Barak Baum: Το Real Estate υπόσχεται ανάπτυξη

O Barak Baum, συνιδρυτής της Ficus Investments Athens, στην πρώτη διά ζώσης συνέντευξη που παραχώρησε στο περιοδικό Construction, μας αποκαλύπτει τα επαγγελματικά του σχέδια στην ελληνική αγορά ακινήτων.

Κύριε Baum, πόσο καιρό δραστηριοποιείστε στην Ελλάδα και σε τι είδους ακίνητα;

Η Ficus Ιnvestments ιδρύθηκε στην Ελλάδα το 2018. Τα ακίνητα που αναπτύσσουμε και εκμεταλλευόμαστε ανήκουν κυρίως στην κατηγορία του hospitality και κάποια στις κατηγορίες residential και commercial.

Ποιο είναι το ύψος του χαρτοφυλακίου ακινήτων σας;

Παρά το γεγονός ότι η εμπειρία των ιδρυτών της Ficus προέρχεται από έργα εκτός Ελλάδας, το χαρτοφυλάκιο της εταιρείας προς το παρόν βρίσκεται εντός ελληνικών συνόρων και αγγίζει το ποσό των 80 εκατ. ευρώ.

Πώς βλέπετε τον κλάδο του real estate;

Ο κλάδος του real estate στην Ελλάδα είναι πολλά υποσχόμενος. Αποφασίσαμε να έρθουμε στην Ελλάδα γιατί πιστεύουμε στη χώρα. Θέλουμε να επενδύσουμε στον τομέα αυτό βλέποντας τις σοβαρές προοπτικές ανάπτυξης και να στηρίξουμε έναν τόπο ιδανικό για τη δραστηριότητα αυτή.

Ποια τα σχέδια σας για Αθήνα, Θεσσαλονίκη ίσως και άλλες πόλεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον σε επίπεδο υποδομών και τουρισμού; Θεωρείται ικανοποιητικές τις αποδόσεις των ακινήτων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη;

Τα σχέδιά μας προς το παρόν περιλαμβάνουν την Αθήνα, την Εύβοια και τα νησιά των Κυκλάδων. Το πλάνο ανάπτυξης περιλαμβάνει τουριστικά ακίνητα καθώς και serviced apartments. Είναι νωρίς να κρίνουμε τις αποδόσεις των ακινήτων από τώρα. Πιστεύουμε στην Ελλάδα και περιμένουμε οι αποδόσεις των επενδύσεών μας να κυμανθούν σε ικανοποιητικά επίπεδα τα επόμενα χρόνια.

Πώς βλέπετε την ελληνική τουριστική αγορά ευρωπαϊκώς και διεθνώς;

Η ελληνική τουριστική αγορά είναι ίσως η πιο ενδιαφέρουσα και σοβαρή στην Ευρώπη και από τις πιο ισχυρές στο κόσμο. Εκτός από το κέντρο της Αθήνας, που έχει να προσφέρει ένα μοναδικό μίγμα ιστορίας και έντονης κοινωνικής ζωής. Επιπλέον, κάθε γωνιά της Ελλάδας κρύβει έναν υποψήφιο τουριστικό προορισμό κάθε είδους, γεγονός που καθιστά τη χώρα ως έναν μοναδικό επενδυτικό προορισμό.

Τι ευκαιρίες μπορείτε να αντλήσετε από τα έργα πράσινης ανάπτυξης;

Οι πράσινες επενδύσεις είναι ένας τομέας που παρακολουθούμε στενά αλλά προς το παρόν δεν έχουμε εισέλθει.

Με τι κριτήρια υπολογίζετε τις αποδόσεις των ακινήτων, είναι διαφορετικά τα κριτήρια αγοράς και διαφορετικά της μίσθωσης;

Σαφέστατα είναι διαφορετικά τα κριτήρια στην κάθε περίπτωση. Οπωσδήποτε η τοποθεσία και η κατάσταση του ακινήτου παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο αλλά για εμάς είναι πολύ σημαντικό και ο χρήστης του εκάστοτε ακινήτου, οι προδιαγραφές, οι απαιτήσεις του και το business plan του.

Πού κυμαίνονται οι αποδόσεις των ακινήτων στην Αθήνα, ποιες οι προοπτικές;

Οι αποδόσεις των ακινήτων στην Αθήνα έχουν διακυμάνσεις. Ανάλογα με τη χρήση, το ρίσκο και την περιοχή σε κάποιες καλές περιπτώσεις κινούνται μεταξύ 5% και 10%. Οι προοπτικές είναι πως, όταν ανοίξει η αγορά των δανείων, θα βελτιωθούν.

Για ποιους λόγους αποφασίσατε να επενδύσετε στου Ψυρρή;

Είναι μια περιοχή που ανήκει στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, είναι σε στρατηγικό σημείο ενδιαφέροντος και δραστηριοτήτων για τον τουρίστα επισκέπτη της Αθήνας. Τα διαθέσιμα ακίνητα κατά τη γνώμη μας ήταν και είναι εξαιρετικά για τη χρήση αυτή. Συνεπώς το όραμά μας για μια τέλεια εμπειρία επισκέπτη στην Αθήνα δεν θα μπορούσε να ξεκινήσει σε περιοχή άλλη εκτός από του Ψυρρή.

Συνεργάζεστε μήπως με θεσμικούς επενδυτές, που επενδύουν και σε ακίνητα στοχεύοντας σε σταθερές αποδόσεις χαμηλού κινδύνου;

Συνεργαζόμαστε και με θεσμικούς αλλά και με ιδιώτες επενδυτές. Οι επενδύσεις μας καλύπτουν μεγάλο φάσμα αποδόσεων και κινδύνου. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι εμπλεκόμενοι στα έργα μας φροντίζουμε να είναι οι καλύτεροι της αγοράς, έτσι ώστε οι επενδυτές μας να είναι ήσυχοι και ευχαριστημένοι με τη συνεργασία μαζί μας.

Φοβάστε το φαινόμενο της «φούσκας»;

Στις μεγάλες επενδύσεις και ειδικά στον τουρισμό δεν βλέπουμε κάποια επερχόμενη «φούσκα». Κι αυτό διότι οι περισσότεροι επενδυτές που δραστηριοποιούνται στο hospitality real estate κινούνται με αργά και σταθερά βήματα. Συνεπώς, πιστεύουμε ότι η αγορά έχει την προοπτική να αντέξει και να στηρίξει τέτοιου είδους επενδύσεις.

Μπορούμε να μιλήσουμε για ριμπάουντ τιμών το 2021;

Αυτή την περίοδο η αγορά στην Ελλάδα είναι ακόμα μουδιασμένη όπως και σε άλλες χώρες λόγω της πανδημίας. Είναι νωρίς να μιλήσουμε για rebound τιμών σε οποιονδήποτε κλάδο του real estateαλλά πιστεύουμε ότι η Eλλάδα τώρα επανακάμπτει και συνεχίζει τα σωστά βήματα ανάπτυξης.

Θα συνεχίσετε να επενδύετε στην Ελλάδα, έχοντας ολοκληρώσει τα επενδυτικά σας πλάνα; Ποιες άλλες περιοχές εξετάζετε;

Η Ficus Investments ιδρύθηκε στην Ελλάδα για να δραστηριοποιηθεί για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Συνεπώς, αφού ολοκληρώσουμε τα τρέχοντα έργα, έχουμε σκοπό να αναπτύξουμε ακόμα περισσότερα σε περιοχές εντός αλλά και εκτός Αττικής.

Και μία τελευταία ερώτηση. Ποιος ο ρόλος των υποδομών για τον κλάδο διαχείρισης ακινήτων;

Εξαιρετικά σημαντικός και καθοριστικός. Έργα υποδομών όπως τα αεροδρόμια, οι προσβάσεις σε αρχαιολογικούς χώρους, οδοποιία και λιμενικά έργα είναι η αρχή του νήματος της ανάπτυξης μιας ολόκληρης χώρας. Αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για ανάπτυξη υψηλού επιπέδου σε όλους τους τομείς.

«Ξεκλειδώνει» η κτηματαγορά της Θεσσαλονίκης

Δεν είναι όμως μόνον τα έργα και οι υποδομές που θα διευκολύνουν την επιχειρηματικότητα, την αγορά εργασίας και εμμέσως το real estate. Στη Θεσσαλονίκη, διευκρινίζει, προχωρούν οι διαδικασίες για τη δημιουργία του Τεχνολογικού Πάρκου 4ης γενιάς, το Thess Intec, στο οποίο υπολογίζεται ότι θα δημιουργηθούν 7.000 θέσεις εργασίας. Ταυτόχρονα, ο αμερικανικός κολοσσός, η Pfizer, έρχεται στη Θεσσαλονίκη, βάζοντας την περιοχή στο κάδρο της καινοτομίας και στον χώρο του φαρμάκου. Με Pfizer και Thess Intec, εξηγεί, όχι μόνο θα υπάρξει ανάσχεση του brain drain, αλλά και προσέλκυση Ελλήνων επιστημόνων από το εξωτερικό, οι οποίοι θα πάρουν την απόφαση του επαναπατρισμού τους. Και όλοι αυτοί οι άνθρωποι θα έχουν ανάγκη για κατοικία και μάλιστα υψηλού επιπέδου, κάτι το οποίο θα οδηγήσει την κτηματομεσιτική αγορά σε άνθηση.

Η Θεσσαλονίκη αναπτύσσεται,κομβικός ο ρόλος των τραπεζών
Η κτηματαγορά της Θεσσαλονίκης αυτή τη στιγμή ανεβαίνει σταθερά. Παρά τη μερική υποχώρηση της αγοράς λόγω του COVID-19, ο κόσμος δεν σταμάτησε να ψάχνει για αγορά ακινήτου, είτε αυτό πρόκειται για ιδιοκατοίκηση, είτε για επένδυση. Οι περιοχές που παρουσιάζουν το μεγαλύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον είναι το κέντρο και η ανατολική Θεσσαλονίκη, αναφέρει η ΑΝΑΔΟΜΩ real estate. Καθώς πλησιάζει ο Σεπτέμβριος του 2021, η αγορά θα αρχίσει πάλι να ανεβαίνει, ενώ τα χαμηλά επίπεδα αυτή τη στιγμή των τιμών των καταστημάτων προς ενοικίαση αποτελούν κατάλληλη ευκαιρία για αναζήτηση νέας επαγγελματικής στέγης.

Οι περιοχές της Θεσσαλονίκης που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρων είναι για την ώρα το κέντρο και η Ανατολική Θεσσαλονίκη. Πρόκειται, σύμφωνα με την ΑΝΑΔΟΜΩ, για low risk – low return επενδύσεις, αφού ένα συντριπτικά τεράστιο ποσό των φοιτητών και εργαζομένων έχει την τάση να προτιμά αυτές τις περιοχές. Οι τιμές είναι σχετικά υψηλές, όμως υπάρχουν ακόμα ακίνητα που μπορούν να δώσουν αποδόσεις από 7% ως 10%. Οι κατασκευαστές, δε, έχουν δραστηριοποιηθεί και χτίζουν σε οικόπεδα που απέκτησαν στο παρελθόν και πουλάνε σε τιμές που προσεγγίζουν τα επίπεδα προ κρίσης (2008-9). Η ανάπτυξη τώρα της αγοράς εξαρτάται από τη λήξη των lockdowns.

Οι τράπεζες αυτή την εποχή παίζουν κομβικό ρόλο στην κτηματαγορά της Θεσσαλονίκης. Πολλοί, ωστόσο, αγοραστές δεν γνωρίζουν πώς να πάρουν ένα δάνειο. Στο πλαίσιο αυτό η εταιρεία παρέχει πληροφορίες, διευκολύνοντας τη διαδικασία.

Σημαντικός και ο ρόλος της αντιπαροχής όπου αυτή την εποχή «τρέχει», ωστόσο τα ποσοστά των 50 και 60% δεν υπάρχουν σήμερα παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Αυτό που θα δώσει τη μεγαλύτερη ώθηση για αλλαγή στην εικόνα της αγοράς της Θεσσαλονίκης είναι η ολοκλήρωση των έργων του μετρό,. Έτσι η αγορά ακινήτων της συμπρωτεύουσας τρέχει με βάση τις μελλοντικές προοπτικές.

Οι πέντε κίνδυνοι της αγοράς
Οι κίνδυνοι στην κτηματαγορά είναι διάφοροι. Πρώτον, ο πωλητής δεν έχει έτοιμο και ολοκληρωμένο φάκελο του ακινήτου που θέλει να πουλήσει. Τα δικαιολογητικά που χρειάζονται είναι πολλά εν αντιθέσει με την υπόλοιπη Ευρώπη. Το εθνικό κτηματολόγιο δεν έχει τελειώσει ακόμα και υπάρχουν πολλά προβλήματα με το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Οι αντικειμενικές αξίες στα περισσότερα μέρη της Ελλάδος είναι πολύ μεγαλύτερες των πραγματικών εμπορικών αξιών, όπως και οι δυσβάσταχτοι φόροι για τις αποδοχές κληρονομιάς κλπ. είναι μεγάλοι, σύμφωνα με τον Γρηγόρη Λιάντα, Επίτιμο Πρόεδρο της Ομοσπονδίας Μεσιτών Ελλάδος (ΟΜΑΣΕ), ο οποίος ζητά την εξυγίανση της αγοράς.

Τον τελευταίο καιρό με τον κορονοϊό και το lockdown, επηρεάστηκε η κτηματαγορά σε όλη την Ελλάδα. Ιδιοκτήτες και ενοικιαστές διαμερισμάτων ανέβαλλαν τα ραντεβού υπό το φόβο και τον κίνδυνο του κορονοϊού. Η αγορά, επίσης, επηρεάστηκε λόγω υπολειτουργίας διαφόρων υπηρεσιών και άλλων παραγόντων.

Οι τιμές στα διαμερίσματα είναι σταθερές τον τελευταίο χρόνο και δη στα νεόδμητα. Οι κατασκευαστές πουλάνε από 1.800 ευρώ/μ. στον 1 όροφο και φτάνουν έως και τα 2.500 ευρώ/μ. για τους υψηλούς ορόφους. Στα μεταχειρισμένα οι τιμές κυμαίνονται από 600 ευρώ/μ. μέχρι και 1.000 ευρώ/μ.

Η ζήτηση στις ενοικιάσεις κατοικιών έπεσε πολύ, επίσης, λόγω του ότι δεν ήρθαν όλοι οι καινούργιοι φοιτητές στη Θεσσαλονίκη για να σπουδάσουν.

Τροχοπέδη η ελλειψη τουρισμού
Η κτηματαγορά στο οικιστικό κομμάτι από τα τέλη του 2014 και έπειτα, γνώρισε μια εξωπραγματική αύξηση ζήτησης και ταυτόχρονα ελάττωση των προσφερόμενων ακινήτων, γεγονός που οδήγησε σε μια τεράστια αύξηση τιμών, σύμφωνα με την ACB Real Estate. Αρκετός κόσμος, κυρίως από πόλεις παρακείμενες της Θεσσαλονίκης, αναζητούσε να αγοράσει ένα σπίτι στο κέντρο της πόλης είτε ως τοποθέτηση χρημάτων είτε ως κατοικία των παιδιών τους που σπουδάζουν. Στην αρχή της πανδημίας η ζήτηση για αγορά ακινήτων πάγωσε, αλλά τους επόμενους μήνες υπήρξε μια αναθέρμανση του ενδιαφέροντος, όχι όμως και επαναφορά στα προηγούμενα επίπεδα, που δεν επέτρεψε την πτώση τιμών.

Μετά από έναν χρόνο με μια κοινωνία και οικονομία δοκιμαζόμενη από όλα όσα διαδραματίζονται, οι τιμές όχι απλώς έχουν παραμείνει στα ίδια επίπεδα αλλά σε αρκετές περιπτώσεις είναι υψηλότερες από την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Ο όγκος των προς πώληση ακινήτων μπορεί να αυξήθηκε κατά ένα 20% με κατά κύριο λόγο ακίνητα που ήταν διαθέσιμα προς βραχυχρόνια μίσθωση, αλλά αυτό δεν επηρέασε καθόλου την πορεία των τιμών.

Οι περιοχές που γνωρίζουν τεράστιο ενδιαφέρον είναι το κέντρο της πόλης και ανατολικά έως και την Μαρτίου. Εκεί επικεντρώνονται, κυρίως όσοι αναζητούν ένα διαμέρισμα, είτε προς επένδυση είτε προς κάλυψη των δικών τους αναγκών. Επίσης η Νέα Παραλία είναι μια περιοχή με μεγάλο αγοραστικό ενδιαφέρον κυρίως όμως για ιδιοκατοίκηση, καθώς είναι δίπλα ακριβώς στη θάλασσα και στα πάρκα της Νέας Παραλίας αλλά και άμεσα προσβάσιμη από και προς το κέντρο ακόμα και με τα πόδια. Αν και η Golden Visa σε άλλες περιοχές πουλά, στη Θεσσαλονίκη ο κύριος όγκος των αγοραστών, περίπου 70-80%, είναι από τη χώρα, άρα και ο θεσμός αυτός δεν ήταν καταλυτικός παράγοντας για την πορεία της κτηματαγοράς στο κέντρο της πόλης. Τώρα στην πλειοψηφία τους οι πωλητές είναι τεχνικές εταιρείες και όχι ιδιώτες, γεγονός που δεν επιτρέπει πλέον την πώληση ακινήτων σε πολύ χαμηλές τιμές.

Ο κύριος ανασταλτικός παράγοντας για την αγορά στη δεδομένη στιγμή κατά την ACB Real Estate είναι η απαγόρευση μετακίνησης. Εμπόδιο παραμένει και η έλλειψη τουρισμού, μιας και πολλά ακίνητα αγοράστηκαν με σκοπό τη βραχυχρόνια ενοικίασή τους, είτε σε κόσμο που ερχόταν για συνέδρια-εκθέσεις, είτε σε τουρίστες ακόμα και κατά τη χειμερινή περίοδο.
Τροχοπέδη επίσης στην παρούσα συγκυρία, αποτελεί και η απουσία των φοιτητών, καθώς αρκετοί ενδιαφέρονταν είτε να αγοράσουν ένα διαμέρισμα για τη στέγη των φοιτητών-παιδιών τους είτε να το μισθώσουν σε φοιτητές.

Οι προοπτικές της αγοράς με την άρση των μέτρων απαγόρευσης κυκλοφορίας θεωρούνται ευοίωνες καθώς η ζήτηση για αγορά κατοικίας στο κέντρο της πόλης θα κινείται συνεχώς σε υψηλά επίπεδα. Όσον αφορά τις τιμές θα συνεχιστεί το παράδοξο να ανεβαίνουν ακόμη και σε ένα τόσο θολό, για την υπόλοιπη οικονομία, τοπίο.
Εντούτοις, το πρώτο από όλα που χρειάζεται όχι μόνο ο κλάδος των ακινήτων αλλά ολόκληρη η οικονομία και η κοινωνία είναι η ομαλοποίηση και η επανεκκίνηση της ζωής μας. Η μείωση του φόρου εισοδήματος από μισθώσεις για το χαμηλό κλιμάκιο θα μπορούσε να τονώσει εκ νέου το ενδιαφέρον. Επίσης η επιδότηση ενοικίου σε μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού θα ήταν σημαντική.

Τα έργα υποδομών χαράσσουν ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης
Η Θεσσαλονίκη έχει λαμπρές προοπτικές σαν πόλη. Αν εξαιρεθεί η παρένθεση του κορονοϊού και της ύφεσης που προκάλεσε η πανδημία, υπάρχει μία δυναμική σημαντικής ανάπτυξης της πόλης στο μέλλον. Με την αναβάθμιση του αεροδρομίου «Μακεδονία», την έλευση των ξένων επενδυτών, (τα τελευταία χρόνια πολλών Εβραίων) και την επικείμενη ανάπτυξη της περιοχής 26ης Οκτωβρίου στο λιμάνι Θεσσαλονίκης η περιοχή απέκτησε μεγάλη δυναμική, εξηγεί η Galanos Real Estate.

Η Θεσσαλονίκη είναι μία πόλη-πόλος έλξης για ξένους τουρίστες και επενδυτές που αποτελεί ιδανικό προορισμό λόγω της θέσης-κλειδί που κατέχει κοντά στη Χαλκιδική και δίπλα στη θάλασσα. Ακόμα και κατά τη διάρκεια του lockdown τα μεσιτικά γραφεία του κέντρου δεν σταμάτησαν τις αγοραπωλησίες και μάλιστα κάποιες από αυτές έγιναν εξολοκλήρου από απόσταση χωρίς καν ο πελάτης που βρίσκεται στο εξωτερικό να δει από κοντά το ακίνητο.

Οι τάσεις των τιμών στα οικιστικά ακίνητα θα εξακολουθούν να είναι σε ανοδική πορεία, ειδικά στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Όσον αφορά όμως τα επαγγελματικά ακίνητα υπάρχει κατακόρυφη μείωση ζήτησης για ενοικίαση καταστημάτων λόγω του αβέβαιου μέλλοντος του εμπορίου μετά τον κορονοϊό.

Το πιο σημαντικό φοροκίνητρο για την ανάπτυξη του κλάδου θα είναι η κατάργηση του ΦΠΑ στα νεόδμητα ακίνητα, ένα μέτρο που μέχρι στιγμής παραμένει σε αναστολή έως και το 2022.

Εκτός όμως από τα φοροκίνητρα, το πιο σημαντικό από τη μεριά του κράτους είναι να καταστεί πιο εύκολη η διαδικασία πώλησης ενός ακινήτου με την ψηφιοποίηση όλων των δικαιολογητικών και λοιπών διαδικασιών, κάτι το οποίο είναι ήδη σε πολύ καλό δρόμο, διευκρινίζει η Galanos Real Estate, υπογραμμίζοντας ότι η ολοκλήρωση των έργων υποδομών θα δώσουν ώθηση στην αγορά με πρώτο και καλύτερο το μετρό της Θεσσαλονίκης.

ΚΤΗΜΑΤΑΓΟΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Καζάνι που σιγοβράζει

Γεώργιος Τσακούμης, Πρόεδρος ΤΕΕ/ΤΚΜ

Με την εμφάνιση της πανδημίας του COVID-19 πάγωσε όποια κινητικότητα είχε αρχίσει να αναπτύσσεται στην κτηματαγορά της Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής, η οποία όμως ήταν σημαντική, συγκρινόμενη με την ακινησία της σχεδόν 10ετούς οικονομικής κρίσης. Παρ’ όλα αυτά, παρατηρείται μια έντονη κινητικότητα σε διερευνητικό επίπεδο – κυρίως – και στάση αναμονής όσον αφορά στην υλοποίηση project.

Θα μπορούσε να παραλληλίσει κανείς την κτηματαγορά στη Θεσσαλονίκη με ένα καζάνι που σιγοβράζει και περιμένει την κατάλληλη ευκαιρία για να εκραγεί.

Η σημαντικότερη παράμετρος για να ανακάμψει είναι φυσικά η εξάλειψη ή ο δραστικός περιορισμός των επιπτώσεων της πανδημίας όπως επίσης και μια ισχυρή τονωτική ένεση χρηματοδοτικών μέτρων και κινήτρων από την πολιτεία.

Φυσικά η κίνηση της κτηματαγοράς θα επηρεαστεί και από τα μεγάλα έργα που είναι σε εξέλιξη ή φάση ωρίμανσης, όπως η αναβάθμιση του Λιμένα και η σύνδεσή του με τα δίκτυα μεταφορών, η ανάπλαση της ΔΕΘ και του παραλιακού μετώπου, το Flyover και η μαρίνα της Καλαμαριάς.

Η πανδημία «προσεδάφισε» τον κλάδο διαχείρισης ακινήτων

VITAEL A.E.: ΔΙΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΟ ΣΕ ΝΕΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Κρίσιμο σημείο για τον CEO της VITAEL, Μιχάλη Βλασερό, ο εκσυγχρονισμός του πολεοδομικού πλαισίου. Εστιάζει σε τομείς που προσελκύουν ξένες επενδύσεις. Στόχος η ανάπτυξη και η είσοδός της σε νέες δραστηριότητες.

 

Για τις συνέπειες της πανδημίας στη VITAEL, αλλά και πώς η πανδημία επηρέασε τον κλάδο, τονίζει πως ο COVID-19 διατάραξε τις επιχειρηματικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα στον κατασκευαστικό κλάδο. Προσθέτει πως σε κάθε περίοδο κρίσης δημιουργείται πάντα μια ευκαιρία εισόδου στην αγορά για νέες εταιρείες που εκμεταλλεύονται τις νέες συνθήκες, τη στιγμή που υφιστάμενες εταιρείες ατονούν ή αποχωρούν έχοντας βαρίδια που δεν μπορούν να διαχειριστούν.

 

Η εταιρεία έχει αναλάβει την κατεδάφιση του κτιρίου του κινηματογράφου ODEON και την κατασκευή μεταλλικού σκελετού στη Λεωφ. Συγγρού 111, με σκοπό την ανέγερση Ξενοδοχείου 5 αστέρων σε συνεργασία με τη Hines. Επίσης ανέλαβε την ανακατασκευή του Σαρόγλειου Μεγάρου στην Πλατεία Ομονοίας για τη μετατροπή του σε Ξενοδοχείο 3 αστέρων.

 

Ο κλάδος των ξενοδοχείων επεκτείνεται ιδιαίτερα, καθώς καινούργιες επενδύσεις καταφτάνουν συνεχώς τόσο στην Αθήνα όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα παρά το γεγονός ότι η πανδημία έπληξε ιδιαίτερα τον τουρισμό.

 

Αναφερόμενος σε μείζονα ζητήματα, όπως είναι το επιχειρηματικό περιβάλλον και ο ρόλος του θεσμικού και του πολεοδομικού πλαισίου, απαντά πως η οικονομία αναπτύσσεται όχι με πολιτική επιδομάτων στους πολλούς αλλά με ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον και μόνο, συμπληρώνοντας ότι ο εκσυγχρονισμός του πολεοδομικού πλαισίου με εστίαση στους τομείς που θα φέρουν ξένα κεφάλαια στην χώρα, είναι επιτακτικός. Με αυτό τον τρόπο προσθέτει θα ενισχυθεί και θα επιταχυνθεί η νόμιμη οικοδομική δραστηριότητα.

 

Στο καίριο ζήτημα των πτωχεύσεων και αφερεγγυοτήτων που πλήττει το τελευταίο διάστημα τις επιχειρήσεις, διευκρινίζει ότι ο φόβος της αφερεγγυότητας στην αγορά είναι αναπόφευκτος, εν μέσω πανδημίας. Ωστόσο, ο ίδιος βλέπει με αισιοδοξία το γεγονός ότι οι ξένοι επενδυτές δεν έχουν αναβάλει ή αναστείλει τη δραστηριότητά τους στον χώρο ενδιαφέροντός τους. Η αγορά θα ανακάμψει πλήρως μετά το τέλος της επόμενης τουριστικής περιόδου, τονίζει.

 

Η εταιρεία στοχεύει σε blue chip εταιρικούς πελάτες ώστε να μειώσει τις πιθανότητες αθέτησης των συμφωνημένων. Άλλωστε, προσθέτει, οι εταιρείες κλείνουν από προβληματικό cashflow και όχι από κερδοφορία συνήθως.

 

«Είμαστε εταιρεία “hands on” με ευέλικτη εταιρική οργάνωση. Όλοι στην εταιρεία λειτουργούν ως “multitaskers” και φυσικά είμαστε απολύτως προσηλωμένοι στην ικανοποίηση του πελάτη». Μιλώντας για τις μεγάλες εταιρείες και τις επιδόσεις τους στην αγορά, τονίζει ότι αυτές κλονίζονται ευκολότερα σε περιόδους κρίσης, δεδομένου ότι είναι αρκετά δυσκίνητες στο να προσαρμόσουν το παραγωγικό τους μοντέλο και τα λειτουργικά τους κόστη στις νέες συνθήκες της αγοράς. Αντιθέτως, προσθέτει, «στα έργα ενδιαφέροντός μας παραμένουμε σταθερά πιο ανταγωνιστικοί από τις μεγάλες εταιρείες».

 

Δηλώνει αισιοδοξία για το μέλλον, ενώ σε ό,τι αφορά τους στόχος της VITAEL πληροφορεί ότι ο πρωταρχικός στόχος είναι η μεγέθυνση των δραστηριοτήτων και ο εμπλουτισμός του πελατολογίου της. Παράλληλα διερευνώνται νέες δραστηριότητες στον κλάδο των κατασκευών και του Real Estate Development γενικότερα για τις οποίες θα ανακοινώσει προσεχώς.

 

ΑΝΑΔΟΜΩ GROUP OF COMPANIES: ΒΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟ REAL ESTATE ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗ

Ώθηση και ανάπτυξη στο real estate θα δώσουν τα έργα αστικής ανάπλασης, καθώς θα βοηθήσουν τις τοπικές κοινωνίες, διαβλέπει ο CEO της ΑΝΑΔΟΜΩ Group of Companies, Νίκος Κωνσταντινίδης. Η πανδημία, υπογραμμίζει ο κ. Νίκος Κωνσταντινίδης, ανέβαλε ή και ανέστειλε επ’ αόριστον πολλά τεχνικά έργα κυρίως από ξένους επενδυτές. Αυτό λειτουργεί συσωρευτικά όμως σε έναν κλάδο που δεν ανέκαμψε όπως πολλοί άλλοι και κυρίως σε μια κρίση του τεχνικού κλάδου που ξεκίνησε αρκετά χρόνια πριν την γενικότερη οικονομική, συμπληρώνει.

 

Αναφερόμενος στην έκβαση των μεγάλων έργων, τονίζει: «Θα σας αναφέρω κάποια που έχουν έναν συμβολισμό για τον όμιλο ΑΝΑΔΟΜΩ, όπως τα αρχιτεκτονικά τελειώματα στους σταθμούς του Μετρό Θεσσαλονίκης, επίσης καταστήματα f&b του ομίλου Christopher σε αεροδρόμια νησιών όπως η Ρόδος και η Μύκονος, αρκετά ξενοδοχεία στη νότια Ελλάδα της Hotelbrain. Αλλά τα έργα που με γοητεύουν περισσότερο ακόμα είναι οι μετατροπές παλαιών βιομηχανικών κουφαριών εντός του αστικού ιστού σε σύγχρονες κατοικίες».

 

Εκτιμά ότι το real estate έχει ακόμα ευκαιρίες για επενδυτές, και κυρίως μέσα από το urban development γιατί θα βοηθήσει και την κάθε τοπική οικονομία, άρα πρέπει στηρίξει και να στηριχτεί από δράσεις της πολιτείας τόσο σε τοπικό όσο και σε πανελλαδικό επίπεδο.

 

Αξιολογώντας το επιχειρηματικό, θεσμικό και πολεοδομικό περιβάλλον, ο κ. Κωνσταντινίδης αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει άλματα αλλά κρίνει πως χρειάζεται δουλειά, κυρίως σε τοπικό επίπεδο επιτροπών και συμβουλίων.

 

Για το επιχειρηματικό και θεσμικό περιβάλλον, υπενθυμίζει ότι τα τελευταία πέντε χρόνια έχουν τροποποιηθεί ο ΦΠΑ και ο συντελεστής φορολογίας για τις επιχειρήσεις περισσότερο από δέκα φόρες, σχολιάζοντας: «Μιλάω γι’ αυτό το χρονικό διάστημα γιατί συνήθως ένα business plan έχει ως αναφορά τα πέντε έτη.

 

Πείτε μου εσείς πώς ένας επιχειρηματίας μπορεί να κάνει ασφαλή προϋπολογισμό για τα επόμενα πέντε χρόνια και να επενδύσει; Αυτός είναι ο λόγος που διστάζουν και ξένα funds να έρθουν στην χώρα , όχι τόσο οι υψηλοί φόροι και οι μεγάλοι ασφαλιστικοί συντελεστές όσο ότι είναι αδύνατο να κάνεις ένα ασφαλές business plan σε ένα τόσο ασταθές οικονομικό περιβάλλον».

 

Υπάρχουν, τονίζει, περιπτώσεις αφερεγγυότητας στην αγορά, παραθέτοντας τη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου, που λέει ότι δεν επιβιώνει ούτε ο πιο δυνατός ούτε ο πιο έξυπνος, αλλά αυτός που προσαρμόζεται στο περιβάλλον.

 

Δεν βλέπει ανταγωνιστές, αλλά συνεργάτες. «Εμείς πιστεύουμε στις συνέργειες, οπότε τους μεγάλους ομίλους τούς βλέπουμε σαν συνεργάτες, έχουμε ένα μοναδικό μοντέλο ανάπτυξης για τα ελληνικά δεδομένα που βασίζεται στην καθετοποίηση, δηλαδή σε υπηρεσίες one stop μελέτη-άδεια-κατασκευή και μάλιστα κατασκευή με inhouse συνεργεία».

 

Το όραμα του κ. Κωνσταντινίδη για τον όμιλό του είναι να μπορεί να δημιουργεί το αύριο στην καλύτερη δυνατή εκδοχή του. Για να επιτευχθεί αυτό, πρέπει να αναπτυχθούν εργαλεία που θα βελτιώσουν την ταχύτητα και την ποιότητα. Αυτές οι δύο παράμετροι στον τεχνικό κλάδο έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο. Στοχεύει στην εξέλιξη, «να γίνουμε καλύτεροι σ’ αυτό που κάνουμε και να μπούμε πιο δυναμικά σε ιδιαίτερα έργα, και από άποψη τεχνολογίας της κατασκευής αλλά και αισθητικής», εκτιμώντας ότι έχει να δώσει οικονομικές λύσεις σε designers αλλά και ιδιοκτήτες.

 

ORILINA PROPERTIES REIC S.A.: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΜΥΝΑΣ ΟΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΑΚΙΝΗΤΑ

Ως ένα εργαλείο διαφοροποίησης χαρτοφυλακίου, προσφέροντας χαμηλή συσχέτιση με μετοχές και ομόλογα και έχοντας ωφέλιμη ζωή μεγαλύτερη των άλλων αντίστοιχων περιουσιακών στοιχείων, χαρακτηρίζονται τα ακίνητα, σύμφωνα με τον CEO της Orilina Properties REIC S.A., Μάριο Αποστολλίνα.

 

«Δεν προέκυψε κάποια ιδιαίτερη μετατόπιση στρατηγικής, καθώς ήδη κινούμασταν προσεκτικά και σε σχετικά ασφαλείς τομείς. Παραδείγματος χάριν, ακολουθούσαμε μια συνειδητή επιλογή συντηρητικότερης αξιολόγησης τουριστικών ακινήτων, σε σχέση με άλλους επιθετικότερους αγοραστές, σκεπτόμενοι την επίπτωση απευκταίων καταστάσεων, σε ταμειακές ροές και αποτιμήσεις», δηλώνει ο κ. Μάριος Αποστολλίνας, αναφερόμενος στην επενδυτική στρατηγική της εταιρείας.

 

Υπογραμμίζει ότι τα εμπορικά καταστήματα, πλην υπεραγορών τροφίμων, απομακρύνονται κι άλλο από το επενδυτικό κάδρο της εταιρείας. Πλέον, διακρίνεται ένα χάσμα μεταξύ ζητούμενων και προσφερόμενων τιμών ενοικίασης καταστημάτων, με αποτέλεσμα να καθίσταται προβληματικός ο προσδιορισμός του αγοραίου μισθώματος.

 

Στο επίμαχο θέμα των κινδύνων που ενέχουν οι τοποθετήσεις σε ακίνητα εστιάζει σε δυο θέματα: τους κινδύνους πληθωρισμού και συντριπτικής απώλειας περιουσίας. Αναφορικά με το πρώτο, εξαιτίας των αναπροσαρμογών ενοικίων με βάση τουλάχιστον -συνήθως- τον ΔΤΚ, σε πληθωριστικές εκρήξεις ο ιδιοκτήτης καλύπτεται καλύτερα από ό,τι με άλλα επενδυτικά προϊόντα. Την ίδια στιγμή, επισημαίνει ο ίδιος, είθισται να υφίσταται ρήτρα μηδενικής μεταβολής μισθώματος σε περιπτώσεις αποπληθωρισμού.

 

Οι επενδύσεις σε ακίνητα σε γενικές γραμμές αποτελούν μια αμυντικότερη τοποθέτηση, σε σύγκριση με άλλες επιλογές. Συμβουλεύει ότι κατά την εξέταση κάθε project ο επενδυτής πρέπει να αναρωτιέται ποιο θα είναι το downside risk ή και το worst-case scenario. Ένα απλοποιημένο παράδειγμα, στη ναυτιλία, παρατηρούνται σε ακραίες περιστάσεις ακόμη και καινούργια καράβια να πωλούνται για διάλυση, ως σκραπ βάσει βάρους, κατά τη διάρκεια άτυχων οικονομικών συγκυριών.

 

Στα ακίνητα, όμως, υπάρχει εσαεί η λεγόμενη υπολειμματική αξία του οικοπέδου, προσδιοριζόμενη μέσα από μια ανάλυση βέλτιστης χρήσης, και μάλιστα ο ιδιοκτήτης μπορεί να προσδώσει αξία σε υφιστάμενα κτίσματα, στρεφόμενος σε εναλλακτικές χρήσεις. Σημειωτέον ότι τα ακίνητα χαρακτηρίζονται από ωφέλιμη ζωή πολύ μεγαλύτερη από την αντίστοιχη άλλων assets. Ανήκουν εξάλλου στην κατηγορία των «real assets», στην οποία εντάσσονται και τα πολύτιμα μέταλλα, λειτουργώντας ως ένα εργαλείο διαφοροποίησης χαρτοφυλακίου, προσφέροντας χαμηλή συσχέτιση με μετοχές και ομόλογα.

 

Στην ερώτηση αν έχει η εταιρεία χαρτοφυλάκια υπό τη διαχείριση τρίτων και αν συνεργάζεται με Επαγγελματικά Συνταξιοδοτικά Ταμεία, τα οποία Ταμεία τοποθετούνται σε κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων χαμηλού ρίσκου, στοχεύοντας σε σταθερές μακροπρόθεσμες αποδόσεις, διευκρινίζει πως όχι στην παρούσα φάση, προσθέτοντας πως οι ΑΕΕΑΠ αποτελούν, εκ φύσεως, ένα άριστο μέσο για την κατηγορία θεσμικών επενδυτών που αναφέρθηκαν, λόγω -ενδεικτικά- των σταθερών, αφορολόγητων μερισμάτων και της ασφάλειας που η νομοθεσία ΑΕΕΑΠ προσφέρει.

 

Αν κοιτάξει κανείς το exposure των ασφαλιστικών ταμείων σε REIΤs στο εξωτερικό, θα καταλάβει πως η Ελλάδα υστερεί για μια σειρά από αιτίες, όπως έλλειψη ικανής χρηματιστηριακής κεφαλαιοποίησης, διασποράς και εμπορευσιμότητας μετοχών. Με την αναμενόμενη εισαγωγή περισσότερων ΑΕΕΑΠ στο χρηματιστήριο Αθηνών, η κατάσταση θα αλλάξει.

 

Κρίσιμες αποφάσεις θα κληθεί να λάβει η Orillina στο 2021. Αναφέρει: «Στρατηγικά, η κρισιμότερη απόφαση που θα κληθούμε να λάβουμε είναι αυτή ενός ενδεχόμενου IPO. Πρόκειται για ένα βήμα που ίσως υλοποιηθεί προς το τέλος του έτους. Επενδυτικά, πιθανή είναι η ενδυνάμωση του χαρτοφυλακίου μας με τη δέουσα επιμέλεια που οι περιστάσεις υπαγορεύουν, εστιάζοντας σε αυτοτελή, Grade A ακίνητα». Τέλος, για την Orillina, οι περιοχές που συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον της είναι η Αττική και Θεσσαλονίκη, ενώ η μέση απόδοση του επενδυτικού χαρτοφυλακίου της σημειώνει ότι με βάση τις εκτιμηθείσες αξίες από ορκωτούς εκτιμητές η μέση απόδοση διαμορφώνεται στο 7,1%.

 

MINT: ΑΝΑΔΙΑΤΑΞΗ ΜΕΡΙΔΙΩΝ ΣΤΙΣ ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΕΣ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ

Η εταιρεία διαχειρίζεται αποκλειστικά πάνω από 300 ακίνητα σε όλη την Ελλάδα, φιλοξενώντας 14.000 επισκέπτες σε ετήσια βάση. Ο CEO Νάσος Γαβαλάς, που είναι και πρόεδρος του νεοσύστατου Συνδέσμου Ελληνικών Εταιρειών Βραχυχρόνιας Μίσθωσης, μιλάει για τις προοπτικές του κλάδου του bnb στη μετά-COVID εποχή.

 

Η αλήθεια, τονίζει, είναι ότι η πανδημία προσγείωσε απότομα πληρότητες, έσοδα και καταχωρίσεις όσον αφορά τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, κυρίως λόγω της μεγάλης πτώσης που παρουσίασαν οι τουριστικές αφίξεις από το εξωτερικό. Παρ’ όλα αυτά, η πτώση στις πληρότητες μεταξύ 2019 και 2020 κυμαίνεται γύρω στο 30%, απαντά ο κ. Νάσος Γαβαλάς ερωτώμενος για το ποσοστό της απόκλισης του κλάδου μεταξύ 2020-2019.

 

Όσον αφορά τις προοπτικές για το 2021, τονίζει ότι σημαντικό ρόλο θα παίξει ο ομαλός εμβολιασμός του πληθυσμού ώστε από την άνοιξη να μιλάμε για πλήρη ελεύθερη μετακίνηση των ταξιδιωτών και μια νέα πραγματικότητα στον τουρισμό. Για όσους έχουν παραμείνει στον χώρο θεωρεί πως οι προοπτικές για το 2021 είναι εξαιρετικά θετικές, λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι η κρίση έφερε κάποιες μαζικές αποχωρήσεις στον κλάδο, κυρίως των μεμονωμένων ιδιοκτητών ακινήτων.

 

Κατ’ ουσία ο ιδιοκτήτης παραδίδει στην αρχή το κλειδί του ακινήτου στη MINT και μετά ασχολείται μόνο με τα έσοδα από τις κρατήσεις. Η MINT αναλαμβάνει να προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πακέτο υπηρεσιών προς τους πελάτες της, κάτι που την καθιστά πρωτοπόρο στον κλάδο. Επιπλέον, παρέχει και υπηρεσίες υποδοχής και εξυπηρέτησης των επισκεπτών αλλά και επαγγελματικό καθαρισμό των ακινήτων.

 

Διευκρινίζει ότι οι πελάτες της MINT προέρχονται από όλους τους κλάδους της οικονομίας, με μια μεγάλη μερίδα πελατών να προέρχεται από τη μεσαία τάξη, με συνηθέστερο να αξιοποιούν ακίνητά τους που «κάθονταν» για χρόνια. Πλέον, επισημαίνει, διαφαίνεται μία τάση για τα λεγόμενα επενδυτικά ακίνητα, ιδιώτες δηλαδή και εταιρείες που έχουν πολλά ακίνητα στο χαρτοφυλάκιό τους, να στρέφονται στην ανακαίνιση.

 

Οι στόχοι της MINT για το 2021 περιλαμβάνουν περαιτέρω επέκταση και άνοιγμα νέων αγορών, παράλληλα περαιτέρω ενίσχυση των υπό διαχείριση ακινήτων στις υπάρχουσες αγορές ώστε να έχει τη δυνατότητα να προσφέρει περισσότερες επιλογές διαμονής, σε επισκέπτες αναψυχής και επαγγελματικού τουρισμού.

 

Έμφαση δίνει στις μεσοχρόνιες κρατήσεις, παρατηρώντας ότι υπάρχει μία τάση -κυρίως τους χειμερινούς μήνες- για «μεσοχρόνιες» κρατήσεις, από επαγγελματίες και εταιρείες, λέγοντας ότι η MINT μπορεί να προσφέρει τα ακίνητα με τις απαραίτητες υποδομές ώστε να υποστηρίξει την ολοένα αυξανόμενη ζήτηση στην αγορά για τέτοιου είδους πελάτες – επισκέπτες.

 

«Το real estate έχει ακόμα ευκαιρίες για επενδυτές, και κυρίως μέσα από το urban development γιατί θα βοηθήσει και την κάθε τοπική οικονομία, άρα πρέπει στηρίξει και να στηριχτεί από δράσεις της πολιτείας τόσο σε τοπικό όσο και σε πανελλαδικό επίπεδο».

ΝΙΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΑΝΑΔΟΜΩ

 

«Οι στόχοι για το 2021 περιλαμβάνουν περαιτέρω ενίσχυση των υπό διαχείριση ακινήτων στις υπάρχουσες αγορές ώστε να έχει τη δυνατότητα να προσφέρει σε περισσότερες επιλογές διαμονής, σε επισκέπτες αναψυχής και επαγγελματικού τουρισμού».

ΝΑΣΟΣ ΓΑΒΑΛΑΣ, ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΜΙΝΤ

 

«H κρισιμότερη απόφαση που θα κληθούμε να λάβουμε είναι αυτή ενός ενδεχόμενου IPO. Πρόκειται για ένα βήμα που ίσως υλοποιηθεί προς το τέλος του έτους. Επενδυτικά, πιθανή είναι η ενδυνάμωση του χαρτοφυλακίου μας με τη δέουσα επιμέλεια που οι περιστάσεις υπαγορεύουν».

ΜΑΡΙΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΛΙΝΑΣ, ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ORILINA PROPERTIES

 

«Είμαστε εταιρεία “hands on” με ευέλικτη εταιρική οργάνωση. Όλοι στην εταιρεία λειτουργούν ως “multitaskers” και φυσικά είμαστε απολύτως προσηλωμένοι στην ικανοποίηση του πελάτη».

ΜΙΧΑΛΗΣ ΒΛΑΣΕΡΟΣ, ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, VITAEL