Η «Πράσινη δόμηση», μια ιδέα που υφίσταται εδώ και αρκετές δεκαετίες, λαμβάνει βαρύνουσα σημασία στην εποχή μας, εξαιτίας της όξυνσης της κλιματικής κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό, εξέχοντες εκπρόσωποι του κλάδου μας μιλούν για τα δομικά υλικά που θέτουν τις βάσεις στην αειφορία των σύγχρονων κτιρίων.

Ένα ταξίδι χιλίων χιλιομέτρων αρχίζει με ένα βήμα, είχε πει κάποτε ο Κινέζος φιλόσοφος Λάο Τσε και το παρθενικό κίνημα των πράσινων κτιρίων τοποθετείται χρονικά στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν εκφράζονται οι πρώτες ανησυχίες για την κλιματική αλλαγή και την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Ασφαλώς, σημεία-κλειδί της στροφής προς την κατασκευαστική αειφορία θεωρούνται η εμφάνιση της έννοιας της οικολογικής αρχιτεκτονικής στη δεκαετία του 1960 και η εφαρμογή νέων πηγών ενέργειας όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια στη δεκαετία του 1970. Στη σύγχρονη εποχή, η όξυνση της κλιματικής κρίσης, η αλματώδης ανάπτυξης της τεχνολογίας αλλά και η επίδραση σημαντικών παγκόσμιων γεγονότων έχουν προκαλέσει την εκτόξευση της δημοφιλίας της πράσινης δόμησης, με το μέγεθος της παγκόσμιας αγοράς Πράσινων Οικοδομικών Υλικών να αποτιμάται σε 305950,58 εκατομμύρια USD το 2024 και να αναμένεται να επεκταθεί σε CAGR 9,1% κατά την περίοδο πρόβλεψης, φτάνοντας τα 515946,65 εκατομμύρια USD έως το 2028. Σε έρευνα της National Association Of Home Builders για τα κορυφαία κίνητρα της οικοδόμησης πρασίνου, το 37% ανέφερε ως πρωτεύον κίνητρο τα διαθέσιμα, προσιτά, υψηλής ποιότητας πράσινα προϊόντα.

Πράγματι, τα πράσινα δομικά υλικά διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητα μιας κτιριακής δομής.

Βίκυ Καλτσίδου, Πρόεδρος, Πανελλήνιοσ Συνδέσμοσ Ξυλείας
«Με τις πρόσφατες εξελίξεις στην τεχνολογία της ξυλείας, όπως τα προϊόντα Σταυρωτά Επικολλητής Ξυλείας (CLT) και άλλων μηχανικά βελτιωμένων ξύλινων στοιχείων, το ξύλο μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί σε μεγαλύτερες και σύνθετες κατασκευές, συμπεριλαμβανομένων πολυώροφων κτιρίων και γεφυρών».

Ξύλο: Ένα φυσικό και ανανεώσιμο προϊόν
«Στην εποχή της κλιματικής αλλαγής, η ανάγκη για περιβαλλοντικά βιώσιμες και ενεργειακά αποδοτικές κατασκευές είναι πιο επιτακτική από ποτέ» δηλώνει στο Construction η Βίκυ Καλτσίδου, Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Ξυλείας, υπογραμμίζοντας πως σε αυτόν τον αγώνα, το ξύλο μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία «πράσινων» κτιρίων».

«Ως φυσικό και ανανεώσιμο προϊόν, έχει ένα εγγενώς χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα» αναφέρει, εξηγώντας μας πως σε αντίθεση με την ενεργοβόρα παραγωγή τσιμέντου και χάλυβα, η διαδικασία παραγωγής ξυλείας απαιτεί σημαντικά λιγότερη ενέργεια, συμβάλλοντας στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου.

«Επιπλέον, τα δάση δρουν ως «απομονωτές» άνθρακα, απορροφώντας διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα» συνεχίζει.

«Εκτός από τα περιβαλλοντικά του οφέλη, το ξύλο είναι και ένα εξαιρετικό μονωτικό υλικό, που συμβάλλει στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων» μας πληροφορεί η Βίκυ Καλτσίδου, τονίζοντας πως η φυσική του ικανότητα να «αναπνέει» δημιουργεί ένα υγιεινό και άνετο εσωτερικό περιβάλλον, μειώνοντας τις ανάγκες για θέρμανση και ψύξη.

«Με τις πρόσφατες εξελίξεις στην τεχνολογία της ξυλείας, όπως τα προϊόντα Σταυρωτά Επικολλητής Ξυλείας (CLT) και άλλων μηχανικά βελτιωμένων ξύλινων στοιχείων, το ξύλο μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί σε μεγαλύτερες και σύνθετες κατασκευές, συμπεριλαμβανομένων πολυώροφων κτιρίων και γεφυρών» περιγράφει, σημειώνοντας πως αυτά τα προϊόντα συνδυάζουν την ανθεκτικότητα με ελαφριά κατασκευή και ταχεία τοποθέτηση, μειώνοντας περαιτέρω το ενεργειακό αποτύπωμα.

«Στον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Ξυλείας πιστεύουμε ότι η ευρεία υιοθέτηση του ξύλου ως κύριο δομικό υλικό είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων μας και τη δημιουργία ενός βιώσιμου, «πράσινου» μέλλοντος» μας λέει.

«Καλούμε τους επαγγελματίες του κατασκευαστικού κλάδου να εξερευνήσουν τις δυνατότητες του ξύλου και να αξιοποιήσουν τα πολυάριθμα οφέλη του» καταλήγει η Βίκυ Καλτσίδου.

Γιώργος Μεντζελόπουλος, Πρόεδρος, Ελληνική Ένωση Αλουμινίου
«Τα minimal θερμομονωτικά συστήματα αλουμινίου δύνανται να αυξήσουν τις διαφανείς περιοχές έως και 20% σε σύγκριση με παράθυρα από άλλα υλικά, γεγονός που επιτρέπει στους αρχιτέκτονες να βελτιστοποιούν την ενεργειακή απόδοση ενός κτιρίου όλο το χρόνο».

Αλουμίνιο: Με τη «σφραγίδα» της βιωσιμότητας
«Τα πράσινα κτίρια, δηλαδή τα περιβαλλοντικά βιώσιμα κτίρια που σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και λειτουργούν για να ελαχιστοποιούν τις συνολικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον και στην υγεία του ανθρώπου, έχουν ανάγκη για βιώσιμα υλικά», δηλώνει στο Construction o Γιώργος Μεντζελόπουλος, Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Αλουμινίου, υπογραμμίζοντας ως ένα κατεξοχήν βιώσιμο υλικό, το αλουμίνιο.

Όπως αναφέρει «είναι μη τοξικό, χαρακτηρίζεται ως άκαυστο, που σημαίνει ότι δεν καίγεται όταν εκτίθεται στη φωτιά, και ανακυκλώνεται απεριόριστες φορές, διατηρώντας αναλλοίωτα τα αρχικά υψηλά ποιοτικά χαρακτηριστικά του».

«Η παραγωγή αλουμινίου από ανακύκλωση απαιτεί 5% μόνο της ενέργειας που χρειάζεται για την παραγωγή του πρωτόχυτου μετάλλου, ενώ η ανακύκλωση, που καθιστά το αλουμίνιο εξαιρετικά φιλικό προς το περιβάλλον, επιτρέπει την εξοικονόμηση ενέργειας και πρώτων υλών και ελαχιστοποιεί τα απόβλητα» περιγράφει.

«Μεε τις χαρακτηριστικές του ιδιότητες, αποτελεί το όνειρο κάθε αρχιτέκτονα: μπορεί να μορφοποιηθεί σε σχεδόν οποιοδήποτε σχήμα, προσφέροντας ατελείωτες δυνατότητες σχεδίασης, δύναται να ανοδιωθεί ή να βαφεί σε οποιοδήποτε χρώμα, ώστε να εξασφαλίσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και αντίσταση στη διάβρωση, ενώ ταυτόχρονα ελαχιστοποιείται η ανάγκη για συντήρηση» συνεχίζει ο Γιώργος Μεντζελόπουλος.

Όπως μας πληροφορεί, τα minimal θερμομονωτικά συστήματα αλουμινίου μπορούν να αυξήσουν τις διαφανείς περιοχές έως και 20% σε σύγκριση με παράθυρα από άλλα υλικά, γεγονός που επιτρέπει στους αρχιτέκτονες να βελτιστοποιούν την ενεργειακή απόδοση ενός κτιρίου όλο το χρόνο.

«Καθώς τον χειμώνα οι απώλειες θερμότητας ενός κτιρίου πρέπει να μειωθούν, ενώ τα ηλιακά κέρδη πρέπει να μεγιστοποιηθούν, η μεγιστοποίηση των διαφανών περιοχών των παραθύρων μέσω των minimal συστημάτων αλουμινίου βοηθάει στη βελτιστοποίηση των ηλιακών κερδών» επισημαίνει.

«Η χρήση των ρολών αλουμινίου σε ψυχρές περιόδους περιορίζει περαιτέρω τις απώλειες θερμότητας τη νύχτα, ενώ αντίθετα το καλοκαίρι -που τα ηλιακά κέρδη πρέπει να ελαχιστοποιηθούν για να βελτιστοποιηθεί η άνεση των ενοίκων και να μειωθούν οι ανάγκες κλιματισμού- τα παντζούρια ή τα ρολά αλουμινίου προσφέρουν την τέλεια λύση για σκίαση». «Για τις εξωτερικές επενδύσεις ενός κτιρίου, ο αρχιτέκτονας διαθέτει μια μεγάλη γκάμα προϊόντων αλουμινίου, από απλά φύλλα αλουμινίου έως επικαλυμμένα και σύνθετα πάνελ, που είναι άκαυστα και βοηθούν στην πυρασφάλεια του κτιρίου» δηλώνει, τονίζοντας πως η επένδυση αλουμινίου προστατεύει τα κτίρια και βοηθά στη μόνωση τους και οι αεριζόμενες προσόψεις συντελούν στη βελτιστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης του κτιρίου.

«Καλύπτουν την εξωτερική πλευρά των μονωτικών υλικών έναντι της βροχής, το διάκενο αέρα χρησιμεύει ως πρόσθετος συγκρατητής της ζεστασιάς κατά τις κρύες μέρες, ενώ κατά τις ζεστές μέρες, η επένδυση αλουμινίου αντανακλά εν μέρει την ηλιακή ακτινοβολία, σκιάζει τα εσωτερικά στρώματα του κτιρίου και εξασφαλίζει φυσικό αερισμό μειώνοντας την ανάγκη για κλιματισμό» διευκρινίζει ο Γιώργος Μεντζελόπουλος.

Χρήστος Λούσης, Πρόεδρος, Π.Ο.Ε.Β.Υ. – Πανελλήνια Ομοσπονδία Εμπόρων & Βιοτεχνών Υαλοπινάκων
«Η 3η γενιά ενεργειακών υαλοπινάκων προσφέρει υψηλές θερμομονωτικές ιδιότητες, ενώ με ειδικές επεξεργασίες εγγυάται ασφάλεια, βάσει των απαραίτητων προδιαγραφών που απαιτούνται ανά περίπτωση και έργο».

H καινοτομία του γυαλιού στα «πράσινα» κτίρια
«Στη σύγχρονη αρχιτεκτονική ο μανδύας που περιβάλλει το κτίριο είναι αποκλειστικά ο Υαλοπίνακας, το μοναδικό διάφανο δομικό υλικό» μας λέει ο Χρήστος Λούσης, Πρόεδρος Π.Ο.Ε.Β.Υ. – Πανελλήνια Ομοσπονδία Εμπόρων & Βιοτεχνών Υαλοπινάκων, σημειώνοντάς πως γυάλινες προσόψεις και στηθαία, που προσφέρουν φυσικό φως και επαφή με το περιβάλλον, αποτελούν το μέλλον στην κτιριακή κατασκευή.

«Η 3η γενιά ενεργειακών υαλοπινάκων προσφέρει υψηλές θερμομονωτικές ιδιότητες, ενώ με ειδικές επεξεργασίες εγγυάται ασφάλεια, βάσει των απαραίτητων προδιαγραφών που απαιτούνται ανά περίπτωση και έργο» μας ενημερώνει, προσθέτοντας πως ο υαλοπίνακας χαρίζει υψηλό design, με πληθώρα χρωματικών επιλογών και εφαρμογών». Όπως τονίζει, πρόκειται για ένα 100% ανακυκλώσιμο προϊόν, που συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους και μειώνει το ανθρακικό αποτύπωμα ενός κτιρίου.

«Σε κάθε περίπτωση, απαιτείται μελέτη για την επιλογή της σωστής σύνθεσης υαλοπινάκων για τον έλεγχο της εκροής και της εισροής της θερμικής ενέργειας» αναφέρει ο Χρήστος Λούσης, εξηγώντας μας πως με τη σωστή επιλογή των ιδιοτήτων ενός ενεργειακού υαλοπίνακα, αυτός μπορεί να εμποδίσει τη θερμότητα που έχουμε στο «ζεστό» χώρο μας να διαφύγει τον χειμώνα, ή τη θερμότητα του ήλιου να εισέλθει στο εσωτερικό του «δροσερού» μας χώρου το καλοκαίρι, εξοικονομώντας χρήματα και στις δύο περιπτώσεις.

«Επίσης, μπορεί να βάλει φρένο στην υπεριώδη ακτινοβολία και στις αρνητικές της συνέπειες, να προσφέρει ταυτόχρονα ακουστική άνεση με διάφορα επίπεδα ηχομείωσης, αλλά και πρωτίστως ασφάλεια από σημειακές κρούσεις, επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα και υψηλές ανεμοπιέσεις, ενώ υπάρχουν συστήματα υαλοπινάκων που παρέχουν διάφορα επίπεδα πυροπροστασίας/πυρασφάλειας» περιγράφει.

«Ας μην ξεχνάμε ότι οι φωτοβολταϊκοί υαλοπίνακες είναι ήδη πραγματικότητα» προσθέτει. Όπως αναφέρει, η σωστή επιλογή των υαλοπινάκων πρέπει να ακολουθείται από σωστή κατασκευή και τοποθέτηση, ώστε να διασφαλίζεται σε κάθε περίπτωση η σωστή απόδοση σε βάθος χρόνου, με ασφάλεια και επαγγελματισμό.

«Σε αυτό το σημείο ο ρόλος μας ως Ομοσπονδία είναι σαφής και καθοριστικός, καθώς μόνο καταρτισμένοι και πιστοποιημένοι επαγγελματίες μπορούν να διασφαλίσουν ότι το γυαλί δύναται να προσφέρει στο σύγχρονο «πράσινο» κτίριο τα μέγιστα» καταλήγει.

Θεόδωρος Μεντζικοφάκης, Διευθύνων Σύμβουλος, Penetron Hellas ΑΒΕΕ
«Η προσπάθεια σε παγκόσμιο επίπεδο της μείωσης του αποτυπώματος του άνθρακα τόσο από τις εταιρείες τσιμέντου και σκυροδέματος, όσο και από εταιρείες εξελιγμένων τεχνολογιών, θα μπορούσε να είναι σημαντικό βήμα για τη μετάβαση σε μια πιο «πράσινη» και φιλική στο περιβάλλον κατασκευή κτιρίων».

Σκυρόδεμα: Σημαντικά βήματα προς την αειφορία
Ποια είναι, όμως, η συμβολή του σκυροδέματος στα πράσινα κτίρια; «Σίγουρα, σε μια αρχική προσέγγιση, η χρήση του για την παραγωγή «πράσινων» και βιώσιμων κτιρίων δεν φαίνεται να συνιστά μια εύκολη υπόθεση, αφού μιλάμε για ένα προϊόν που για τη παραγωγή του χρησιμοποιούνται μη ανανεώσιμοι πόροι, οι οποίοι δυστυχώς δεν είναι ανακυκλώσιμοι στο απόλυτο σύνολό τους και σε αυτήν οφείλεται, βάσει αναφορών, το περίπου 6% των παγκόσμιων εκπομπών CO2» αναφέρει Θεόδωρος Μεντζικοφάκης Διευθύνων Σύμβουλος της Penetron Hellas ΑΒΕΕ.

Βέβαια, όπως σημειώνει, η προσπάθεια σε παγκόσμιο επίπεδο της μείωσης του αποτυπώματος του άνθρακα, σε ένα τόσο ευρέως χρησιμοποιούμενο σύνθετο υλικό -το δεύτερο στη φύση μετά το νερό- τόσο από τις εταιρείες τσιμέντου και σκυροδέματος, όσο και από εταιρείες εξελιγμένων τεχνολογιών, θα μπορούσαν να είναι τα σημαντικά βήματα για τη μετάβαση σε μια πιο «πράσινη» και φιλική στο περιβάλλον κατασκευή κτιρίων» περιγράφει.

«Η Ευρώπη, έχει λάβει σημαντικές αποφάσεις στο θέμα αυτό και αποτελεί το παράδειγμα προς όλες τις άλλες ισχυρές παγκόσμιες οικονομίες» υπογραμμίζει ο Θεόδωρος Μεντζικοφάκης.


The Decoded Path: Μια «ουτοπική πόλη» από πράσινα δομικά υλικά
Αναδιαμορφώνοντας τον πολεοδομικό ιστό της Λάρισας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η βραβευμένη μελέτη The Decoded Path για την αναδιαμόρφωση του πολεοδομικού ιστού της Λάρισας, που παρουσίασε στο Building Materials Forum η Μαριλένα Σηφάκη, Co-Founder, Co-Owner, Head Architect στην CΗΩROS Sifakis Architects.

Η σχεδίαση ενός κεντρικού σταυρού που θα εκτείνεται σε όλη την πόλη, με επίκεντρο το αρχαίο Αμφιθέατρο Α’, μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, αποτέλεσε την κεντρική ιδέα για την αναδιαμόρφωση του πολεοδομικού ιστού της Λάρισας.

Σύμφωνα με την κυρία Σηφάκη, η χρήση υλικών όπως το rammed earth και ο ανακυκλωμένος χάλυβας μπορεί να μας φέρει κοντά στην υλοποίηση μιας «ουτοπικής πόλης».

Όπως υπογράμμισε χαρακτηριστικά «το rammed earth και ο ανακυκλωμένος χάλυβας ήρθαν στη μελέτη αυτή για να αποκωδικοποιήσουν μια νέα αρχιτεκτονική γλώσσα, που θα μεταφράζεται από τη σχεδίαση τοπωνυμίων που θα παίρνουν μορφή μέσα από τις τελείες και τις παύλες των σημάτων Μορς». «Τα συγκεκριμένα υλικά έχουν εναρμονιστεί με το τοπίο οπτικά, ενώ πρακτικά η νέα τους ταυτότητα έχει εμπνευστεί και βασίζεται στην ιστορική χρήση των μνημείων της πόλης και στα πολιτιστικά της έθιμα» περιέγραψε.

«Μερικά από τα προγράμματα λειτουργίας που επιλέξαμε να σχεδιάσουμε κατά τη διαδικασία της μελέτης είναι ένας υπαίθριος drive-in κινηματογράφος που συνοδεύει το Αμφιθέατρο Β’ και ένας ολόκληρος πεζόδρομος περιοδικών πολιτιστικών εκθέσεων και δραστηριοτήτων αναψυχής που οδηγούν στις πύλες του Αμφιθεάτρου Α’, οι οποίες είναι σχεδιασμένες από ανακυκλωμένο χάλυβα και παίρνουν τη μορφή αυλαίας», ανέφερε η Μαριλένα Σηφάκη.