Βιώσιμα Έργα στην εποχή του Ψηφιακού Μετασχηματισμού

Ο κλάδος των κατασκευών & τεχνικών έργων είναι ταυτισμένος με την τεχνολογία. Η ταυτόχρονη ενσωμάτωση του ψηφιακού μετασχηματισμού, όμως, βάζει μια νέα διάσταση, με την οποία δύσκολα θα προσαρμοστούμε!

 

Από το Ευπαλίνειο Όρυγμα έως τη γέφυρα Ρίο-Αντίρριο, προηγμένη επιστημονική σκέψη και τα τελευταία τεχνολογικά μέσα της κάθε εποχής αξιοποιήθηκαν από τους μηχανικούς, διαφόρων ειδικοτήτων, για καινοτόμα, ποιοτικά και άρτια έργα.

 

Η προσαρμοστικότητα λοιπόν των ανθρώπων και των εταιρειών του κλάδου είναι δεδομένη, σε αλλαγές και νέες πραγματικότητες. Η βιωσιμότητα των κατασκευών με τη νέα οπτική, που θέτουν η Κυκλική Οικονομία, το Green Deal της ΕΕ και η αυξανόμενη σημασία του Κοινωνικού Αντίκτυπου, θα ενσωματωθούν σχετικά εύκολα.

 

Κύρια νέα συνιστώσα είναι ο σχεδιασμός και η αντιμετώπιση των έργων-κατασκευών στον κύκλο ζωής τους. Μαθημένοι σε παραμετροποιήσεις, προβλέψεις, βελτιστοποιήσεις είμαστε.

 

Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Η ταυτόχρονη ενσωμάτωση του ψηφιακού μετασχηματισμού, όμως, βάζει μια νέα διάσταση, με την οποία δύσκολα θα προσαρμοστούμε! Η διάσταση αυτή είναι ο χρόνος.

 

Όχι βέβαια με την έννοια του «χρόνου μελέτης – κατασκευής», αλλά με την έννοια του «χρόνου διπλασιασμού». Ο χρόνος, δηλαδή, στον οποίο μια επιστήμη διπλασιάζει τις γνώσεις της. Παλιά ο χρόνος αυτός ήταν αιώνες, φτάσαμε στα χρόνια, σήμερα μιλάμε για μήνες. Με την ευρεία εφαρμογή του 5G και των Big Data, θα μιλάμε για μέρες. Σε κλάδους, όπως τα telecoms, θα μιλάμε για ώρες.

 

Δεν έχουμε να αντιμετωπίσουμε απειλές από το 3D, τις remote λειτουργίες, αυτό είναι συστατικό της δουλειάς μας. Η μάχη με τον χρόνο γνώσεων, όμως, δεν είναι, υπερβαίνει τις δυνατότητές μας. Ένας μηχανικός που αποφοιτά το 2021, δεν θα είναι ενήμερος για τα σύγχρονα το 2025, όπως και το 2030. Ήδη η ανάγκη της διά βίου μάθησης είναι προφανής και τα επόμενα χρόνια θα ενταθεί. Πόση νέα μάθηση όμως προλαβαίνει και αντέχει ο άνθρωπος;

 

ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ

Να λοιπόν οι δύο μεγάλες επιπτώσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού στα βιώσιμα έργα – κατασκευές: Η ανάδειξη της κομβικής σημασίας του ανθρώπινου κεφαλαίου. Η ανάδειξη της ευελιξίας (agility) και της προσαρμοστικότητας (resilience) των έργων-κατασκευών. Όταν το ζητούμενο της νέας εποχής είναι η νέα γνώση και ο ταχύτατος διπλασιασμός της, τη λύση δεν μπορεί να δώσουν οι μηχανές. Θα τη δώσει, όπως πάντα, ο άνθρωπος.

 

ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

Οι μηχανές ήταν είναι και θα είναι μέσα – εργαλεία – εκτελεστές, που διευκολύνουν και καθιστούν εφικτή την εφαρμογή και αξιοποίηση της κάθε νέας ανθρώπινης επινόησης.

 

Η διαχείριση του ανθρώπινου κεφαλαίου της κάθε εταιρείας του κλάδου είναι πλέον το θεμέλιο αλλά και η «κλείδα» της επιτυχίας της και της βιωσιμότητάς της. Ο κλασικός σχεδιασμός έργων-κατασκευών μπαίνει στο παρελθόν. Τα δομικά – οικοδομικά υλικά, που χρησιμοποιούνται σε όλων των ειδών τα έργα (μικρής, μεσαίας και μεγάλης κλίμακας), θα πρέπει να παράγονται / εφαρμόζονται με δεδομένη την επανάχρηση, την εύκολη μετατροπή τους. Ειδικότερα οι ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, προφητικό το Centre Georges Pompidou.

 

Μας φαίνεται δύσκολο, αλλά είναι απλό, όπως όλα τα δύσκολα: τα έργα-κατασκευές πρέπει πλέον να αντιμετωπίζονται / σχεδιάζονται / υλοποιούνται ως ένα mega-όχημα / αυτοκίνητο. Με την ίδια φιλοσοφία και το ίδιο σκεπτικό! Εύκαμπτο, ευέλικτο κέλυφος, όλα ορατά και προσβάσιμα, όλα αντικαθιστούμενα, προσαρμοζόμενα, εκσυγχρονιζόμενα. Με την εξαίρεση του σασί, που για τον κλάδο των υποδομών και των μεγάλων τεχνικών έργων είναι ο φέρων οργανισμός.

 

* Ο κ. Γιώργος Βλάχος, Business Growth Mentor, Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ, είναι: π. CEO της Hellamat ABEME – Lafarge Group, π. Γενικός Δ/ντής του Ομίλου Εταιρειών της ΑΓΕΤ Ηρακλής – Lafarge Group, π. μέλος του European Public Affairs Network EPAN – Lafarge Group, π. Γενικός Γραμματέας του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Ετοίμου Σκυροδέματος (ΣΕΒΕΣ)

Το Project Management στην εποχή των νέων τεχνολογιών

Νέες εποχές και νέες τεχνολογίες, που διαμορφώνουν νέα δεδομένα για τον κλάδο των υποδομών και των μεγάλων τεχνικών έργων. Τα νέα μεγάλα έργα θα μείνουν ανεπηρέαστα εν μέσω των εξελίξεων; Και να θέλουν, δεν μπορούν πλέον!

 

Mέχρι σήμερα αντιμετωπίζαμε την πολυπλοκότητα των έργων αποσπασματικά. Ωστόσο, οι εξελίξεις μάς επιβάλλουν να την προσεγγίσουμε ολιστικά. Η αλυσίδα της απόφασης, του προγραμματισμού, του σχεδιασμού, της προκήρυξης, της ανάθεσης, της χρηματοδότησης, της εκτέλεσης, της λειτουργίας και της συντήρησης ενός έργου μεγάλης κλίμακας δεν μπορούν και δεν πρέπει στο εξής να θεωρούνται ανεξάρτητες ενότητες.

 

Και αυτό, διότι η διάδραση και η ανάδραση της κάθε ενότητας με τις άλλες είναι δεδομένες. Ανατρέπουν χρονικούς και οικονομικούς προγραμματισμούς, επηρεάζοντας καθοριστικά την ποιότητα και το τελικό κόστος των έργων, αλλά και, κυρίως, την ποιότητα και το κόστος στη «διάρκεια ζωής του έργου». Όπως γίνεται αντιληπτό, λοιπόν, αναδεικνύονται νέες απαιτήσεις, που πρέπει να καλύψουμε.

 

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

Η απάντηση στο προηγούμενο ερώτημα είναι η ενσωμάτωση και αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών. Ήδη έχουμε, όχι μόνον e-platforms, αλλά πολλές εφαρμογές apps, που επιτρέπουν το digital Project Management, τη remote επίβλεψη, επιτρέπουν αποτελεσματικό monitoring, ουσιαστικό control και αξιόπιστο reporting. Το control-reporting, μάλιστα, είναι η πεμπτουσία της εταιρικής διακυβέρνησης και της διαφάνειας.

 

Εκ των εκ των ων ουκ άνευ και σήμερα και στο μέλλον. Και αυτό καθώς με τη σειρά τους είναι καθοριστικής σημασίας για έναν επιπλέον λόγο: την έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωση των βασικών stakeholders της κάθε τεχνικής εταιρείας (και όχι μόνο της εισηγμένης): επενδυτές – χρηματοδότες – ασφαλιστές έργου κ.ά. Αυτοί εγγυώνται και επιτρέπουν τις τμηματικές εκταμιεύσεις για την πρόοδο του έργου, άρα καθιστούν εφικτή την υλοποίησή του.

 

ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ;

Με όλη αυτήν τη νέα φιλοσοφία δεν θα ανέβει το κόστος; Όχι, θα ανέβει μόνο το αρχικό κόστος και θα μειωθεί δραστικά το τελικό κόστος, προλαμβάνοντας αστοχίες, κακοτεχνίες, επισκευές, καθυστερήσεις. Ας βάλουμε ως στόχο και τη δραστική μείωση του κόστους logistics, με την παραγωγή υλικών «επί τόπου του έργου», με τους διαθέσιμους πλέον 3D producers (και όχι printers, όπως κακώς τους περιγράφουμε).

 

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΟΦΕΛΗ;

Βεβαίως και υπάρχουν, όπως η εξασφάλιση ομαλής παρακολούθησης του έργου στον κύκλο ζωής του, αφού θα έχουμε επιτέλους με το πέρας εργασιών τον περιβόητο και ποθούμενο φάκελο «as built», ανεκπλήρωτο όνειρο 10ετιών στα έργα.

 

ΜΕ ΠΟΙΟΥΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΝΟΥΜΕ ΠΡΑΞΗ;

Μα με την ομάδα διαχείρισης έργου, ή αλλιώς το Project Management Team. Κάθε τεχνική εταιρεία βασίζεται σε τρεις πυλώνες: Πρώτο, τα υλικά κεφάλαια (Tangible Assets), δηλαδή μηχανήματα, κτίρια, εξοπλισμοί, οικονομικοί πόροι. Δεύτερον, τα άυλα κεφάλαια (Intangible assets), δηλαδή πατέντες, copyrights, know how, brand. Τρίτον, το ανθρώπινο κεφάλαιο (Human Capital), που είναι ο πλέον σημαντικός και αναντικατάστατος πυλώνας, οι άνθρωποί μας. Μέχρι σήμερα, στηριζόμασταν σε μονάδες, τον επιβλέποντα, τον εργοταξιάρχη. Ναι, αλλά «μόνος πάω γρήγορα, με ομάδα πάω μακριά».

 

Το σύγχρονο Project Management πρέπει να «χτιστεί» με αυτήν τη φιλοσοφία. Η ομάδα που κερδίζει αποτελείται από τους: Project Sponsor, Project Leader, Project Manager, Project Team. Καθήκον μας να τη συγκροτήσουμε, να την εκπαιδεύσουμε, να την εξοπλίσουμε, να την ενδυναμώσουμε και ας την ανεβάσουμε στον θρόνο της.

 

Είναι βέβαιο πως θα μας το ανταποδώσει με εντυπωσιακό win-win αποτέλεσμα. Για εμάς και όλους τους stakeholders μας. Θα μας ανεβάσει με τη σειρά της στον θρόνο της διατηρήσιμης επιτυχίας.

 

* Ο κ. Γιώργος Βλάχος, Business Growth Mentor, Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ, είναι: π. CEO της Hellamat ABEME – Lafarge Group, π. Γενικός Δ/ντής του Ομίλου Εταιρειών της ΑΓΕΤ Ηρακλής – Lafarge Group, π. μέλος του European Public Affairs Network EPAN – Lafarge Group, π. Γενικός Γραμματέας του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Ετοίμου Σκυροδέματος (ΣΕΒΕΣ)