξη των πλεονεκτημάτων, που προσφέρει το λογισμικό, στους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς. Σημαντική είναι η συνεργασία μεταξύ κράτους και επιχειρήσεων, με χρηματοδοτήσεις των επαγγελματιών, που θέλουν να εκσυγχρονίσουν τις μεθόδους τους.

Το ΒΙΜ κινητήριος μοχλός για τα δημόσια έργα
Το ΒΙΜ πρόκειται να είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάληψη κάποιου δημόσιου έργου, αναφέρουν οι εκπρόσωποι των αναθετουσών αρχών, που έλαβαν βήμα στο συνέδριο. Ήδη σε πολύ μεγάλα project, οι ανάδοχοι χρησιμοποιούν το ΒΙΜ σε επίπεδο κατασκευής και μελέτης, αναγνωρίζοντας τα πολλαπλά πλεονεκτήματα που προσφέρει.

Ο Χρήστος Βίνης, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος ΕΡΓΟΣΕ, υπογράμμισε την αναγκαιότητα για ψηφιακό μετασχηματισμό της εταιρείας. Μεγάλο κίνητρο αποτελεί η εναρμόνιση με τις κοινοτικές οδηγίες και η επιδίωξη κατασκευής αρτιότερων έργων με την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών. Η πολιτική αυτή μεταφέρεται στους αναδόχους, εφόσον υπάρχει η απαίτηση όλα τα νέα έργα να υλοποιούνται με ΒΙΜ. Τα οφέλη από αυτή τη διαδικασία είναι σημαντικά, επειδή εντοπίζεται η βέλτιστη τεχνική μέθοδος για την περάτωση ενός έργου και μειώνεται το κόστος κατασκευής. Οι επικείμενες αλλαγές, αποτυπώνονται ψηφιακά και καθίσταται εφικτός ο ακριβής υπολογισμός της δαπάνης παραμετροποίησης. Επιπλέον διευκολύνεται η συντήρηση των έργων, διότι προσδιορίζονται τα κρίσιμα και πιο ευαίσθητα σημεία της κατασκευής. Συνεπώς, από τη στιγμή που περιορίζονται οι περιττές μελέτες και διαδικασίες, εξοικονομείται χρόνος και χρήμα και δημιουργούνται υποδομές με θετικό ενεργειακό αντίκτυπο. Η προστασία του περιβάλλοντος με την ύπαρξη βιώσιμων κατασκευών, βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος και ακολουθεί άρρηκτη πορεία με το ΒΙΜ.

Νικόλαος Κουρέτας, Αντιπρόεδρος Δ.Σ. και Διευθύνων Σύμβουλος Αττικό Μετρό Α.Ε.

Ακολούθως, ο Νικόλαος Κουρέτας, Αντιπρόεδρος Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος της Αττικό Μετρό Α.Ε., υποστήριξε ότι η κατασκευή της γραμμής 4 του μετρό αποτελεί το μεγαλύτερο δημόσιο έργο σε ΒΙΜ. Χάρη στο ΒΙΜ, γίνεται εύκολη η πρόσβαση και η ηλεκτρονική διαχείριση των πληροφοριών, ενώ επιτυγχάνεται ακριβής συντονισμός και βελτιστοποίηση του σχεδιασμού, σε σύγκριση με παλαιότερα. Επιπλέον, ελαχιστοποιούνται οι τεχνικές αντιφάσεις και γίνονται αξιόπιστες εκτιμήσεις κόστους σε πραγματικό χρόνο. Στα μακροπρόθεσμα οφέλη ανήκει η αποτελεσματικότερη και πιο οικονομική συντήρηση του έργου και η διαχείριση των επί μέρους ανταλλακτικών. Το ΒΙΜ αναβαθμίζει την ίδια την εταιρεία, αφού η πλειονότητα των γραφειοκρατικών διαδικασιών γίνεται ηλεκτρονικά, εξασφαλίζοντας πιο ασφαλή αρχεία σε λιγότερο χρόνο. Το ΚΕΛ και οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις της γραμμής 4 θα γίνουν με ΒΙΜ, όπως και όλα τα μελλοντικά έργα της Αττικό Μετρό. Ενδεικτικά, μελετάται επέκταση της γραμμής 2 προς τη Γλυφάδα και τον Άγιο Νικόλαο, διακλάδωση της γραμμής 1 με το ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και επεκτάσεις της γραμμής 4 προς Μαρούσι και Πετρούπολη.

Η αγορά «σε ρυθμούς» ΒΙΜ
Η ελληνική αγορά και οι επαγγελματίες του κατασκευαστικού κλάδου έχουν κατανοήσει τη σημασία και τα πλεονεκτήματα που προσφέρει το ΒΙΜ και με καίριες δράσεις προετοιμάζονται για τις επικείμενες προκλήσεις του αύριο.

Κωνσταντίνος Κολέτσος, Marketing Manager Knauf Γυψοποιία ΑΒΕΕ

Ο Κωνσταντίνος Κολέτσος, Marketing Manager της Knauf Γυψοποιία ΑΒΕΕ, υπογράμμισε τη σημασία του ΒΙΜ για τους αρχιτέκτονες, τους ιδιοκτήτες, τους επενδυτές ακινήτων και φυσικά για τους κατασκευαστές. Ωστόσο, ανέφερε ότι η τεχνολογία δεν έχει επεκταθεί ακόμη στο κομμάτι της χρήσης – λειτουργίας του κτιρίου, ούτε είναι επαρκώς διαδεδομένη στους υπεργολάβους. Στη συνέχεια, παρουσίασε το Knauf planner suite, μία εφαρμογή που θα δίνει στον χρήστη πληροφορίες για τα προϊόντα της εταιρείας και θα μπορεί να αξιοποιήσει τα αρχεία των προϊόντων, με τις προδιαγραφές που τα συνοδεύουν, στον σχεδιασμό ΒΙΜ. Η εφαρμογή θα μπορεί να εγκατασταθεί ως plug in στο revit ή θα είναι διαθέσιμη διαδικτυακά. Είναι εύκολη στη χρήση, παρέχει συστάσεις προϊόντων ανάλογα με τις ανάγκες του οικοδομήματος και έχει πρόσβαση στα πιστοποιητικά των υλικών. Η σουίτα αναμένεται να είναι έτοιμη το 2022 και να αποτελέσει ένα σπουδαίο εργαλείο για τους συντελεστές των κατασκευών.

Εμμανουήλ Μπόγρης, επικεφαλής του αρχιτεκτονικού γραφείου EB architects

Στο πάνελ διαλόγου Professionals’ & Market Aspect, ο Εμμανουήλ Μπόγρης του γραφείου ΕΒ architects υποστήριξε ότι με το ΒΙΜ μπορεί να γίνει προσομοίωση ενός έργου σε ψηφιακό περιβάλλον. Κατά αυτόν τον τρόπο γίνονται πιο ακριβείς μελέτες και μειώνεται το ρίσκο στη λήψη κρίσιμων αποφάσεων, ενώ παράλληλα η βελτιστοποίηση στον σχεδιασμό συμβάλλει σημαντικά στον ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και στη απόκτηση πράσινων πιστοποιήσεων. Εντούτοις επεσήμανε ότι υπάρχει μεμπτός κίνδυνος απώλειας κρίσιμων πληροφοριών, κατά τη μετάφραση των ψηφιακών μοντέλων σε παραδοσιακά σχέδια. Η χρήση του ΒΙΜ πρέπει να γίνει νοοτροπία σε όλους τους μηχανικούς και η υποχρεωτικότητα δια νόμου σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί λύση.

Γρηγόριος Πενέλης, Αντιπρόεδρος Δ.Σ. της ΕΥΑΘ Α.Ε.

Στο ίδιο πάνελ ο Γρηγόριος Πενέλης, Πολιτικός Μηχανικός στην Penelis Consulting Engineers SA και Αντιπρόεδρος ΔΣ ΕΥΑΘ Α.Ε., υποστήριξε ότι οι ελληνικές κατασκευαστικές είναι αρκετά ανεπτυγμένες ώστε να υποστηρίξουν το ΒΙΜ, όμως για να υπάρχουν πραγματικά οφέλη από την εν λόγω τεχνολογία πρέπει να υπάρχει μία κρίσιμη μάζα. Η αγορά της χώρας μας είναι πολύ μικρή συγκριτικά με το εύρος για το οποίο προορίζεται το ΒΙΜ. Το ΒΙΜ, κατά τον Γ. Πενέλη, είναι ένα ακόμη εργαλείο, το οποίο διευκολύνει τον μηχανικό, αλλά δεν επαρκεί από μόνο του. Επί του παρόντος, μεγάλο πρόβλημα είναι το ότι όλοι οι συντελεστές των έργων δεν χρησιμοποιούν τα 3D μοντέλα. Επομένως είναι σημαντικό η εκπαίδευση στο νέο λογισμικό να ξεκινά από τα πανεπιστήμια και καταλυτικός παράγοντας για την επίτευξη αυτού του στόχου θα είναι η δράση του ΤΕΕ.

Νικόλαος Δήμος, Managing Director της iTekton

Με τη σειρά του ο Νικόλαος Δήμος, Managing Director της iTekton, ανέφερε ότι ενώ το ΒΙΜ αρχικά χρησιμοποιούνταν στο εξωτερικό κυρίως για μεγάλα έργα, σταδιακά άρχισε να αξιοποιείται σε κάθε κατασκευή. Το ΒΙΜ δεν είναι μόνο ένα εργαλείο, αλλά μια φιλοσοφία που διέπει το έργο σε όλα τα στάδια. Απαραίτητη είναι η ύπαρξη ενός συγκροτημένου θεσμικού πλαισίου, που θα προσδιορίζει με ακρίβεια τις προδιαγραφές των κτιρίων με γνώμονα το ΒΙΜ. Πρέπει να γίνουν γοργά βήματα στην εκπαίδευση των μηχανικών, διότι οι κατασκευές στο εξωτερικό ήδη υλοποιούνται με ΒΙΜ και το ίδιο αναμένεται να συμβεί και στην Ελλάδα.

O Γιώργος Μάνος, Certifications Engineer & CTS της Elval Colour, τόνισε τη σημασία του ΒΙΜ στην κατασκευαστική διαδικασία και πιο συγκεκριμένα στη διαμόρφωση των προσόψεων. Σε σχέση με τις παραδοσιακές μεθόδους σχεδιασμού, το ΒΙΜ σε επίπεδο προμελέτης προφέρει αξιόπιστες προβλέψεις κόστους και χρόνου, διευκολύνοντας τη λήψη αποφάσεων. Επιταχύνει τα κατασκευαστικά βήματα, που είναι απαραίτητα για μία ορθή εγκατάσταση και διευκολύνει τον παραμετρικό σχεδιασμό, ενημερώνοντας όλο το ψηφιακό μοντέλο για κάθε υφιστάμενη αλλαγή. Χάρη στο ΒΙΜ, μπορεί να γίνει υψηλής ακρίβειας απεικόνιση της πρόσοψης ενός έργου, ενώ ταυτόχρονα όλες οι τεχνικές πληροφορίες είναι διαθέσιμες ανά πάσα στιγμή και συγκεντρωμένες σε ένα σημείο, ενημερωμένες σε πραγματικό χρόνο.

Φαίδων Περράκης, Project Manager της Hill International

Έπειτα τη σκυτάλη πήρε ο Φαίδων Περράκης, Project Manager της Hill International, ο οποίος είπε ότι το ΒΙΜ, παρόλο που απαιτεί δαπανηρό εξοπλισμό και υψηλή κατάρτιση των μηχανικών, μακροχρόνια αποφέρει πολλαπλά οφέλη. Οι παραπάνω παράγοντες συνδυαστικά με το μέγεθος της ελληνικής αγοράς και τη μακρά οικονομική κρίση, αποτρέπουν τη διάδοση του ΒΙΜ στη χώρα μας. Μέσω του συγκεκριμένου λογισμικού επιτυγχάνεται ο οπτικοποιημένος σχεδιασμός, γίνονται ακριβείς μελέτες, μειώνονται τα σχεδιαστικά λάθη, επιτυγχάνεται η βέλτιστη ενεργειακή απόδοση του κτιρίου και γίνονται έγκυρες προβλέψεις κόστους και χρόνου, εξαλείφοντας το επιχειρηματικό ρίσκο. Επιπλέον, επιλέγονται οι καταλληλότεροι μέθοδοι κατασκευής, ελαχιστοποιούνται οι απρόσμενοι επανασχεδιασμοί και διευκολύνεται η διαχείριση και η μετέπειτα συντήρηση του κτιρίου. Σύντομα αναμένεται ο project manager να αναλαμβάνει τον ρόλο του ΒΙΜ συντονιστή καθ’ όλη την πορεία της κατασκευής.

Την ενότητα του συνεδρίου Professionals & The Market έκλεισε ο Αστέριος Τζίργας, συντονιστής IsZEB, ο οποίος έκανε λόγο για το πρότυπο IsZEB. Η IsZEB αναζητά λύσεις για την υλοποίηση κτιρίων μηδενικού και θετικού ενεργειακού ισοζυγίου. Υπό το πρίσμα αυτό, το προαναφερόμενο πρότυπο παρέχει ένα πλήθος ψηφιακών εργαλείων, δίνει συμβουλές και κατευθυντήριες γραμμές και αξιολογεί τα κτίρια, κατατάσσοντάς τα σε κατηγορίες, με κριτήριο τη βιωσιμότητά τους. Το πρότυπο αυτό είναι δυναμικό και εξελίσσεται παράλληλα με τις απαιτήσεις του κατασκευαστικού κόσμου. Τα πιστοποιητικά IsZEB σχετίζονται με την ενεργειακή απόδοση, με την ευφυή ετοιμότητα του κτιρίου και με την έκδοση βαθμολογίας IsZEB. Για την έκδοση των πιστοποιητικών αξιοποιούνται τα δεδομένα ΒΙΜ, με αποτέλεσμα η διαδικασία να γίνεται αυτοματοποιημένα και σε ελάχιστο χρόνο.

Οι εξελίξεις στον κατασκευαστικό κλάδο προωθούν τη χρήση ΒΙΜ σε δημόσια και ιδιωτικά έργα, ενώ σε κάποιες χώρες έχει καταστεί ήδη υποχρεωτική. Ο σχεδιασμός κατά ΒΙΜ ελαχιστοποιεί τους απαιτούμενους πόρους, ενώ παράλληλα εξασφαλίζει τη μέγιστη απόδοση και ποιότητα, με τον πιο βιώσιμο και αποτελεσματικό τρόπο, δήλωσε η Μαρία Τσιτουρίδου, Technical Marketing Engineer της Isomat, και συμπλήρωσε: «Η παρουσίαση του υπολογισμού κόστους και οφέλους για τη χρήση της μοντελοποίησης των κατασκευών, που πραγματοποιήθηκε στο  BIM Conference, ήταν η απόδειξη όλων των ανωτέρω. Παράλληλα, η γνωριμία με έργα που έχουν πραγματοποιηθεί με BIM μας παρουσίασε τη νέα πραγματικότητα, όπου το έργο κατασκευάζεται πιλοτικά πριν την πραγματική έναρξή του. Η Isomat, αναγνωρίζοντας την ανάγκη υιοθέτησης του ΒΙΜ στις κατασκευές, είναι μια από τις πρώτες εταιρείες στην Ελλάδα που έχει αναπτύξει ολοκληρωμένα συστήματα των προϊόντων της για περιβάλλον ΒΙΜ και συμμετείχε ως υποστηρικτής στο συνέδριο. Το ΒΙΜ θα κατέχει σημαντική θέση στον κατασκευαστικό κλάδο τα επόμενα χρόνια. Ας το υιοθετήσουμε το συντομότερο δυνατόν».

ISO 19650, θεωρητικό πλαίσιο και η αξία της εκπαίδευσης/πιστοποίησης
Ένα από τα θέματα που αναδείχθηκαν σε πάρα πολλές ομιλίες/παρουσιάσεις του BIM Conference ήταν η σημασία της εκπαίδευσης και της κατανόησης του πλαισίου του ΒΙΜ, το οποίο, όπως τονίστηκε πολλές φορές, δεν αποτελεί απλά ένα λογισμικό. Έτσι, αυτή η ενότητα του συνεδρίου έριξε πιο… στοχευμένο φως στο πλαίσιο που λειτουργεί το BIM, αναδεικνύοντας την ανάγκη της (επαν)εκπαίδευσης και πιστοποίησης.

Η Νικολέτα Παναγιωτίδου, Architect MSc, PHD candidate, Founder & director BIM Design Hub, μίλησε για τον στρατηγικό ρόλο των διεθνών στάνταρ στο ΒΙΜ, κάνοντας μια εισαγωγή στο ISO 19650. Το ISO 19650 εφαρμόζεται σε πολλές αγορές του κόσμου όπως στην Αυστραλία και την Αμερική, ενώ στην Ευρώπη το ενδιαφέρον αυξάνεται διαρκώς. Η σημασία του είναι μεγάλη, καθώς συμβάλλει στην υιοθέτηση του ΒΙΜ διεθνώς, δημιουργώντας ένα κοινό έδαφος για την εφαρμογή του στις παγκόσμιες κατασκευαστικές αγορές. Ένα πετυχημένο αποτέλεσμα της υιοθέτησης των διαδικασιών στο ΒΙΜ σύμφωνα με το ISO 19650 έχει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: σαφής προσδιορισμός των πληροφοριών, επαρκής ποσότητα και ποιότητα της πληροφορίας, αποτελεσματική μεταφορά πληροφορίας και ενημερωμένη και έγκαιρη λήψη αποφάσεων.

Δρ. Ελένη Παπαδονικολάκη, Associate Professor, UCL

Η Δρ. Ελένη Παπαδονικολάκη, Associate Professor at University College London (UCL), επεσήμανε πως το ΒΙΜ δεν είναι κάτι καινούργιο, δεν έχει εμφανιστεί τα τελευταία 10 χρόνια. Συνέχισε λέγοντας πως βασίζεται σε μοντελοποίηση πληροφορίας/δεδομένων, χωρίς να εννοούμε μόνο την τρισδιάστατη μοντελοποίηση, προϋποθέτει αφαίρεση της πραγματικότητας και έχει να κάνει με έναν δομημένο τρόπο αναπαράστασης της πληροφορίας. Ουσιαστικά, το ΒΙΜ αποτελεί μια βάση δεδομένων μοντελοποίησης που, εκτός από γεωμετρία, προσφέρει και άλλα δεδομένα όπως ιδιότητες των υλικών, κόστος κ.α., ενώ δεν αφορά μόνο αρχιτέκτονες ή μηχανικούς αλλά πάρα πολλές ειδικότητες στην κατασκευή. Τέλος, ανέφερε πως το ΒΙΜ λειτουργεί σε ένα υβριδικό κοινωνικοτεχνολογικό πλαίσιο, παρέχει εργαλεία για τη στήριξη αποφάσεων, ενώ πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι πως οι τεχνολογίες θα συνδέονται όλο και περισσότερο.

Όλγα Βενετσιάνου, εκπρόσωπος ΤΕΕ & ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ στο Συμβούλιο Αρχιτεκτόνων της Ευρώπης

Η Όλγα Βενετσιάνου, Δρ. Αρχιτέκτων, Εκπρόσωπος ΤΕΕ & ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ στο Συμβούλιο Αρχιτεκτόνων της Ευρώπης (Architects’ Council of Europe), ομάδα εργασίας BIM, παρουσίασε 4 ενδιαφέρουσες εφαρμογές του ΒΙΜ στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση -συγκριμένα στο Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Όπως είπε, η λογική σε αυτά τα μαθήματα είναι ότι υπάρχει ένα κέλυφος κτιρίου και οι φοιτητές σχεδιάζουν το εσωτερικό. Στο πλαίσιο αυτών των μαθημάτων, λοιπόν, οι φοιτητές, σε σχέση με τα ψηφιακά εργαλεία, χρησιμοποιούν και εργαλεία ΒΙΜ. Η λογική είναι να εξοικειωθούν με τα διάφορα ψηφιακά εργαλεία, δηλαδή τι δίνει η κάθε προσέγγιση, και να μάθουν και το ΒΙΜ και πώς μπορούν να το χρησιμοποιήσουν για ποιοτικότερο σχεδιασμό. Το θέμα, υπογράμμισε, είναι πώς συνδυάζεται με τις άλλες μεθόδους του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού όπως το σκίτσο, η μακέτα και οι άλλοι τρόποι διερεύνησης και οπτικοποίησης του χώρου.

Βιργίνιος Βουδούρης, Διευθυντής Πιστοποίησης Προσώπων TÜV Hellas (TÜV Nord)

Από την πλευρά του, ο Βιργίνιος Βουδούρης, Διευθυντής Πιστοποίησης Προσώπων TÜV Hellas (TÜV Nord), μίλησε για την εκπαίδευση και την πιστοποίηση επαγγελματιών και το νέο σχήμα πιστοποίησης Certified Expert BIM. Όπως προέκυψε από την παρουσίαση, το σχήμα που προσφέρει η εταιρεία χωρίζεται σε 5 διακριτά υποσχήματα βάσει προδιαγραφών (BIM Foundation, BIM Engineers & Specialists, BIM Coordinators, BIM CDE – Managers, BIM Managers), ενώ υπάρχει αναλυτική περιγραφή των tasks κάθε ρόλου προκειμένου ο επαγγελματίας να ξέρει σε τι πρέπει να εκπαιδευτεί και να πιστοποιηθεί (mapping εργασιακών καθηκόντων) καθώς και syllabus, δηλαδή οι απαραίτητες γνώσεις για να ανταποκριθεί στο περιβάλλον εργασίας και τις εξετάσεις. Στη συνέχεια, παρουσίασε τα στάδια της διαδικασίας, τα οποία είναι: τεχνική εκπαίδευση, αίτηση πιστοποίησης, δημιουργία εξέτασης, θεωρητική εξέταση, πρακτική εξέταση (όπου απαιτείται), έκδοση πιστοποιητικού και επαναπιστοποίηση & επανεκπαίδευση. Κλείνοντας, ο κ. Βουδούρης τόνισε πως το πιστοποιητικό που εκδίδεται προσδίδει αξία, αναγνωρισιμότητα και ποιότητα στην τελική ταυτότητα του επαγγελματία.

Που είμαστε, τι έρχεται
Αν και σε αρκετές χώρες, όπως η Ελλάδα, το BIM είναι μια φιλοσοφία που τώρα τη γνωρίζει ο -τεχνικός και μη- κόσμος, ήδη υπάρχουν τα στοιχεία εκείνα που δείχνουν τον δρόμο για το μέλλον. Στοιχεία που αφορούν το μέλλον του BIM καθαυτό αλλά και στοιχεία, όπως τα digital twins, στα οποία το ΒΙΜ παίζει τον ρόλο της «γέφυρας» ανάμεσα στο σήμερα και το αύριο.

Απόστολος Κωνσταντινίδης, επικεφαλής BuildingΗow Team

O Απόστολος Κωνσταντινίδης, πολιτικός μηχανικός, μηχανικός λογισμικού και συγγραφέας, επικεφαλής BuildingΗow Team, στάθηκε -μεταξύ άλλων- στις δυνατότητες που προσφέρει το ΒΙΜ. Προέκρινε τη δυνατότητα δημιουργίας του χρονοδιαγράμματος κατασκευής του έργου (το λεγόμενο 4D BIM) και τη δυνατότητα δημιουργίας της αναλυτικής κοστολόγησης του έργου (5D). Επίσης, τόνισε πως δύο βασικές μελέτες για την ακριβή κοστολόγηση ενός κτιρίου είναι η αντισεισμική μελέτη (θα μπορούσε να είναι το 6D) και η ενεργειακή μελέτη καθώς είναι κρίσιμες μελέτες για τη μελλοντική ζωή ενός κτιρίου, επηρεάζοντας σημαντικά το περιβάλλον για διαφορετικούς λόγους η κάθε μία. Σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντινίδη, βάσει του ορισμού του ΒΙΜ, οι τυχόν αλλαγές και τροποποιήσεις κατά τη διάρκεια της κατασκευής καταχωρούνται πολύ εύκολα και ενημερώνονται ακαριαία οι 2D, 3D, 4D, 5D και 6D διαστάσεις του κτιρίου. Τότε, ανά πάσα στιγμή, θα υπάρχει το “as built” μέχρι εκείνη τη στιγμή -και φυσικά το τελικό “as built”. Έτσι, θα υπάρχει και το τελικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα του έργου, δεδομένου ότι θα είναι καταγεγραμμένα όλα τα κατασκευαστικά στοιχεία (το λεγόμενο 7D BIM). Ταυτόχρονα, επισήμανε πως στο 7D θα υπάρχουν και όλες οι πληροφορίες για τη συντήρηση ενός κτιρίου κατά τη διάρκεια της ζωής του. Τέλος, διευκρίνισε πως έχουν ξεκινήσει προσπάθειες για “BIM” άλλων κατασκευών, π.χ. γεφυρών, αλλά ακόμη δεν μπορούν να υποσχεθούν ωριμότητα. Σίγουρα κάποια στιγμή θα ωριμάσουν χωρίς να έχουν σχέση με το κτιριακό ΒΙΜ, θα είναι δηλαδή ξεχωριστά αυτόνομα λογισμικά.

Ο Δρ. Ιωάννης Μπριλάκης, Laing O’Rourke Reader in Construction Engineering Director, Construction Information Technology Laboratory LOR Centre, Engineering Department, Cambridge University, ξεκίνησε την ομιλία του τονίζοντας πως ο ψηφιακός μετασχηματισμός έρχεται στο επίκεντρο, με την Covid-19 να αναδεικνύεται σε καταλύτη αυτού του μετασχηματισμού. Στη συνέχεια, σημείωσε πως τα digital twins (ψηφιακά δίδυμα) είναι ο πυρήνας του ψηφιακού μετασχηματισμού, και ο λόγος γι’ αυτό είναι ότι μπορούν να βοηθήσουν κάθε είδους στοιχείο (γέφυρες, κτίρια, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, οδικά δίκτυα κ.ά.) να βελτιώσουν όλα τα KPIs τους όπως κόστος, χρόνος, ασφάλεια, βιωσιμότητα και απόβλητα. Σε ό,τι αφορά τα digital twins και γιατί δεν είναι τόσο διαδεδομένα όσο τα physical twins, στάθηκε -μεταξύ άλλων- στο ότι ακόμα ανακαλύπτουμε τα digital twins, κάτι που χρειάζεται πολύ R&D, και τις διαδικασίες τους, ενώ στη συνέχεια έδειξε διαγραμματικά πώς σχετίζονται με το BIM.

Τέλος, ο Δρ. Μπριλάκης παρουσίασε από τι αποτελούνται τα 3 επίπεδα των digital twins (L1 – πληροφορία, η οποία παράγεται από δομημένα και μη δομημένα δεδομένα, L2 – γνώση, η οποία παράγεται από την πληροφορία, L3 – σοφία/διορατικότητα, η οποία παράγεται από την πληροφορία και τη γνώση), για να καταλήξει πως όλα αυτά αποτελούν περιπτώσεις χρήσης ΑΙ.