Η αλλαγή της φυσιογνωμίας της πόλης

Οι μεγάλες παρεμβάσεις φαίνεται να ενισχύουν την εικόνα μιας εύρυθμης και τακτοποιημένης λειτουργίας της πόλης αλλά δεν θα είναι αποσπασματικές και τοπικά περιορισμένες. Κοιτάζοντας στον χάρτη γίνεται φανερό ότι το σύνολο του λεκανοπεδίου θα επηρεαστεί από τις μείζονες παρεμβάσεις αλλά και από όσες ελάσσονες θα κληθούν να εξυπηρετήσουν ή να μειώσουν τις όποιες αρνητικές επιπτώσεις που θα δημιουργηθούν από τις πρώτες. Το Ελληνικό ως ενιαίο έργο με την ανάπλαση του Φαλήρου και την παράκτια ζώνη μέχρι τη Βουλιαγμένη, η Διπλή Ανάπλαση Βοτανικού – Αλεξάνδρας, η ανάπλαση της ΠΥΡΚΑΛ και της ΧΡΩΠΕΙ και, τέλος, η ανάπλαση στο Τατόι.
Αλλαγές που σχεδιάζονται με στόχο μια αναβάθμιση σε εξυπηρετήσεις ή εισαγωγή νέων χρήσεων σύντομα παρασύρουν μια σειρά αλλαγών στη δομή της πόλης σαν από ανάγκη προσαρμογής ενός ζωντανού οργανισμού σε νέο περιβάλλον. Από εκεί προκύπτουν πληθώρα θεμάτων που άλλοτε είναι απλά και επιλύσιμα και άλλοτε σοβαρά με δύσκολες τεχνικές αντιμετώπισης. Τα επιμέρους προβλήματα δημιουργούνται από/ή έχουν σχέση με την κατανομή των χρήσεων και τις προσβάσεις. Άλλες αλλαγές έχουν ποιοτικό χαρακτήρα. Στην επένδυση του Ελληνικού (στην καλύτερη περίπτωση) η δημιουργία ενός αναβαθμισμένου αστικού περιβάλλοντος θα λειτουργήσει σαν νέος κώδικας και σύντομα σαν το νέο πρότυπο ποιότητας ζωής. Η επένδυση του Ελληνικού μαζί με την ανάπλαση του Φαληρικού Όρμου και η παράκτια ζώνη μέχρι το Σούνιο θα δημιουργήσουν ένα ενιαίο μέτωπο και θα σηματοδοτήσουν το ουσιατικό άνοιγμα της Αθήνας στη θάλασσα. Αυτό θα αποτελέσει και την αρχή της αλλαγής στη φυσιογνωμία της πόλης που θα αποτυπώνει τη σταδιακά συντελούμενη αλλαγή των συνηθειών των Αθηναίων. Οι βραδινές έξοδοι με θέα την Ακρόπολη θα αντικατασταθούν μερικώς από βραδινές εξόδους στο παραλιακό μέτωπο. Η αναψυχή θα αλλάξει και όνομα και εικόνα.

Το κυβερνητικό πάρκο στην ΠΥΡΚΑΛ
Αν και η σημαντικότερη ανάπλαση στην Αττική είναι αυτή του Ελληνικού, με όρους ποιοτικής επίπτωσης στην Αθήνα θα είναι εκείνη της ΠΥΡΚΑΛ. Η μεταφορά εννέα υπουργείων στη θέση αυτή θα δημιουργήσει μια σειρά ανακατατάξεων στη φυσιογνωμία και λειτουργία της πόλης. Μια σειρά αστικών κενών από τα διάσπαρτα κτίρια των υπουργείων που θα ερημώσουν θα περιμένει τη σειρά της σε επενδύσεις ανακαινίσεων και αλλαγών χρήσης. Επίσης ένα πλήθος από τις μέχρι τώρα εμπορικές εξυπηρετήσεις όλου αυτού του κόσμου θα πάψει ή θα υπολειτουργήσει ενώ νέες θα προκύψουν στην περιοχή πέριξ της ΠΥΡΚΑΛ. Είναι εμφανές ότι η υφιστάμενη κυκλοφοριακή δομή δεν επαρκεί. Αν φανταστούμε ένα πλήθος υπαλλήλων που χρησιμοποιεί το μετρό και δημιουργεί δύο φορές την ημέρα μια ασφυκτική πίεση σε μία γραμμή του μετρό και σε μία στάση του (Δάφνη) αρκεί για να κατανοήσουμε το μέγεθος του προβλήματος. Αν επίσης προσθέσουμε το πλήθος των αυτοκινήτων που θα οδεύουν προς τη συγκεκριμένη περιοχή τις ίδιες ώρες, το πρόβλημα διογκώνεται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό της Διπλής Ανάπλασης όπου ο αρχικός μας σχεδιασμός προέβλεπε 2.650 θέσεις στάθμευσης με δυνατότητα αύξησης. Όμως, η συχνή κυκλοφοριακή φόρτιση που θα δημιουργούσε η δυνατότητα εύρεσης στάθμευσης τόσο μεγάλου αριθμού επιβατηγών έκανε απαγορευτικό το μέγεθος αυτό και σύντομα καταλήξαμε στις 450 θέσεις.

Η λύση του Μετρό
Η εξυπηρέτηση ενός μεγάλου πληθυσμού που θα κατευθυνθεί σε νέα μόνιμη εργασιακή στέγη στην ΠΥΡΚΑΛ θα είναι από την αρχή προβληματική και θα καταστεί άμεσα ορατή η ανάγκη επέκτασης του μετρό με νέα γραμμή, νέες αστικές γραμμές συγκοινωνίας και επιμέρους αναπλάσεις και παρεμβάσεις. Αρκεί να φανταστούμε ότι ο κυκλοφοριακός φόρτος θα αλλάξει κατεύθυνση και από το κέντρο της Αθήνας θα κατευθυνθεί νοτιότερα μέσα από την Κατεχάκη, την Βουλιαγμένης και την Ηλιουπόλεως, τότε είναι φανερό ότι η λειτουργία των αξόνων αυτών θα επιβαρυνθεί. Το μετρό θα είναι η παρέμβαση αιχμής στη στόχευση αλλαγής της φυσιογνωμίας της πόλης, Ίσως μια νέα γραμμή σε μορφή δακτυλίου που ενώνει τον νότο με τον Πειραιά και τον βορρά με την ανατολή θα ήταν λογική λύση αφού θα δημιουργούσε πολλαπλές εναλλακτικές ροές επιβατικού κοινού, θα αφαιρούσε φόρτο από τους κομβικούς σταθμούς και θα εξυπηρετούσε ένα διευρυμένο δίκτυο πόλων ενδιαφέροντος. Αυτό φαίνεται να λειτουργεί σαν λύση και στη διαφαινόμενη δημιουργία νέων αστικών περιοχών ή αλλαγή της δομής υφισταμένων. Στην περίπτωση της ΠΥΡΚΑΛ νέες χρήσεις, νέα κτίρια και νέοι κάτοικοι θα προκύψουν σε βάθος δεκαετίας ενώ στην περίπτωση του Βοτανικού ένα νέο αστικό τοπίο θα δημιουργηθεί χωρίς ωστόσο να μπορούμε να προσδιορίσουμε τη μορφή που θα προκύψει, αφού ως χρήσεις γης προδιαγράφονται ακόμη εκείνες της βιοτεχνίας και εμπορίου.

Οι αλλαγές στο κέντρο και στο Τατόι
Πέρα από τις παρεμβάσεις μεγάλης προβολής, η μορφή του κέντρου των Αθηνών επίσης θα αλλάξει. Με τις πολλαπλές επενδύσεις σε ακίνητα πέριξ της Ομόνοιας αλλά και τη σχεδιαζόμενη μεταμόρφωση της περιοχής των Εξαρχείων, ένας νέος εκτεταμένος πόλος έλξης στο αστικό τοπίο έρχεται να κεντρίσει το ενδιαφέρον πολλών παραγόντων του τεχνικού κόσμου. Νέο ξενοδοχείο στη συμβολή Μάρνη και Πατησίων, η επέκταση του Αρχαιολογικού Μουσείου και η ενοποίηση με τα κτίρια του Πολυτεχνείου, ο νέος σταθμός μετρό Εξαρχείων της γραμμής 4, η απόδοση του ανακαινισμένου Ακροπόλ κ.ά. θα ενισχύσουν αυτή την υποβαθμισμένη περιοχή των Αθηνών με αλλαγές στις χρήσεις και με άμεση επιρροή στις τιμές γης. Είναι φυσικό ότι θα προκύψουν και εδώ νέες γειτονιές με πολύ αλλαγμένη φυσιογνωμία.
Επιστέγασμα είναι η ανάπλαση στο Τατόι όπου, παρά την πρόσφατη καταστροφή από τις πυρκαγιές, η αλλαγή νοοτροπίας που συντελείται προς όφελος των πολιτών και επηρεάζει όλους μας θα είναι καθοριστική και για μελλοντικές παρεμβάσεις αλλού όπως π.χ. δίκτυα ορεινών διαδρομών, μεγάλες αναπλάσεις σε βιομηχανικές περιοχές (ΔΕΗ) και άλλες.
Η προσδοκώμενη αλλαγή της φυσιογνωμίας της πόλης που συντελείται προκύπτει από τη συσσώρευση επενδυτικών οραμάτων που, στην Ελλάδα του παρελθόντος, δεν είχαν αίσια κατάληξη. Παρ’ όλα αυτά, σε αυτήν τη συγκυρία, πολλές από τις προγραμματιζόμενες παρεμβάσεις φαίνεται ότι θα υλοποιηθούν με τη σφραγίδα του Ταμείου Ανάκαμψης αλλά και το νέο εργαλείο των ΣΔΙΤ που, για τα έργα που έχουν ήδη προκηρυχθεί, δείχνει να κινητοποιεί μεγάλα επενδυτικά σχήματα.

Του Ελευθέριου Διγώνη
*Ο κ. Ελευθέριος Διγώνης είναι αρχιτέκτων, Διευθύνων Σύμβουλος της ΜΕΑΣ Α.Ε. και Γενικός Γραμματέας του Συνδέσμου Ελληνικών Εταιρειών-Γραφείων Μελετών (ΣΕΓΜ)

Γιώργος Καραγιάννης: Ο ΒΟΑΚ “στήθηκε” από την αρχή

Για τον Βόρειο Οδικό Άξονα της Κρήτης, τον ΒΟΑΚ, τα συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα και την εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, ώστε, επιτέλους, να γίνει πραγματικότητα, αλλά και τα επόμενα βήματα του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, αναφέρθηκε ο υφυπουργός Υποδομών Γιώργος Καραγιάννης, στη Βουλή, στα πλαίσια του Κοινοβουλευτικού ελέγχου.

Απαντώντας ο κ. Καραγιάννης, σε σχετικές επίκαιρες ερωτήσεις των βουλευτών κ.κ. Χάρη Μαμουλάκη (ΣΥΡΙΖΑ) και Βασίλη Κεγκέρογλου (Κίνημα Αλλαγής) για τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης, τις πηγές χρηματοδότησής του, το χρονοδιάγραμμα και τα διόδια, διαβεβαίωσε ότι η χρηματοδότηση του έργου είναι εξασφαλισμένη από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ.

Ο υφυπουργός Υποδομών, ξεκαθάρισε ότι από την πρώτη στιγμή που η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη ανέλαβε την εξουσία, έθεσε ως άμεση προτεραιότητα της την υλοποίηση αυτού του έργου. «Άλλωστε και οι εξαγγελίες που έγιναν στην Κρήτη τον περασμένο Μάιο είχαν ακριβώς αυτό το στόχο. Ποιος ήταν αυτός; Να δείξει ότι η Κυβέρνηση προχωράει με έργα και όχι λόγια στην υλοποίηση του μεγαλύτερου νέου αυτοκινητοδρόμου στην Ευρώπη», είπε.

Στη συνέχεια ο κ. Καραγιάννης αναφέρθηκε διεξοδικά στην πορεία του έργου, επισημαίνοντας ότι η κυβέρνηση της ΝΔ παρέλαβε ανύπαρκτη μελετητική ωριμότητα, με αποσπασματικές παρεμβάσεις, διάσπαρτες κατά μήκος του άξονα, χωρίς συνοχή και χωρίς τις απαιτούμενες προδιαγραφές ενός σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου.

«Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς πως το έργο στήθηκε σχεδόν από το μηδέν.  Η  εντολή του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, ήταν για άμεση απεμπλοκή και ωρίμανση του έργου και αυτό κάναμε».

Στην συνέχεια, ο κ. Καραγιάννης ανέφερε συγκεκριμένες ενέργειες που έχουν γίνει, επισημαίνοντας ότι έχουν γίνει περισσότερα από όσα έχουν γίνει ποτέ.

Όπως είπε:

  • Ενιαιοποιήσαμεσε τεχνικό επίπεδο το έργο από τον Κίσσαμο ως τη Σητεία,
  • Οριστικοποιήσαμετο χρηματοοικονομικό μοντέλο, αναθέσαμε πάνω από 16 μελέτες,
  • Αναβαθμίσαμε τις προβλέψεις για τα όρια ταχύτητας του δρόμου,
  • Εντάξαμεκαι τη βελτίωση των υφιστάμενων παρακάμψεων των μεγάλων πόλεων στο έργο
  • Δημοπρατήσαμεέργα αντιμετώπισης κατολισθητικών φαινομένων, προϋπολογισμού 30 εκ. € σε διάφορα σημεία του άξονα.

Επιπλέον, ο υφυπουργός είπε ότι ολοκληρώθηκαν οι μελέτες και κατατέθηκαν οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για έγκριση, τόσο για το μεγάλο τμήμα Χανιά – Ηράκλειο,   όσο και για το τμήμα του ΣΔΙΤ, Χερσόνησος – Νεάπολη, για το οποίο ήδη ξεκίνησε και η Β’ Φάση του Διαγωνισμού και ως τα τέλη του έτους θα έχουμε προσωρινό ανάδοχο.

Στο σημείο αυτό ο υφυπουργός τόνισε ότι «είναι αδιανόητο να εγκαλείται η κυβέρνηση αυτή επειδή έχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, γιατί προχωρά το έργο με μελέτες, γιατί υπάρχει πλέον χάραξη.»

«Εμείς δεν είπαμε ποτέ ψέματα στους Κρητικούς. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο υπουργός Υποδομών Κώστας Καραμανλής, είπαν εξαρχής την αλήθεια. Και εμείς αυτό δεν πρόκειται να το αλλάξουμε. Και οι Κρητικοί τόσα χρόνια άκουγαν λόγια. Είναι η πρώτη φορά που βλέπουν χάραξη του δρόμου!»

Επίσης ανέφερε ότι «ετοιμάζονται οι περιβαλλοντικές μελέτες των παρακάμψεων των μεγάλων πόλεων, η ολοκλήρωση των μελετών για το τμήμα Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος που θα δημοπρατηθεί στα τέλη του έτους ως δημόσιο έργο, ενώ για το τμήμα Κίσσαμος-Χανιά έχουν ανατεθεί και ολοκληρώνονται  ήδη οι μελέτες ώστε να εισαχθεί ως προαίρεση στη Σύμβαση Παραχώρησης. «Μελετάται ταυτόχρονα και το κομμάτι Σούδα – Αεροδρόμιο, ενώ και ευρύτερα το πρόγραμμα έργων μας στη Κρήτη εξελίσσεται κανονικά», είπε ο υφυπουργός Υποδομών.

Ο κ. Καραγιάννης, μάλιστα έδωσε αναλυτικά στοιχεία για τις πηγές χρηματοδότησης και το ύψος αυτών, για κάθε κομμάτι του έργου ξεχωριστά.

Όπως εξήγησε, από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ έχουν εξασφαλιστεί 1,027 δισ. ευρώ για το τμήμα Κίσσαμος – Άγιος Νικόλαος.

«Αναφορικά με τα παράλληλα οδικά δίκτυα» επισήμανε ο κ. Καραγιάννης, «η προμελέτη οδοποιίας που έχει εκπονηθεί για τα τμήματα  Χανιά – Ηράκλειο και  Χερσόνησος – Νεάπολη εξασφαλίζει απολύτως, μέσω των ανισόπεδων κόμβων που προβλέπονται, τη σύνδεση του ΒΟΑΚ με το υφιστάμενο οδικό δίκτυο της Κρήτης σε κάθε περιοχή διέλευσης αυτού».

Σύμφωνα με τον υφυπουργό Υποδομών το ίδιο συμβαίνει και με την, ήδη αδειοδοτημένη περιβαλλοντικά, μελέτη αναβάθμισης σε αυτοκινητόδρομο του τμήματος Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, καθώς και την υπό εκπόνηση μελέτη του τμήματος Χανιά – Κίσσαμος.

Επίσης, διευκρίνισε ότι το οδικό δίκτυο Κρήτης – σύμφωνα με τον Καλλικράτη – ανήκει στην Περιφέρεια, και «εμείς έχουμε φροντίσει, το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι, να συνδέεται με τον ΒΟΑΚ, ώστε να παρέχεται εύκολη και κυρίως ασφαλής πρόσβαση σε αυτό».

Όσον αφορά τις αιτιάσεις βουλευτών, ιδιαίτερα του ΣΥΡΙΖΑ για τα διόδια του ΒΟΑΚ, ο υφυπουργός Υποδομών είπε ότι θα υπάρχουν διόδια και απευθυνόμενος στους εκπροσώπους της Αξιωματικής αντιπολίτευσης είπε: Δεν μπορείτε να λέτε ψέματα στους κρητικούς ότι “εμείς θα κάναμε το έργο χωρίς διόδια”, γιατί αυτό δεν είναι αλήθεια. Ούτε βέβαια ότι θα υπάρχουν διόδια για τους μη Κρητικούς. Αυτά δεν γίνονται σε καμιά χώρα του κόσμου!».

Συμπλήρωσε επίσης ότι, και η Σικελία έχει διόδια στους αυτοκινητόδρομους που συνδέουν τα τρία μεγάλα αστικά κέντρα και η Μαγιόρκα και τώρα, σύμφωνα με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που κατέθεσε η Ισπανία προβλέπεται η εγκατάσταση διοδίων σε όλο το εθνικό οδικό δίκτυο.

«Να είμαστε προσεκτικοί, τι λέμε. Εμείς δεν κρύψαμε την πραγματικότητα στους Κρητικούς», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Καραγιάννης και κατέθεσε υπηρεσιακό έγγραφο του Απριλίου 2018, στο οποίο αναφερόταν «αναμενόμενες εισπράξεις διοδίων 75 εκ. ευρώ και χρηματοδοτική συνδρομή Δημοσίου μόνο 500 εκατ. ευρώ»  ενώ  η τωρινή κυβέρνηση έχει εξασφαλίσει 1, 027 δισ. ευρώ.

«Ξέρετε τι λέει αυτό έγγραφο;», ρώτησε τους επερωτώντες βουλευτές ο υφυπουργός. «Ότι δεν είχατε χρηματοδοτικό μοντέλο, δεν είχατε μελέτες, δεν είχατε χάραξη και είχατε βάλει και διόδια! Παρόλα αυτά βγαίνατε και λέγατε ότι δεν θα βάζατε διόδια!».

Τέλος, ανέφερε ότι τα διόδια που θα πληρώνουν στον ΒΟΑΚ οι Κρητικοί είναι αυτά που πληρώνουν όλοι οι Έλληνες πολίτες, δηλαδή 0,063 ανά χιλιόμετρο, αλλά με αναλογική χρέωση και ηλεκτρονικά, για τους κατοίκους της Κρήτης ,ώστε να είναι δίκαια μετά την κατασκευή του δρόμου.

ΚΥΚΛΙΚΟΙ ΚΟΜΒΟΙ: Πλεονεκτήματα & Προδιαγραφές

Βάσει ερευνών ο κυκλικός κόμβος μειώνει τα τροχαία ατυχήματα κατά 30% και συμβάλλει στην ομαλή κυκλοφορία των οχημάτων. Κριτήριο για τον σχεδιασμό τους από τον μελετητή είναι η ασφαλής, ταχεία και ομαλή διακίνηση μεταξύ των κυκλοφοριακών ρευμάτων, που συμβάλλουν στον υπό μελέτη κόμβο. Πρωταρχικής σημασίας, για την επιλογή του τύπου του κόμβου (ισόπεδος – ανισόπεδος) μεταξύ των διαφόρων σχεδιαστικών λύσεων, εκτός από τις ανάγκες εξυπηρέτησης, αποτελεί το κόστος κατασκευής.

Στην Ελλάδα η επιλογή της λύσης του κυκλικού κόμβου σαν τύπος σύνδεσης – σύνθεσης των κυκλοφοριακών ρευμάτων ήταν περιορισμένη (ειδικά στον αστικό ιστό) που όμως διαφέρει σημαντικά, λειτουργικά και κατασκευαστικά, σε σχέση με τα σύγχρονα χαρακτηριστικά και προδιαγραφές ενός κυκλικού κόμβου, με κύριο την παραχώρηση της προτεραιότητας στην κυκλοφορία της κυκλικής διαδρομής. Στο σύνολο σχεδόν του οδικού δικτύου επιλέγεται η λύση της διαχείρισης της κυκλοφορίας στις ισόπεδες διασταυρώσεις με σήμανση ή με φωτεινή σηματοδότηση, που δεν παρέχουν τον βαθμό ασφάλειας ενός σύγχρονου κυκλικού κόμβου και μπορεί να στοιχίζουν και περισσότερο στην κατασκευή και συντήρηση τους. Εντυπωσιακό είναι ότι η Γαλλία μετρά τους περισσότερους κυκλικούς κόμβους από οποιασδήποτε άλλη χώρα -έχει έναν κάθε 21 χιλιόμετρα, ενώ ο μεγαλύτερος κυκλικός κόμβος με έκταση 4.500 τετραγωνικών μέτρων και ένα πεντάστερο ξενοδοχείο στο κέντρο βρίσκεται στη Μαλαισία.  Δεδομένων των πλεονεκτημάτων των κυκλικών κόμβων, παρατηρείται η αύξηση της εφαρμογής αυτών τόσο σε αστικό όσο και υπεραστικό οδικό δίκτυο. Η βελτίωση της κυκλοφοριακής ικανότητας και τις οδικής ασφάλειας που παρέχουν τους καθιστούν ως ένα αποτελεσματικό μέτρο βελτίωσης των κυκλοφοριακών συνθηκών τόσο νέων όσο και υφιστάμενων διασταυρώσεων ρευμάτων κυκλοφορίας. Η μείωση των σημείων εμπλοκής και της σοβαρότητας των ατυχημάτων, καθώς και η διατήρηση χαμηλών ταχυτήτων, τους διακρίνουν από τις υπόλοιπες κατηγορίες ισόπεδων τυπικών διασταυρώσεων και αποτελούν τους κυριότερους, ίσως, λόγους επιλογής τους. Ωστόσο, ο γεωμετρικός σχεδιασμός των κόμβων αυτών είναι αυτός που καθορίζει τον βαθμό αποδοτικότητας και ομαλής λειτουργίας τους.

Στα της κωδικοποίησης των προδιαγραφών και των κατευθύνσεων της σύνταξης των μελετών των κυκλικών κόμβων στην ελληνική επικράτεια, έγινε η σύνταξη του τεύχους 10 των ΟΜΟΕ-Κ3 «Μέρος 2: Κόμβοι Κυκλικής Κίνησης». Δυστυχώς, το τεύχος αυτό βρίσκεται στην Γ’ έκδοση του σαν σχέδιο ακόμα χωρίς να έχει εγκριθεί η χρήση του. Παρ’ όλα αυτά, έχει ευρεία εφαρμογή και αποδοχή από τους μελετητές και από τις υπηρεσίες έγκρισης και εφαρμογής των μελετών (Περιφέρειες, Δήμους, Εγνατία ΟΔΟ Α.Ε. κ.ά.) μιας και αποτελεί μια σύνθεση – μετάφραση και προσαρμογή στις ελληνικές συνθήκες, υφιστάμενων αμερικάνικων κανονισμών – προδιαγραφών κυκλικών κόμβων. Για τη σήμανση των κυκλικών κόμβων (εκτός των κατευθύνσεων που υπάρχουν στο τεύχος 10 τον ΟΜΟΕ) χρησιμοποιείται και τεύχος 9 των ΟΜΟΕ «Κατακόρυφη Σήμανση Οδών (ΟΜΟΕ – ΚΣΟ)», το οποίο εκδόθηκε την ίδια περίοδο και η κατάσταση του είναι στην μορφή σχεδίου επίσης. Στο πλαίσιο των μελετών οδοποιίας και κυκλοφοριακών μελετών, που αναλαμβάνει η «Γεωμελετητική ΕΤΕ – Γεωπληροφορική & Έργα Υποδομής» γίνεται ανάλυση των δεδομένων ανάλογα με την κάθε περίπτωση και προτείνεται η βέλτιστη τεχνικοοικονομική λύση. Οι μηχανικοί μας έχουν τις απαιτούμενες γνώσεις και εμπειρία για να φέρουν εις πέρας κάθε εργασία που θα τους ανατεθεί.

*Ο κ. Δημήτρης Φωτακίδης είναι Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός, Τομέας Έργων Υποδομής της «Γεωμελετητικής ΕΤΕ – Γεωπληροφορική & Έργα Υποδομής», μέλος του Ομίλου «Σαμαράς & Συνεργάτες»

Παράκαμψη Χαλκίδας: Το πρώτο εξάμηνο του 2022 αναμένεται η δημοπράτηση του έργου

Η παράκαμψη της Χαλκίδας έχει εξαγγελθεί και στο παρελθόν, ωστόσο ουδέποτε δημοπρατήθηκε καθώς οι τεχνικές προδιαγραφές και η χρηματοδότηση του έργου δεν είχαν φτάσει σε ικανοποιητικό βαθμό ωριμότητας.

Υπερταμείο: Σημαντικές εξελίξεις στις
Το πρώτο τρίμηνο του 2021 ήταν για την Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών & Περιουσίας – ΕΕΣΥΠ (Υπερταμείο) μία περίοδος σημαντικών εξελίξεων, τόσο στο επίπεδο της μητρικής, όσο και στο επίπεδο των θυγατρικών και των συμμετοχών. Σε αυτό το πλαίσιο σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στα παρακάτω θέματα των υποδομών: Η ΕΥΑΘ έθεσε σε τροχιά υλοποίησης τα μεγάλα έργα για το υδροδοτικό της σύστημα, την επέκταση του διυλιστηρίου, την επισκευή του υδαταγωγού της Αραβησσού και την ολοκλήρωση των συστημάτων τηλεμετρίας Scada του δικτύου. Επίσης, τέθηκαν σε εκκίνηση οι διαδικασίες αξιοποίησης των 23 περιφερειακών αεροδρομίων της χώρας. Επιπλέον, ολοκληρώθηκαν τέσσερα MoU για την ανάπτυξη υπηρεσιών και προϊόντων 5G Vantage Towers Greece, Πανεπιστήμιο Πατρών, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» και τη μονάδα Corallia του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά». Ακόμη, ξεκίνησαν οι εργασίες αποκατάστασης της Διώρυγας της Κορίνθου με την εκτέλεση γεωτεχνικών μελετών, με σκοπό να αποκατασταθούν τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει η εταιρεία τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα πολύ συχνά να διακόπτεται η λειτουργία της Διώρυγας. Τέλος, έως τα τέλη του Ιουνίου θα έχει ολοκληρωθεί ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για την ανάπλαση του εκθεσιακού χώρου της ΔΕΘ, ενώ παράλληλα προχωρά η προετοιμασία για την πραγματοποίηση της νέας έκθεσης Ψηφιακής Τεχνολογίας και Καινοτομίας «Beyond 4».

Νέα Οδός: Δύο Χρυσά βραβεία στα Hellenic Responsible Business Awards 2021
Δύο νέες χρυσές διακρίσεις απέσπασε η Νέα Οδός, στο πλαίσιο των Hellenic Responsible Business Awards 2021, ενός θεσμού που επιβραβεύει και αναδεικνύει τις εταιρείες που προωθούν τις αξίες της Υπεύθυνης Επιχειρηματικότητας και επενδύουν στη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Με Χρυσό Βραβείο, στην κατηγορία «Τεχνολογία και Περιβάλλον», για τις πρωτοβουλίες της στον τομέα της ηλεκτροκίνησης, καθώς η Ιόνια Οδός παραμένει ακόμα και σήμερα ο μόνος αυτοκινητόδρομος στη χώρα που προσφέρει τη δυνατότητα φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων καθ’ όλο το μήκος του. Με Χρυσό Βραβείο, στην κατηγορία «Ηλεκτρονική Έκδοση Απολογισμού» για τη δημιουργία του «S.R Scorecard». Πρόκειται για ένα microsite, στο οποίο συγκεντρώνονται και παρουσιάζονται με διαδραστικό τρόπο σε ετήσια βάση, όλοι οι βασικοί δείκτες Εταιρικής Υπευθυνότητας της εταιρείας, προκειμένου να μπορεί ο κάθε συμμέτοχος (stakeholder) να ενημερωθεί «με μια ματιά» για όλες τις δράσεις που υλοποιούνται.

H Isomat θερμομονώνει εξωτερικά το Σπίτι του Δικτύου στο Ελληνικό Παιδικό Χωριό
Η εταιρεία Isomat ανταποκρίθηκε για άλλη μια φορά άμεσα στο κάλεσμα του Δικτύου Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Αρωγής, με το οποίο έχει χρόνια συνεργασία για την υλοποίηση ποικίλων δράσεων κοινωνικού χαρακτήρα, δείχνοντας έμπρακτα για ακόμη μία φορά το κοινωνικό της πρόσωπο και υπευθυνότητα. Σκοπός της νέας αυτής κοινής δράσης ήταν η ενεργειακή και αισθητική αναβάθμιση ενός ακόμη σπιτιού στο Ελληνικό Παιδικό Χωριό στο Φίλυρο και η θωράκιση του από το κρύο τον χειμώνα και τη ζέστη το καλοκαίρι, σε μια περιοχή με δύσκολες κλιματολογικά συνθήκες. Με τον τρόπο αυτό, θα βελτιωθούν πρωτίστως οι συνθήκες διαβίωσης των παιδιών που ζούνε σε αυτό, που είναι και το βασικό ζητούμενο. Παράλληλα όμως, με την εξωτερική θερμομόνωση, θα εξοικονομηθεί ενέργεια και κόστος από τη μείωση των λειτουργικών εξόδων για θέρμανση και ψύξη, ενώ ταυτόχρονα το σπίτι ανακαινίστηκε εξωτερικά.

Ελληνικός Κλάδος Υποδομών, ΕΚΕ και Οργανώσεις της Κοινωνίας Πολιτών

Οι τελευταίες δεκαετίες έχουν, αναντίρρητα, αποτελέσει μια ιδιαίτερη περίοδο μετασχηματισμού του επιχειρείν, καθώς και των σχέσεων μεταξύ επιχειρήσεων και οργανωμένης κοινωνίας πολιτών. Από τη μια πλευρά, όλο και συχνότερα παρατηρείται η τάση τοποθέτησης στον πυρήνα των επιχειρηματικών πρωτοβουλιών όρων, σχεδόν θα έλεγε κανείς πλέον «παραδοσιακών», όπως εταιρική κοινωνική ευθύνη, κοινωνικός αντίκτυπος, συνεισφορά στην (τοπική) κοινωνία, αλλά και ακόμα πιο σύγχρονων όπως κοινωνική επιχειρηματικότητα, ESG, B Corps, impact investing. Με άλλα λόγια, η επιχειρηματικότητα έχει γίνει πιο σύνθετη, ενσωματώνοντας πλέον, εντονότερα από ποτέ άλλοτε, κοινωνικές διαστάσεις, εκτοπίζοντας, μερικώς τουλάχιστον, το κέρδος από την κεντρικότητά του. Αντίστοιχα, οι σχέσεις επιχειρήσεων με οργανώσεις της Κοινωνίας Πολιτών, στο πλαίσιο μάλιστα της σταδιακής ανάπτυξης και του πολλαπλασιασμού των δεύτερων, έχουν αλλάξει από τον περισσότερο συγκρουσιακό χαρακτήρα τους σε έναν πιο συνεργατικό.
Αυτές οι εξελίξεις προφανώς δεν θα μπορούσαν να αφήσουν ανεπηρέαστο έναν σημαντικό κλάδο της ελληνικής οικονομίας, όπως αυτό των υποδομών. Με τη χώρα να βρίσκεται σε μια, σχεδόν συνεχή, ενίσχυση των υποδομών της τις τελευταίες δεκαετίες και με τον οικοδομικό κλάδο να προσφέρει παραδοσιακά σημαντικά στο ελληνικό ΑΕΠ, πολλές σχετικές ελληνικές επιχειρήσεις κατάφεραν να ανθίσουν, και άλλες να είναι εξαιρετικά εξωστρεφείς και πετυχημένες και σε ξένες αγορές.
Αδιαμφισβήτητα, η εξέλιξη του επιχειρείν και η θετική πορεία του κλάδου των υποδομών έχουν συντελέσει στη σταδιακή ενίσχυση του κοινωνικού προσώπου του, με πλήθος δράσεων ΕΚΕ να υλοποιούνται κάθε χρόνο σχεδόν σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Παραδοσιακά, οι δράσεις αυτές, οι οποίες συχνότερα αφορούν σε συνεργασίες με Μη Κερδοσκοπικές Οργανώσεις, εμπεριέχουν έναν τοπικό χαρακτήρα: οι επιχειρήσεις ενισχύουν τις τοπικές κοινωνίες όπου εδρεύουν παραγωγικές τους μονάδες. Η πρακτική αυτή παραδοσιακά βασιζόταν στην προσπάθεια εξομάλυνσης των όποιων επιβαρύνσεων της παραγωγικής δραστηριότητας στην τοπική κοινωνία. Τα τελευταία χρόνια, όμως, σε πολλές των περιπτώσεων έχει ξεπεράσει αυτήν την πρακτική, αναδεικνύοντας το πώς δράσεις θετικού κοινωνικού αντικτύπου μπορούν όχι μόνο να εξισσορροπούν επιβαρύνσεις αλλά και να δημιουργούν πρόσθετη αξία για την περιοχή, πέρα φυσικά από την τόνωση της τοπικής οικονομίας και αγοράς εργασίας.

Προσφορά σε είδος
Παράλληλα, ένα σημαντικό κομμάτι του κλάδου είναι ενεργό προς την ενίσχυση ευρύτερων κοινωφελών δράσεων, με συχνότερη την προσφορά σε είδος, για την πραγματοποίηση κατασκευαστικών εργασιών ή εργασιών ανακατασκευής/ανακαίνισης. Διάφορες εταιρείες τοποθετούνται θετικά στη δωρεά υλικών που κατασκευάζουν/εμπορεύονται ή στην παροχή τους με πολύ σημαντική έκπτωση, επιτρέποντας με αυτόν τον τρόπο την υλοποίηση σχετικών έργων που ίσως δεν θα ήταν οικονομικά εφικτό. Σημαντική διάσταση σε τέτοιες δράσεις, φαίνεται να αναδεικνύεται η διαχείριση των logistics της δωρεάς περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο, και εκεί είναι που απαιτείται ένας καλός συντονισμός μεταξύ δωρητή και δωρεοδόχου.

Εθελοντισμός
Μια δεύτερη κατηγορία υποστήριξης, η οποία μάλιστα έχει ιδιαίτερα αυξητική τάση, είναι αυτή της ένταξης του προσωπικού της επιχείρησης σε εθελοντικές δράσεις. Άλλωστε, αρκετές από τις εταιρείες του κλάδου διαθέτουν σημαντικούς αριθμούς εργαζομένων οι οποίοι μπορούν να υποστηρίξουν καθοριστικά έναν κοινωφελή σκοπό.
Έτσι, συχνές είναι οι περιπτώσεις όπου μαζί με μία, για παράδειγμα, δωρεά χρωμάτων η επιχείρηση κινητοποιεί και το προσωπικό της προς περαιτέρω υποστήριξη του δωρεοδόχου, με μια πρόσθετη δράση λ.χ. «βάφουμε για καλό σκοπό».
Αντίστοιχα, αρκετές επιχειρήσεις συνεργαζόνται με ΜΚΟ στη βάση καλέσματος προς τους εργαζομένους τους να συνδράμουν οικονομικά στις δράσεις τους (με την εταιρεία συχνά να διπλασιάζει το ποσό που θα συλλεχθεί) ή επιλέγουν προϊόντα που παράγονται από ΜΚΟ για τα εταιρικά δώρα των εορταστικών περιόδων. Υπάρχουν, δε, πολλές εξαιρετικές προσπάθειες ανά την Ελλάδα που θα άξιζαν τη στήριξή τους, αρκεί να τις ανακαλύψει κανείς, καθώς στον τομέα της πληροφόρησης υπάρχει μια σχετική δυσκολία. Από την πλευρά των ΜΚΟ, δε, που ήδη έχουν συνεργαστεί με επιχειρήσεις του κλάδου, καταγράφεται ως σημαντική η επίτευξη μιας τακτικότητας/σταθερότητας της συνεργασίας, καθώς θα διευκόλυνε τον προγραμματισμό τους. Τέλος, αν και αποτελεί μικρό ποσοστό, καταγράφουμε περιπτώσεις δωρεάς χρημάτων για την υλοποίηση συγκεκριμένων προγραμμάτων προς ειδικές, ευάλωτες κοινωνικά, ομάδες. Αξίζει να σημειωθεί ότι το μέλλον εμφανίζεται ως θετικό για την περαιτέρω άνθιση των συνεργασιών εταιρειών του κλάδου υποδομών με ΜΚΟ.
Οι αναλύσεις του HIGGS υποδεικνύουν ότι το ευρύτερο πλαίσιο (πολιτικό, οικονομικό, νομοθετικό) γίνεται ολοένα και πιο έτοιμο για ενίσχυση των δομών ΜΚΟ, ειδικά μέσα από την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων/μη αξιοποιήσιμων κτιρίων ανά την επικράτεια, συχνά ευθύνης δημοτικών αρχών. Με τις κοινωνικές ανάγκες να παραμένουν υψηλές, οφείλουμε ευρύτερα ως χώρα να αξιοποιήσουμε αδρανείς χώρους για δράσεις με θετική κοινωνική ωφέλεια, δημιουργώντας, έτσι, ένα εξαιρετικό παράθυρο ευκαιρίας για τριμερείς συνεργασίες (κράτος, ΜΚΟ, επιχειρήσεις) προς όφελος του συνόλου της ελληνικής κοινωνίας.

*Ο κ. Σωτήρης Πετρόπουλος είναι Co-Founder της HIGGS (Higher Incubator Giving Growth & Sustainability)

Πρωτοβουλίες Βιώσιμης Ανάπτυξης στον Κατασκευαστικό Τομέα

Το κανονιστικό πλαίσιο, όπως διαμορφώνεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και διεθνώς, καθώς και οι τάσεις της χρηματοπιστωτικής αγοράς αναδεικνύουν την αναγκαιότητα εφαρμογής κριτηρίων που σχετίζονται με το περιβάλλον, την κοινωνία και την εταιρική διακυβέρνηση (ESG) και τα καθιστούν σημαντικό και αναγκαίο παράγοντα για τη χρηματοδότηση νέων επενδύσεων.

Προκειμένου να ενσωματώσουν επιτυχώς τα κριτήρια ESG, οι εταιρείες του κλάδου των κατασκευών καλούνται να διαμορφώσουν ένα ενιαίο πλαίσιο πολιτικών και διαδικασιών και να προβούν στη γνωστοποίηση των σχετικών πληροφοριών σύμφωνα με το ισχύον εθνικό και ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για τις εισηγμένες εταιρίες. Παράλληλα, θα πρέπει να εναρμονίσουν τη δραστηριότητά τους με τις αρχές και τις προτεραιότητες που τίθενται από ευρωπαϊκές και διεθνείς πρωτοβουλίες όπως η Συμφωνία του Παρισίου, η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (Green Deal), οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (SDGs), το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα βιώσιμα χρηματοοικονομικά και το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ταξινόμησης (EU Taxonomy).

Επιπλέον, οι εταιρείες μπορούν να συμμετέχουν σε κλαδικά εργαλεία αξιολόγησης που βασίζονται στα κριτήρια ESG όπως, επί παραδείγματι, το GRESB, το BREEAM, το LEED αλλά και το WELL, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βελτίωσης της απόδοσής τους, καθώς και την πρόσβασή τους σε νέες χρηματοδοτικές πηγές. Παράλληλα, οι παραπάνω πιστοποιήσεις δίνουν έμφαση σε θέματα διαχείρισης ενέργειας, κυκλικής οικονομίας, ορθής χρήσης φυσικών πόρων και ανακύκλωσης καθώς και προστασίας της ανθρώπινης υγείας, της βιοποικιλότητας και του φυσικού περιβάλλοντος.

«Ταξινομία» για βιώσιμες χρηματοδοτήσεις
Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια, όπως ορίζονται στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (Green Deal), και ειδικότερα ο φιλόδοξος στόχος να γίνει η Ευρώπη η πρώτη Κλιματικά Ουδέτερη Ήπειρος έως το 2050, είναι σημαντικό οι επενδύσεις να κατευθύνονται προς βιώσιμες δραστηριότητες, ώστε οι εθνικές οικονομίες, οι επιχειρήσεις και εν γένει οι κοινωνίες μας να είναι πιο ανθεκτικές στις επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή.

Για αυτόν τον λόγο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε συνεργασία με εμπειρογνώμονες, δημιούργησε το Πανευρωπαϊκό Σύστημα Ταξινόμησης, ή αλλιώς «ταξινομία» (EU Taxonomy) που αποτελεί μέρος του πλαισίου της ΕΕ για τη βιώσιμη χρηματοδότηση (EU Sustainable Finance). Η Ταξινόμηση παρέχει σε εταιρείες, επενδυτές και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής την κατάλληλη ενημέρωση σχετικά με τις οικονομικές δραστηριότητες που μπορούν να θεωρηθούν περιβαλλοντικά βιώσιμες, δημιουργώντας ένα ασφαλές πλαίσιο για τους επενδυτές. Η Ταξινόμηση καθορίζει έξι περιβαλλοντικούς στόχους, προκειμένου μια οικονομική δραστηριότητα να χαρακτηριστεί περιβαλλοντικά βιώσιμη:

  • Μετριασμός της κλιματικής αλλαγής,
  • Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή,
  • Βιώσιμη χρήση και προστασία των υδατικών και των θαλάσσιων πόρων,
  • Μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία,
  • Πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης
  • Προστασία και αποκατάσταση της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημάτων.

Στο επίκεντρο τα κτίρια
Παράλληλα, ενισχύοντας την προσπάθεια του κατασκευαστικού τομέα για τη δημιουργία νέων ή ανακαινισμένων κτιρίων που λαμβάνουν υπόψη θέματα Βιώσιμης Ανάπτυξης, η ΕΕ δημιούργησε ένα κοινό πλαίσιο αξιολόγησης και υποβολής εκθέσεων σχετικά με τις επιδόσεις των κτιρίων καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους,  το Level(s).

Σύμφωνα με άρθρο στο περιοδικό του ευρωκοινοβουλίου The Parliament Magazine, το 40% της κατανάλωσης ενέργειας και το 36% των εκπομπών ΑΦΘ σε επίπεδο ΕΕ προέρχεται από τα κτίρια ενώ μόνο το 1% από αυτά ανακαινίζεται κάθε χρόνο. Λαμβάνοντας υπόψη τα συγκεκριμένα στοιχεία, μια σημαντική πρωτοβουλία αναπτύχθηκε σε επίπεδο ΕΕ, το “Renovation Wave”, μια στρατηγική με στόχο την ενεργειακή αναβάθμιση του συνόλου των κτιρίων της ΕΕ κυρίως μέσα από την ανακαίνιση των υπαρχόντων κτιρίων. Άλλωστε, σύμφωνα με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ursula Von der Leyen, «το Κύμα Ανακαίνισης κτιρίων θα αποτελέσει βασικό πυλώνα του σχεδίου οικονομικής ανάκαμψης της ΕΕ επόμενης γενιάς».

Οι  Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης 2030 του ΟΗΕ αποτελούν την παγκόσμια πυξίδα για τις χώρες, αλλά και όλους τους οικονομικούς τομείς, στην πορεία τους προς τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Ειδικότερα για τον κατασκευαστικό κλάδο, έχουν αναγνωριστεί οι παρακάτω στόχοι στους οποίους έχει τη δυνατότητα να συνεισφέρει σημαντικά:

  • Στόχος 6: καθαρό νερό και αποχέτευση
  • Στόχος 7: φτηνή και καθαρή ενέργεια
  • Στόχος 9 : βιομηχανία,καινοτομία και υποδομές
  • Στόχος 11: βιώσιμες πόλεις και κοινότητες
  • Στόχος 12: υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή
  • Στόχος 13: κλιματική αλλαγή

Παράλληλα, όμως, η θετική συνεισφορά του επεκτείνεται και στους υπόλοιπους στόχους.

Στον δρόμο της βιώσιμης ανάπτυξης
Είναι ευρέως κατανοητό ότι η περίοδος που διανύουμε έχει αλλάξει την προοπτική όλων σε θέματα προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος. Η περίοδος της πανδημίας COVID-19 ανέδειξε την ανάγκη λήψης συγκεκριμένων μέτρων για την προστασία της υγείας των εργαζομένων αλλά και του πλανήτη μιας και όλα τα επιστημονικά δεδομένα αποδεικνύουν τη σύνδεση των πανδημιών με την καταστροφή του περιβάλλοντος. Οι εταιρείες καλούνται να επενδύσουν μεγάλα ποσά για την προσαρμογή των εγκαταστάσεων τους στις νέες απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας, και πιστοποιήσεις όπως οι παραπάνω μπορούν να εξασφαλίσουν μια ομαλή μετάβαση στη μετά-COVID εποχή. Η ίδια ανάγκη υπάρχει όχι μόνο για τα κτίρια γραφείων αλλά και για τις κατοικίες.

Συνοψίζοντας, ο κατασκευαστικός τομέας έχει στη διάθεσή του πληθώρα εργαλείων πιστοποίησης αλλά και χρηματοδοτήσεων που μπορούν να υποστηρίξουν την μετάβαση του σε Πρακτικές Βιώσιμης Ανάπτυξης, τις οποίες οι εταιρείες οφείλουν να  αξιοποιήσουν ώστε να περάσουν στην επόμενη γενιά ανάπτυξης και βιωσιμότητας.

*Η κυρία Κατερίνα Περίσση είναι Γενική Διευθύντρια, Global Sustain ESG & Sustainability Expert

Το μέλλον των υποδομών βρίσκεται στη βιώσιμη ανάπτυξη

Ο προσανατολισμός προς τον σεβασμό και την προστασία του περιβάλλοντος είναι μονόδρομος για τις εταιρείες του κλάδου, όπως είναι και η στήριξη της κοινωνίας και η αποτελεσματική ανταπόκριση στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς και στους νέους κανονισμούς.

Στο περιβαλλοντικό πεδίο, η υπεύθυνη συμπεριφορά υπερβαίνει τη συμμόρφωση με εθνικούς και ευρωπαϊκούς κανονισμούς και στοχεύει στη μέγιστη δυνατή μείωση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου αφενός και στην προαγωγή της βιωσιμότητας του περιβάλλοντος αφετέρου.

Μια υπεύθυνη περιβαλλοντική πολιτική περιλαμβάνει, για παράδειγμα, τη διαχείριση των αποβλήτων και απορριμμάτων, τη διαχείριση των ορυκτών καυσίμων, την εξοικονόμηση ενέργειας και νερού, την ανακύκλωση, τη θέσπιση όρων για την κατασκευαστική δραστηριότητα, καθώς και τα περιβαλλοντικά έργα και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (αιολικά πάρκα, φωτοβολταϊκά).

Ο ρόλος των βιώσιμων, πράσινων κατασκευών
Τα τελευταία χρόνια, η ζήτηση σε βιώσιμες κατασκευές αυξάνεται σημαντικά με χρήση ανανεώσιμων πηγών, την επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων πόρων και την προστασία του περιβάλλοντος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία περισσότερων προγραμμάτων βιώσιμης δόμησης, τα οποία περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με εκπομπές άνθρακα, καθώς και ανάπτυξη καθαρότερων τεχνολογιών.

Τα χαρακτηριστικά των πράσινων κτιρίων, όπως έχουν οριστεί από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Πράσινων Κτιρίων (World Green Building Council), περιλαμβάνουν:

  • Αποτελεσματική χρήση ενέργειας, νερού και άλλων πόρων.
  • Χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (ΑΠΕ).
  • Μέτρα ρύπανσης και μείωσης των αποβλήτων με τη δυνατότητα ανακύκλωσής τους.
  • Καλή ποιότητα αέρα εσωτερικού περιβάλλοντος.
  • Χρήση μη τοξικών, ηθικών και βιώσιμων υλικών και προϊόντων.
  • Εξέταση του περιβάλλοντος στον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία.
  • Εξέταση της ποιότητας ζωής των εργαζομένων κατά τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία.
  • Σχεδιασμό που να επιτρέπει την προσαρμογή σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

Ο κατασκευαστικός τομέας διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην επίτευξη των στόχων που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, καθώς ευθύνεται για το 40% της κατανάλωσης ενέργειας και το 36% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Για την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, η ΕΕ έχει εισαγάγει την Οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (Energy Performance of Buildings Directive 2018/844/EU). Η οδηγία απαιτεί όλα τα νέα κτίρια να έχουν σχεδόν μηδενική ενέργεια έως το τέλος του 2020, ενώ σκιαγραφεί συγκεκριμένα μέτρα για τον εκσυγχρονισμό τους και την αύξηση των ανακαινίσεων.

Στα πλαίσια της πολιτικής της ΕΕ στον κατασκευαστικό τομέα, αναπτύχθηκε και το Level(s), ένα κοινό πλαίσιο βασικών δεικτών για τη βιωσιμότητα των κτιρίων, το οποίο συμβάλλει στη μέτρηση της απόδοσης των κτιρίων καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους.

Η ασφάλεια των εργαζομένων
Όσον αφορά τη μέριμνα για τους εργαζομένους, είναι ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα που αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για τις εταιρείες του κλάδου. Οι εταιρείες θα πρέπει να διαθέτουν και να ακολουθούν συγκεκριμένη πολιτική για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, να παρακολουθούν, να αξιολογούν και να αναθεωρούν τις δράσεις τους στο πεδίο αυτό, να εντοπίζουν πιθανούς κινδύνους και να αναπτύσσουν ένα σύστημα πρόληψης, καθώς και να παρέχουν κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού στα θέματα αυτά. Σημαντικό είναι επίσης να διασφαλιστεί μια υπεύθυνη Εφοδιαστική Αλυσίδα, όπου θα υποστηρίζονται οι τοπικοί προμηθευτές, όπου αυτό είναι εφικτό, ενισχύοντας έτσι την τοπική αγορά και όπου θα επιλέγονται αξιόπιστοι συνεργάτες που τηρούν τις ίδιες προδιαγραφές που τηρεί και η ίδια η εταιρεία. Όσον αφορά το μεταβαλλόμενο περιβάλλον εργασίας, οι εταιρείες του κλάδου καλούνται, προκειμένου να ανταποκριθούν στις επιχειρηματικές, οικονομικές αλλά και άλλου είδους προκλήσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και να διατηρήσουν την υψηλή ποιότητα στις επιχειρηματικές τους δράσεις, να προβλέψουν και να διαχειριστούν αποτελεσματικά τους κινδύνους που προκύπτουν αλλά και να αναγνωρίσουν έγκαιρα τις ευκαιρίες. Αυτό είναι εφικτό δίνοντας μεγάλη βαρύτητα στα συστήματα εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων.

Συνοψίζοντας, μόνο στο πλαίσιο της Βιώσιμης Ανάπτυξης θα πρέπει να βλέπουν οι εταιρείες του κατασκευαστικού κλάδου το μέλλον τους. Χτίζοντας σταδιακά μια κουλτούρα Βιώσιμης Ανάπτυξης με συγκεκριμένους στόχους και σε συμφωνία με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και με μια δυνατή Εταιρική Διακυβέρνηση, μπορούν να διασφαλίσουν τη διάρκεια και αποτελεσματικότητα της λειτουργίας τους, ενισχύοντας την ανθεκτικότητά τους διασφαλίζοντας τα συμφέροντα όλων των ενδιαφερόμενων μερών και τηρώντας τις αρχές της διαφάνειας, της επαγγελματικής ηθικής και της υπεύθυνης διαχείρισης όλων των πόρων.

*Η κυρία Λένα Μαμιδάκη είναι Head of Strategic Development, Κέντρο Αειφορίας CSE

Volterra: Ο Δημήτρης Αϋφαντής νέος Διευθυντής Λιανικής Ρεύματος και Αερίου

Στο πλαίσιο της δυναμικής εξέλιξης της εταιρείας και με γνώμονα την παροχή βέλτιστων υπηρεσιών στην αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας και Φυσικού Αερίου, η Volterra A.E. αναθέτει τη Διεύθυνση Λιανικής Ρεύματος και Αερίου στον κ. Δημήτρη Αϋφαντή.

Ο κ. Αϋφαντής είναι Απόφοιτος του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης στην Λογιστική & Χρηματοοικονομική του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Εντάχθηκε στο δυναμικό της εταιρείας τον Μάρτιο του 2016 και έχει διατελέσει Key Account Manager και Senior Account Manager, ενώ από τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους είχε αναλάβει τον ρόλο του Αναπληρωτή Διευθυντή Λιανικής.

Με εμβριθή γνώση, ικανή εμπειρία και την στήριξη της Διοίκησης, ο κ. Αϋφαντής θα οδηγήσει με αξία και υπευθυνότητα σε νέα πορεία τη Διεύθυνσή του προτείνοντας νέες ιδέες και εμφυσώντας νέο πνεύμα προς όφελος της εταιρείας και των καταναλωτών.

Στις 11-26 Σεπτεμβρίου η έκθεση του διεθνούς διαγωνισμού ArXellence 2 της Alumil για τη Θεσσαλονίκη

Μια πρωτοβουλία της ALUMIL, ο Ανοιχτός Διεθνής Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός Ιδεών ArXellence 2, έγινε η αφορμή και το πλαίσιο για την ανάδειξη του καινοτόμου σχεδιασμού ως της ιδανικής προσέγγισης για τη δημιουργία του νέου Επιχειρηματικού Κέντρου της Θεσσαλονίκης (CBD)και τη βιώσιμη αστική ανάπλαση του δυτικού παράλιου μετώπου της πόλης. Με 1.464 εγγραφές από 90 χώρες και 173 κατατεθειμένες προτάσεις, η διεθνής αρχιτεκτονική κοινότητα ανταποκρίθηκε θερμά στο κάλεσμα της εταιρείας και ανέδειξε, μέσα από τις μελέτες που υποβλήθηκαν προς αξιολόγηση, τη μεγάλη σημασία επανασχεδιασμού της ιστορικής μα εδώ και δεκαετίες υποβαθμισμένης αυτής περιοχής, σύμφωνα με τις αρχές της αειφορίας και της βιωσιμότητας.

Ως επιστέγασμα του διαγωνισμού θα πραγματοποιηθεί από τις 11 έως τις 26 Σεπτεμβρίου 2021 η επίσημη έκθεση των αρχιτεκτονικών προτάσεων, στην καρδιά της δυτικής εισόδου της πόλης, στα Παλαιά Σφαγεία. Oι 173 αρχιτεκτονικές προτάσεις θα παρουσιαστούν στον εξωτερικό χώρο του Διεθνούς Κέντρου Ψηφιακού Μετασχηματισμού και Ψηφιακών Δεξιοτήτων – Cisco (DT&S), εγκαινιάζοντας έναν «διάλογο» με την ίδια την περιοχή, τη σημερινή εικόνα της και τις μαρτυρίες των ανθρώπων της.

Κατά την περίοδο της έκθεσης, θα πραγματοποιηθεί μια σειρά παράλληλων δράσεων, που στόχο έχουν την ανάδειξη της κομβικής σημασίας υλοποίησης μιας εκ των προτάσεων, την επαφή των πολιτών με την ιστορία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής, καθώς και τη «σφυγμομέτρηση» της προτίμησης των κατοίκων της Θεσσαλονίκης για τη μορφή που επιθυμούν να έχει η δυτική είσοδος της πόλης τους:

  • Συζήτηση στρογγυλής τράπεζας:

“Αναζητώντας το εφικτό και το υποχρεωτικό στη σχέση πολιτιστικής κληρονομιάς & σύγχρονης αρχιτεκτονικής” [Σάββατο 11 Σεπτεμβρίου 2021]

  • Διαγωνισμός φωτογραφίας [12 Αυγούστου έως 10 Σεπτεμβρίου 2021]
  • Θεματικές ξεναγήσεις [Σάββατο 11/9, Παρασκευή 17/9, Κυριακή 19/9, Παρασκευή 24/9]
  • Διαδικτυακή ψηφοφορία κοινού σε σχέση με τις προτάσεις [3-26 Σεπτεμβρίου 2021]
  • Πρόγραμμα επισκέψεων σχολείων, φορέων κλπ. [13-26 Σεπτεμβρίου 2021]

Αναλυτικές πληροφορίες και τρόπος συμμετοχής στις δράσεις αυτές θα ανακοινωθούν σύντομα.

Με τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία και στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης αλλά και της εντοπιότητάς της, η ALUMIL έχει στόχο να θέσει τα θεμέλια ώστε ο διαγωνισμός, η έκθεση των προτάσεων αλλά και οι παράλληλες δράσεις που θα λάβουν χώρα να υπογραμμίσουν – μέσω της αρχιτεκτονικής και του σύγχρονου πολεοδομικού σχεδιασμού – το γεγονός ότι η Θεσσαλονίκη ανήκει στην πρώτη γραμμή των πόλεων του κόσμου, που έχουν τη δυναμική να πρωταγωνιστήσουν στο κοντινό μέλλον. Μια πόλη που θα μπορεί να είναι περήφανη, όχι μόνο για επιχειρηματικές εγκαταστάσεις υψηλού επιπέδου, αλλά και για ζώνες που θα συνδυάζουν την εμπορική δραστηριότητα με υψηλής ποιότητας οικιστική χρήση.

*Ο διαγωνισμός χρηματοδοτήθηκε και διοργανώθηκε από την ALUMIL, με την υποστήριξη και επίβλεψη της Διεθνούς Ένωσης Αρχιτεκτόνων (UIA). Διεξάχθηκε σύμφωνα με τους Πρότυπους Κανονισμούς της UNESCO για Διεθνείς Διαγωνισμούς στην Αρχιτεκτονική και την Πολεοδομία και τις συστάσεις βέλτιστων πρακτικών της UIA. Τέλεσε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του Δήμου Θεσσαλονίκης, της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος/Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας και του Συνδέσμου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης.

Η Κυκλική Οικονομία απαιτεί Ανάκτηση Υλικών & Επιλεκτική Κατεδάφιση

Στα πλαίσια του European Green Deal, ως απάντηση στη σημερινή μη βιώσιμη κατανάλωση πρωτογενών πόρων, μία από τις βασικές προτεραιότητες είναι η διαμόρφωση και εφαρμογή πολιτικών που αφορούν άμεσα και τον κλάδο της Δόμησης και της Ανακαίνισης.

Η Ευρώπη είναι η ήπειρος με το γηραιότερο κτιριακό απόθεμα, με την ιδιομορφία να έχει κτίρια που, από τη μία, δεν έχουν ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής τους και, παράλληλα, είναι κατασκευές μελετημένες με παλιούς κανονισμούς και τεχνολογίες κυρίως όσον αφορά τα συστήματα ψύξης θέρμανσης.

Βασικός στόχος που τίθεται είναι ως το 2050 η Ευρώπη να είναι η πρώτη παθητική ήπειρος. Ερχόμαστε έτσι, λοιπόν, μπροστά στο λεγόμενο Renovation Wave, έχοντας στο επίκεντρο την αντιμετώπιση του φαινομένου της Ενεργειακής Φτώχειας των μη αποδοτικών κτιρίων.

Το ζήτημα των ΑΕΚΚ
Όλα τα παραπάνω προϋποθέτουν την αυστηρή εφαρμογή των κατευθύνσεων του Ευρωπαϊκού Πρωτοκόλλου για τη Διαχείριση των Αποβλήτων Εκσκαφών Κατασκευών Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ).

Τα ΑΕΚΚ είναι σήμερα το μεγαλύτερο ρεύμα αποβλήτων που παράγεται στην ΕΕ, αποτελώντας το 25%-30% του συνόλου των παραγόμενων αποβλήτων. Το Κύμα Ανακαίνισης μέσα από την μακροπρόθεσμη στρατηγική που έχει σχεδιαστεί για αυτό, αναμένεται να επιφέρει ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση του όγκου τους, και καθιστά επιτακτικότερη την ανάγκη για την διαχείρισή τους.

Το τελευταίο διάστημα, με πρωτοβουλία του ΤΕΕ-ΤΚΜ, και σε συνεργασία με την Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης ΑΝΑΚΕΜ και την εταιρεία Συμβούλων Μηχανικών Μελετώ ΙΚΕ, πραγματοποιήθηκαν δύο σεμινάρια, με θέμα το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για τη διαχείριση των ΑΕΚΚ, τη λειτουργία των Μονάδων Διαχείρισης, και την Επιλεκτική Κατεδάφιση. Μέσα από αυτή την δράση δόθηκε η ευκαιρία να μοιραστούμε την εμπειρία μας με συναδέλφους, και να αναλυθεί πλήρως όλο το κεφάλαιο που αφορά την ολοκληρωμένη διαχείριση των ΑΕΚΚ.

Επιλεκτική Κατεδάφιση
Στο πεδίο της Δόμησης και της Ανακαίνισης, από τον σχεδιασμό μέχρι και την εφαρμογή, η ορθή πρακτική που μπορεί να συμβάλλει τα μέγιστα στην ανάκτηση και επαναχρησιμοποίηση των υλικών, μειώνοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, είναι η επιλεκτική κατεδάφιση. Με τον όρο επιλεκτική κατεδάφιση εννοούμε την οργανωμένη απομάκρυνση των υλικών και συστατικών, πριν την έναρξη της διαδικασίας της κατεδάφισης του βασικού σκελετού της κατασκευής.

Η μέθοδος της επιλεκτικής κατεδάφισης χρησιμοποιείται ευρέως στις περιπτώσεις που κύριος σκοπός είναι η ανάκτηση των υλικών που μπορούν να σωθούν από το κτίριο και η επαναχρησιμοποίηση τους. Το βασικό πλεονέκτημα της μεθόδου απέναντι στη συμβατική κατεδάφιση είναι οι πολύ υψηλές επιδόσεις στον τομέα της ανάκτησης και ανακύκλωσης υλικών.

Επιπλέον, οι λεπτομερείς και ακριβείς διεργασίες διατηρούν τα δομικά υλικά σε πολύ καλή κατάσταση με αποτέλεσμα να μπορούν να εισαχθούν απευθείας στην αγορά. Χρησιμοποιούνται μικρά μηχανήματα και εργαλεία χειρός, εξοικονομώντας κεφάλαιο από την απουσία μίσθωσης βαρέων μηχανημάτων και εξοπλισμών.

Ταυτόχρονα, τα απόβλητα που παράγονται είναι πιο καθαρά με αποτέλεσμα να μπορούν να διοχετευτούν άμεσα στις δομικές εργασίες ως δευτερογενή υλικά. Σημαντικό είναι και το κέρδος μέσω της μείωσης των εξόδων μεταφοράς και της μη ανάγκης αγοράς νέων υλικών.

Ως αποτέλεσμα:

  • Εξασφαλίζει την καλύτερη δυνατή αγοραστική αξία για τα υλικά, και ειδικά των άμεσα επαναχρησιμοποιημένων υλικών αφού δεν υπεισέρχεται το κόστος της επεξεργασίας.
  • Παρέχει χαμηλότερο κόστος περαιτέρω διαχείρισης των υλικών.
  • Δεν απαιτείται ύπαρξη στο εργοτάξιο βαρέων εξοπλισμών με δεδομένο ότι η συγκεκριμένη τεχνική βασίζεται κατά κύριο λόγο σε εργαλεία χειρός και σε μικρά μηχανήματα.
  • Με την άμεση επαναχρησιμοποίηση στο εργοτάξιο, αυτόματα μειώνονται οι οχλήσεις που προκαλούνται λόγω μεταφοράς των υλικών.
  • Τέλος, σε επίπεδο περιβαλλοντικού φόρτου η επιλεκτική κατεδάφιση μετριάζει τη ρύπανση του περιβάλλοντος χώρου συγκριτικά με τη συμβατική κατεδάφιση με δεδομένο ότι το επίπεδο της σκόνης στην ατμόσφαιρα και της μόλυνσης του υδροφόρου ορίζοντα είναι κατά πολύ μικρότερο.

Κρίσιμοι παράγοντες
Από την άλλη μεριά, η αποτελεσματική ανάκτηση υλικών κατά τη διαδικασία κατεδάφισης εξαρτάται και από ένα ευρύ φάσμα παραγόντων, μεταξύ των οποίων:

  • Η ασφάλεια, η οποία μπορεί να αυξάνει το κόστος του έργου.
  • Η δυνατότητα εφαρμογής από οικονομική άποψη και αποδοχή εκ μέρους της αγοράς, καθώς το κόστος της αφαίρεσης ενός στοιχείου θα πρέπει να αντισταθμίζεται από την τιμή του, ενώ, ταυτόχρονα, το επαναχρησιμοποιούμενο στοιχείο θα πρέπει να είναι ανταγωνιστικό και αποδεκτό από τους μελλοντικούς χρήστες. Για ορισμένα υλικά, π.χ. σίδηρος/μέταλλα, οι τιμές της αγοράς παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις σε συνάρτηση επίσης με την εποχικότητα.
  • Οι περιορισμοί όσον αφορά τον χώρο που προϋποθέτουν άρτιο σχεδιασμό. Όταν υπάρχει περιορισμός χώρου σε ένα εργοτάξιο, ο διαχωρισμός των υλικών που συλλέγονται θα πρέπει να πραγματοποιείται σε μονάδα διαλογής.
  • Ο αριθμός των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης στην ευρύτερη περιοχή του εργοταξίου όπως και η παροχή τοπικών υπηρεσιών διαχείρισης αποβλήτων ενδέχεται να περιορίζουν τις δυνατότητες ανάκτησης υλικών από ένα έργο αποδόμησης.
  • Τέλος, οι καιρικές συνθήκες, καθώς ορισμένες τεχνικές ενδέχεται να εξαρτώνται από ή να προϋποθέτουν συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες οι οποίες είναι πιθανό να μην συμπίπτουν με τον χρόνο εκτέλεσης του έργου.

Πολλά είναι αυτά που θα πρέπει να γίνουν το επόμενο διάστημα. Ενδεχομένως τροποποιήσεις και αναθεωρήσεις υφιστάμενων τεχνικών οδηγιών και κανονισμών, αλλά και αναζήτηση ευέλικτων διαδικασιών μέσα από το νομικό πλαίσιο.

Σίγουρο είναι, όμως, ότι θα απαιτηθεί η συστράτευση του κλάδου των Μηχανικών, καθώς και η ώριμη αντιμετώπιση από πλευράς ιδιοκτητών.

*Ο κ. Στέφανος Τικέλλης είναι Director Manager της Μελετώ ΙΚΕ (ΑΝΑΔΟΜΩ Group of Companies)