Aegean: Επένδυση 140 εκατ. ευρώ στην παλιά τεχνική βάση της Ολυμπιακής Αεροπορίας

Σε επένδυση ύψους 140 εκατοµµυρίων ευρώ για τη δηµιουργία του πρώτου Κέντρου Υπηρεσιών Συντήρησης Πτητικών Μέσων, καθώς και του πρώτου Κέντρου Προσοµοιωτών Πτήσεων και Εκπαίδευσης Πληρωµάτων στην Ελλάδα, προχωρά η Aegean. Ειδικότερα, η επένδυση περιλαµβάνει το τίµηµα για την παραχώρηση από τον Διεθνή Αερολιµένα Αθηνών έως το 2046 κτιριακών εγκαταστάσεων, την επισκευή, λειτουργική και ενεργειακή αναβάθµισή τους, καθώς και την αγορά σύγχρονου εξοπλισµού για την επί δεκαετίες και πλέον αδρανή Τεχνική Βάση της παλαιάς Ολυµπιακής Αεροπορίας. Σύµφωνα µε ανακοίνωση της εταιρείας, µε την ενεργοποίηση δυναµικού χώρων 85,000 τ.µ. συµπληρώνεται ένα σηµαντικό κενό στην υποδοµή της χώρας µας στην παροχή υπηρεσιών υποστήριξης τρίτων µέσα από δύο κυρίες παράλληλες δραστηριότητες:

• Τη λειτουργία συντήρησης πτητικών µέσων, µε την ανάπτυξη και σταδιακή στελέχωση της τεχνικής βάσης, τελικής χωρητικότητας έως 10 θέσεων βαριάς συντήρησης, επισκευών και ελέγχων για πτητικά µέσα διαφόρων τύπων

• Την ανάπτυξη Κέντρου Προσοµοιωτών Πτήσεων και Εκπαίδευσης Πληρωµάτων, µε επένδυση σε συνολικά 6 προσοµοιωτές πτήσης τελευταίας τεχνολογίας.

Ταυτόχρονα, η επένδυση προβλέπει την ενεργειακή αναβάθµιση των κτιριακών εγκαταστάσεων, µέσω της επένδυσης για την εγκατάσταση στο κέλυφος των κτιρίων 35.000 τ.µ. φωτοβολταϊκών πάνελ, 3 MW ισχύος, µε σκοπό να καλυφθούν οι ενεργειακές ανάγκες τους και να δηµιουργηθεί ένα από τα πρώτα «πράσινα» Hangar στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την εταιρεία, στην ωρίμανσή της (5-7 χρόνια) η επένδυση αυτή αναμένεται να δημιουργήσει 500 νέες άμεσες και συνολικά περισσότερες από 1.100 νέες άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας υψηλών δεξιοτήτων.


Πρώτη δημοσίευση της είδησης στο καθημερινό newsletter Build

Folli Follie: Πού διατέθηκαν τα χρήματα του Μινιόν και τι συμβαίνει με τα ακίνητα

Ένα σημαντικό μέρος περιουσιακών στοιχείων, το οποίο χρησιμεύει εκτός των άλλων και για την αποπληρωμή οφειλών της έναντι δανεισμού, οφειλών προς το Δημόσιο αλλά και προς λοιπούς δικαιούχους καθώς και για την απρόσκοπτη συνέχεια της επιχειρηματικής της δραστηριότητας, αποτελούν για τη Folli Follie τα ακίνητα. Σύμφωνα με τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της επιχείρησης, Γιώργο Σάμιο, το σύνολο της αξίας των ακινήτων με βάση την τελευταία αποτίμηση που πραγματοποιήθηκε από τη Deloitte, ανέρχεται σε περίπου 80 εκατομμύρια ευρώ. Στο συγκεκριμένο ποσό περιλαμβάνονται δεσμευμένα ακίνητα αξίας 28 εκατομμυρίων ευρώ, τα οποία μαζί με τραπεζικούς λογαριασμούς με ποσά περί τα 3 εκατομμύρια ευρώ, έχουν δεσμευθεί κατά την ποινική διαδικασία με βάση τον σχετικό νόμο 4557 του 2018 περί καταπολέμησης των εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.

Ήδη η Folli Follie έχει προχωρήσει στην πώληση του Μινιόν στη Dimand, προκειμένου η δεύτερη να υλοποιήσει τη συνολική ανάπλαση και ανακαίνιση του ακινήτου, με το συνολικό τίμημα να αγγίζει περίπου τα 26 εκατομμύρια ευρώ στην προκειμένη περίπτωση. Όπως ανέφερε σε σχετικό ερώτημα ο κύριος Σάμιος για το ακίνητο του Μινιόν η Folli Follie έχει εισπράξει ήδη ποσό 20 εκατομμυρίων με την υπογραφή του συμφωνητικού πώλησης του ακινήτου, στη συνέχεια εισέπραξε επιπλέον ποσό 2,5 εκατομμυρίων ευρώ, επρόκειτο να εισπράξει έως το τέλος του 2022 ακόμα 2,5 εκατομμύρια ευρώ και τα υπόλοιπα χρήματα μετά την διευθέτηση εκκρεμοτήτων που σχετίζονται με την τακτοποίηση πολεοδομικών ζητημάτων που βαρύνουν το κτίριο του Μινιόν και προέρχονται από παρεμβάσεις των προηγούμενων ιδιοκτητών του. Σημειώνεται ότι τα χρήματα που εισέπραξε μέχρι στιγμής η Folli Follie έναντι πώλησης του Μινιόν, διατέθηκαν σύμφωνα με τον κ. Σάμιο για αποπληρωμή δανεισμού προς την Arena Investors, προς την οποία είχε διατεθεί ως εξασφάλιση το κτίριο της οδού Πατησίων.

Η αξία του κεντρικού κτιρίου της εταιρείας και το ακίνητο των 35 εκατομμυρίων
Στο χαρτοφυλάκιο των ακινήτων που έχουν δεσμευτεί πάντως κατά την ποινική διαδικασία είναι και το κεντρικό κτίριο διοίκησης της Folli Follie και δύο ακόμη συνορεύοντα ακίνητα με το κεντρικό, τα οποία βρίσκονται στην περιοχή του Αγίου Στεφάνου. Η συνολική αξία του κτιριακού συγκροτήματος ανέρχεται κατά τον κύριο Σάμιο σε ποσό 17,5 εκατ. ευρώ.
Ως πετράδι του στέμματος θεωρείται το κτίριο του εκπτωτικού πολυκαταστήματος, Factory Outlet, επί της οδού Πειραιώς, το οποίο διαθέτει υπόγειο, ισόγειο, πρώτο και δεύτερο όροφο. Η συνολική εκτιμώμενη αξία του συγκεκριμένου ακινήτου ανέρχεται σε περίπου 35 εκατομμύρια ευρώ και δεν είναι δεσμευμένο από τη δικαιοσύνη όπως τα προαναφερόμενα που εντάσσονται στο χαρτοφυλάκιο των 28 εκατομμυρίων. Ο λόγος που το συγκεκριμένο ακίνητο παραμένει αδέσμευτο, είναι διότι τελεί υπό καθεστώς leasing με τη Eurobank. Ακίνητα όμως διαθέτει η Folli Follie και στη Ρουμανία, όπου σύμφωνα με τα στελέχη της η αξία τους ανέρχεται σε περίπου 10 εκατομμύρια ευρώ καθώς και άλλα επιμέρους ακίνητα στην Ελλάδα, τα οποία εντάσσονται στα περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης.

FF: Ζητά την αποδέσμευση της ακίνητης περιουσίας
Σε ό,τι αφορά τα δεσμευμένα ακίνητα, η Folli Follie και η διοίκησή της τόσο μέσω ανακοινώσεων, όσο και δια στόματος του κυρίου Σάμιου υποστηρίζουν ότι η καθυστέρηση της δίκης με αναβολή της δίκης κατά πρώην στελεχών της εταιρείας και άλλων προσώπων στο Ε’ Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων για τις 19 Ιουνίου του 2023, παρεμποδίζουν την ολοκλήρωση της διαδικασίας εξυγίανσης και την ομαλή συνέχιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας της εταιρείας. Γι’ αυτό και έχουν ζητήσει επανειλημμένα την αποδέσμευσή τους προκειμένου να προχωρήσουν σε αξιοποίησή τους και αποπληρωμή πιθανών οφειλών που αυτή τη στιγμή βαρύνουν την εταιρεία. Σημειώνεται ότι στα τέσσερα χρόνια μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου Folli Follie έχουν πληρωθεί έμμεσα ή άμεσα περί τα 200 εκατ. ευρώ προς το Δημόσιο μέσω εξόφλησης οφειλών ΕΦΚΑ, προς την ΑΑΔΕ, μέσω μισθοδοσίας. Αυτή τη στιγμή το σύνολο των οφειλών προς το Δημόσιο ανέρχεται στα 27 εκατ. ευρώ, κατά τον κύριο Σάμιο.


Πρώτη δημοσίευση της είδησης στο καθημερινό newsletter Build

Στον αέρα ο πρώτος διαγωνισμός για το Μεσογειακό Κέντρο Επιχειρηματικότητας και Πολιτισμού Πελοποννήσου

Διαγωνισμό για την επιλογή του αναδόχου που θα αναλάβει την εκπόνηση της μελέτης σκοπιμότητας για την ίδρυση του Μεσογειακού Κέντρου Επιχειρηματικότητας και Πολιτισμού Πελοποννήσου (ΜΕΚΕΠΠ) στη Μεγαλόπολη Αρκαδίας προκήρυξε η ΔΕΘ-Helexpo. Ο προϋπολογισμός της σύμβασης, ανέρχεται στο ποσό των 113.000 ευρώ, πλέον ΦΠΑ 24%. Πρόκειται για ένα έργο που έχει προταθεί από τη ΔΕΘ-Helexpo στο πλαίσιο των αναπτυξιακών παρεμβάσεων που περιλαμβάνονται στο Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ) των λιγνιτικών περιοχών της Δυτικής Μακεδονίας και του Δήμου Μεγαλόπολης. Το Μεσογειακό Κέντρο Επιχειρηματικότητας και Πολιτισμού Πελοποννήσου σχεδιάζεται ώστε να μπορεί να λειτουργήσει ως αναπτυξιακός πόλος για την ευρύτερη περιοχή της Πελοποννήσου και σχετίζεται με τουλάχιστον τέσσερις από τους πυλώνες του ΣΔΑΜ: την «έξυπνη» γεωργία, το βιώσιμο τουρισμό, τη βιοτεχνία και βιομηχανία, καθώς και με τη ψηφιακή οικονομία και εκπαίδευση.

Εκθέσεις, συνέδρια και ξενοδοχείο
Ειδικότερα, το ΜΕΚΕΠΠ θα μπορεί να φιλοξενεί ποικιλόμορφα γεγονότα επιχειρηματικότητας όπως εμπορικές εκθέσεις, επιχειρηματικές συναντήσεις, επιχειρηματικά και επιστημονικά συνέδρια κλπ, καθώς και πολιτιστικά γεγονότα όπως εκθέσεις πολιτισμού, μουσικές συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, φεστιβάλ, θεματικά πάρκα, κ.α. Στο πλαίσιο της ώθησης της τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής, αλλά και των πρόσθετων αναγκών που θα δημιουργήσουν οι προαναφερθείσες χρήσεις, στο χώρο του ΜΕΚΕΠΠ προτείνεται να δημιουργηθεί ξενοδοχειακή μονάδα που θα καλύπτει μέρος της ζήτησης των παραπάνω δραστηριοτήτων, αλλά και των πρόσθετων τουριστικών αναγκών φιλοξενίας που θα επιφέρει συνολικά η επιπλέον τουριστική ανάπτυξη της περιοχής. Το προτεινόμενο ξενοδοχείο θα λειτουργεί 365 μέρες το χρόνο, ενισχύοντας τις υφιστάμενες ξενοδοχειακές υποδομές, εξυπηρετώντας τον τουρισμό της περιοχής.

Επιχειρηματικό και εμπορικό κέντρο
Επιπρόσθετα, στο χώρο του ΜΕΚΕΠΠ προτείνεται να δημιουργηθεί επιχειρηματικό και εμπορικό κέντρο που θα καλύπτει τις ανάγκες της Πελοποννήσου. Στο κέντρο αυτό μπορούν να φιλοξενηθούν εμπορικές δραστηριότητες υπερτοπικής εμβέλειας (π.χ. σούπερ μάρκετ), ενώ παράλληλα μπορεί να στεγαστεί και ένα οικοσύστημα – cluster επιχειρήσεων της περιοχής διαφόρων μεγεθών και δυναμικής. Σκοπός της συγκέντρωσης σε ένα σημείο επιχειρήσεων διαφόρων μεγεθών και δυναμικής, είναι η ανάπτυξη οικονομιών κλίμακας στις υποδομές τηλεπικοινωνιών και δικτύων υψηλής ποιότητας (π.χ. δίκτυο οπτικών ινών), αλλά και η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και επιχειρηματικής κουλτούρας μεταξύ των επιχειρήσεων. Τέλος, προτείνεται στο ΜΕΚΕΠΠ να δημιουργηθεί ένα πρότυπο, πειραματικό αγρόκτημα τοπικών αγροτικών προϊόντων βιολογικής καλλιέργειας υψηλής ποιότητας στο οποίο θα χρησιμοποιούνται οι νέες τεχνολογίες και θα εισαγάγουν τον αγρότη της περιοχής σε αυτές. Το πρότυπο αυτό αγρόκτημα θα συνδεθεί τόσο με την εκθεσιακή δραστηριότητα, όσο και με τη συνεδριακή δραστηριότητα, συμβάλλοντας στην εκπαίδευση κατάρτιση των αγροτών της περιοχής.


Πρώτη δημοσίευση της είδησης στο καθημερινό newsletter Build

ΤΙΤΑΝ: Δύο νέοι τύποι τσιμέντου με χαμηλότερο αποτύπωμα άνθρακα

Δύο νέα προϊόντα τσιμέντου από τον Τιτάνα έρχονται να προστεθούν σε μια σειρά καινοτομιών με θετικό περιβαλλοντικό πρόσημο που αναπτύσσει η Εταιρία. Στόχος τους είναι να σηματοδοτήσουν τη στροφή του Ομίλου προς τσιμέντα χαμηλότερων εκπομπών άνθρακα τα οποία θα συμβάλουν στην πραγματοποίηση της δέσμευσής του για ανθρακική ουδετερότητα έως το 2050.

Το ποζολανικό τσιμέντο τύπου CEM IV/Β (P) 32,5 N SR είναι σχεδιασμένο για κατασκευές που εκτίθενται σε σημαντική χημική προσβολή, όπως προβλέπεται από τον Κανονισμό Τεχνολογίας Σκυροδέματος του 2016. Σε σχέση με προϊόντα αυτής της κατηγορίας περιέχει σημαντικά λιγότερο κλίνκερ με αποτέλεσμα το ανθρακικό αποτύπωμα να είναι χαμηλότερο κατά 200 κιλά ανά τόνο προϊόντος. Το νέο τσιμέντο, εναρμονισμένο με το πρότυπο ΕΝ 197-1:2011, είναι ιδανικό για παραγωγή σκυροδέματος πασσάλων, κοιτοστρώσεων, βιολογικών σταθμών και γενικότερα στοιχείων κατασκευών με υψηλή έκθεση σε θειϊκά (SO4) και διατίθεται χύδην από το εργοστάσιο Καμαρίου.

Το «Τσιμέντο Τοιχοποιίας» (εμπορική ονομασία) είναι χαμηλής περιεκτικότητας σε κλίνκερ και έχει ανθρακικό αποτύπωμα μειωμένο κατά 130 κιλά ανά τόνο προϊόντος, σε σχέση με τα πλέον διαδομένα συσκευασμένα τσιμέντα της ελληνικής αγοράς. Βρίσκει εφαρμογή στην πλειονότητα των οικοδομικών εργασιών, όπως το κτίσιμο, τα επιχρίσματα, οι πληρώσεις δαπέδου κ.α. Παράλληλα, είναι ευκολότερο στη διαχείριση για τους επαγγελματίες της οικοδομής, καθώς δεν απαιτεί χρήση υδρασβέστου κατά την παραγωγή λάσπης κτισίματος ή επιχρισμάτων. Το τσιμέντο τοιχοποιίας, το οποίο πληροί τις απαιτήσεις του εναρμονισμένου ευρωπαϊκού προτύπου ΕΝ 413-1:2011, διατίθεται σε συσκευασία 40 κιλών, στα καταστήματα των συνεργαζόμενων εμπόρων δομικών υλικών.

Ο στόχος της κλιματικής ουδετερότητας, που συνάδει απόλυτα με το όραμα της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, αποτελεί pροτεραιότητα για τον Τιτάνα. Για την επίτευξή του, ο Όμιλος προχωρεί σε σημαντικές καινοτομίες και επενδύσεις στην Ελλάδα, καθώς και στις άλλες περιοχές δραστηριοποίησής του, που αποσκοπούν στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα. Παράλληλα, με νέα, φιλικότερα στο περιβάλλον προϊόντα, δίνει τεκμηριωμένα βιώσιμες λύσεις στην κατασκευαστική αγορά.

Aluminco: Πρωτοπόρος στην πράσινη ανάπτυξη και την κυκλική οικονομία

Η νέα εποχή που εγκαινιάζει η Aluminco για όλο τον κλάδο του αλουμινίου διακρίνεται για τις υπεύθυνες και βιώσιμες επενδύσεις, οι οποίες θα δίνουν έμφαση στην «πράσινη» κυκλική οικονομία, πάντα με σεβασμό στο περιβάλλον και τον άνθρωπο.

Αργύρης Καρράς, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, Aluminco
«Για την Aluminco η προστασία του περιβάλλοντος είναι κινητήριος μοχλός. Σύντομα θα μπορούμε να μιλάμε για ”πράσινο αλουμίνιο”. Κατευθυνόμαστε σε αυτό επενδύοντας στην έρευνα και την καινοτομία»

Ένα brand name συνώνυμο της βιωσιμότητας
Το 2022 αποτέλεσε έτος-σταθμός για την Aluminco, καθώς φέτος έγιναν σημαντικά βήματα για τη διαμόρφωση της βιώσιμης στρατηγικής της εταιρείας.

Μέσω καινοτομιών, περιβαλλοντικών δηλώσεων EPD για τα προϊόντα της και «πράσινη» παραγωγή αλουμίνιου, με σαφή προσανατολισμό τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα CO2 και συνολικά του περιβαλλοντικού αποτυπώματος από την λειτουργία της, η Aluminco απέδειξε την πρωτοπορία της στον κλάδο του αλουμινίου.

Νέα εγκατάσταση φωτοβολταϊκού πάρκου αυτοπαραγωγής
Στο πλαίσιο της ευρύτερης «πράσινης» στρατηγικής και βιώσιμης ανάπτυξής της, η Aluminco επένδυσε το 2022 στην αυτοπαραγωγή ρεύματος (Net Metering) με ένα νέο φωτοβολταϊκό σύστημα (Φ/Β), που συνιστά αντιπροσωπευτικό δείγμα καινοτομίας για την εταιρεία.

Το Φ/Β σύστημα net metering, ισχύος 999,54 kWp εγκαταστάθηκε στη βιομηχανική στέγη των κεντρικών εγκαταστάσεων της Aluminco στα Οινόφυτα και έρχεται να προστεθεί στην ήδη υπάρχουσα κατασκευή ισχύoς 1,2 MWp. Πλέον, με τη νέα αυτή προσθήκη το βιομηχανικό συγκρότημα της Aluminco έχει συνολική εγκαταστημένη ισχύ 2.2 MWp.

Η εταιρεία Aluminco διακρίνεται για τα κορυφαίας αισθητικής και υψηλής εργονομίας και ποιότητας προϊόντα της, στοχεύοντας στο χαμηλό ενεργειακό της αποτύπωμα. Αυτό ευθυγραμμίζεται και με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ορίζει ένα μεγάλο μέρος κατανάλωσης ενέργειας να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές όπως τα φωτοβολταϊκά συστήματα. Συγκεκριμένα, το σύστημα Νet Μetering είναι διασυνδεμένο με το Δημόσιο Δίκτυο και η παραγόμενη ενέργεια συμψηφίζεται με την κατανάλωση της εταιρείας. Έτσι η Aluminco χρησιμοποιεί ενέργεια φιλική στο περιβάλλον, ενώ παράλληλα η παραγωγή ενέργειας καταναλώνεται άμεσα από το εργοστάσιο, χωρίς να υπάρχουν απώλειες μεταφοράς δικτύου. Η εγκατάσταση των Φ/Β καλύπτει περίπου το 40% της ημερήσιας ζήτησης τους καλοκαιρινούς μήνες.

Το νέο Φ/Β πάρκο ορίζουν υψηλού επιπέδου τεχνικές προδιαγραφές και αποτελείται από 1.851 τεμάχια υψηλής απόδοσης Φ/Β πλαισίων, των 540w, τα οποία υποστηρίζονται από 8 inverters. Η εκτιμώμενη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχεται σε 1400 GWh. Πέραν των υψηλών αποδόσεων του νέου συστήματος, πολύ σημαντικά χαρακτηριστικά είναι η διάρκεια ισχύος που εκτιμάται να είναι στα 25 έτη καθώς και η απόσβεση, που με τα νέα δεδομένα του κόστους ενέργειας, γίνεται στα 2 χρόνια αντί για 4,5. H εταιρεία έχει ήδη αιτηθεί επαύξηση του πάρκου στο 1,6 MWp με στόχο την πλήρη κάλυψη του διαθέσιμου χώρου στις στέγες της με Φ/Β.

Μια εταιρεία με πιστοποιημένα «πράσινο DNA»
Η κατασκευή του φωτοβολταϊκού πάρκου net-metering αποτελεί ένα δείγμα της πολυεπίπεδης στρατηγικής της Aluminco στη βιωσιμότητα. Πλέον, η εταιρεία αναπτύσσει τα καινοτόμα προϊόντα της χρησιμοποιώντας ως πρώτη ύλη αλουμίνιο πιστοποιημένα παραγόμενο από 100% «πράσινη» ενέργεια. Πιο συγκεκριμένα, η πρώτη ύλη των συστημάτων Skyline -της νέας προϊοντικής κατηγορίας της Aluminco A.E.- παράγεται με ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και κυρίως υδροηλεκτρική. Ακόμη, μια πολύ πρόσφατη απόδειξη της πράσινης φιλοσοφίας της εταιρείας είναι η ένταξή της στην Περιβαλλοντική Δήλωση Προϊόντος (Environmental Product Declaration – EPD). Πρόκειται για ένα σύστημα Οικολογικής Σήμανσης, με τη μορφή επαληθεύσιμου εγγράφου, που πιστοποιεί με διαφάνεια την περιβαλλοντική επίπτωση των προϊόντων καθ’ όλο τον κύκλο ζωής τους.

Το EPD της Aluminco αναπτύχθηκε σύμφωνα με τα πρότυπα ISO 14025 και ΕΝ 15804 και στηρίχθηκε στη Μελέτης Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (Life Cycle Assessment-LCA) κατά τα πρότυπα ISO 14040 και ISO 14044, για τέσσερα διαφορετικά προϊόντα που αποτελούν των κύριο όγκο παραγωγής και πωλήσεων της. Για την Aluminco Α.Ε. η λέξη «πράσινο» δεν είναι απλά μια τάση αλλά το μέλλον. Ήδη το 20% της παραγωγής της πραγματοποιείται με τη χρήση φωτοβολταϊκής ενέργειας. Ο στόχος της εταιρείας για το 2023 είναι να φτάσει στο 30% και το 2030 στο 50%. Στον ίδιο πράσινο προσανατολισμό εντάσσεται και η επένδυση της εταιρίας σε μια νέα γραμμή διέλασης αλουμινίου στην κεντρική παραγωγική μονάδας της Aluminco A.Ε. στα Οινόφυτα. Πρόκειται για την 3η γραμμή διέλασης στη μονάδα, η οποία ξεχωρίζει λόγω του «πράσινου» συστήματος διαχείρισης ενέργειας που διαθέτει. Το σύστημα PE.E.S.S. προσφέρει αποδοτική εξοικονόμηση με διψήφια μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.

Ενεργειακή αποδοτικότητα κτιρίων: Οι προκλήσεις και η επόμενη ημέρα

Περισσότερο από το 85% των κτιρίων στην ΕΕ έχουν κατασκευαστεί πριν από το 2001, θα υπάρχουν ακόμα το 2050 και ευθύνονται για το 40% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια η Ευρώπη και η Ελλάδα θα αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα όσον αφορά στην κατανάλωση ενέργειας αλλά και στην ανθεκτικότητα των υποδομών στις εξωτερικές συνθήκες, με δεδομένο ότι τα κτίρια αυτά δεν μπορούν να ανταποκριθούν στην κλιματική αλλαγή και την ενεργειακή φτώχεια.

Επομένως, είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 να αυξηθεί η ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων. Αυτό αντικατοπτρίζεται και στο νομοθετικό πλαίσιο, με την υφιστάμενη Οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων να καθορίζει ελάχιστες απαιτήσεις για τα νέα και παλαιά κτίρια που ανακαινίζονται. Παράλληλα, οι εξελίξεις τρέχουν συνεχώς. Πρόσφατα τέθηκαν αναθεωρημένοι στόχοι από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, σύμφωνα με τους οποίους από το 2028 τα νέα κτίρια που ανήκουν σε δημόσιους φορείς θα πρέπει να είναι κτίρια μηδενικών εκπομπών, ενώ από το 2030 αυτό θα ισχύσει για όλα τα νέα κτίρια.

Και φυσικά μην ξεχνάμε την πρόταση της Επιτροπής στις 15 Δεκεμβρίου 2021, στα πλαίσια της δέσμης μέτρων «Fit for 55», για αναθεώρηση της προαναφερόμενης Οδηγίας, ώστε να επιτευχθεί κτιριακό απόθεμα μηδενικών εκπομπών. Υπό αυτό το πρίσμα, έχει καταρτισθεί στρατηγική «Κύμα ανακαινίσεων», η οποία περιλαμβάνει ποικίλα χρηματοδοτικά εργαλεία από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Αρκούν, όμως, αυτά τα χρηματοδοτικά προγράμματα για την ενεργειακή αναβάθμιση των υφιστάμενων κτιρίων; Και γενικότερα, μπορεί η ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος να συμβάλλει στην ευρύτερη αστική ανάπτυξη και ποιες είναι οι νέες τάσεις που αναδύονται; Το Construction μίλησε με φορείς της κατασκευαστικής αγοράς και αποτυπώνει το κλίμα που επικρατεί αυτή τη στιγμή στον κλάδο.

Η συμβολή της ενεργειακής αναβάθμισης στην αστική ανάπτυξη
Τα κτίρια είναι κατασκευές με μακρά διάρκεια, οπότε οι επιλογές δόμησης που γίνονται σήμερα θα επηρεάσουν τον αστικό ιστό, τη βιωσιμότητα και το περιβάλλον για δεκαετίες. Η αστική βιωσιμότητα είναι ένα μοντέλο ανάπτυξης πόλεων, στο οποίο τα κτίρια και οι περιοχές σχεδιάζονται και κατασκευάζονται σύμφωνα με αυστηρά κριτήρια που εξασφαλίζουν μακροπρόθεσμα ποιοτικά αποτελέσματα όσον αφορά στην κατανάλωση ενέργειας και φυσικών πόρων, την ποιότητα του αέρα, τις μεταφορές κλπ. Ο αειφόρος αστικός σχεδιασμός επικεντρώνεται όχι μόνο σε μεμονωμένα κτίρια, τα οποία κατασκευάζονται με υλικά και μεθοδολογία για τη βέλτιστη ενεργειακή αποδοτικότητα, αλλά και σε ευρύτερες ζώνες, ώστε να είναι εφικτή η μέγιστη αξιοποίηση των χώρων, η διατήρηση των φυσικών περιοχών και η μείωση των άσκοπων μετακινήσεων.

Σε κάθε περίπτωση, η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων βρίσκεται στο επίκεντρο του μοντέλου αστικής ανάπτυξης με γνώμονα την αειφορία. Η ενεργειακή αυτή αναβάθμιση, όμως, για να επιτύχει τον στόχο της βιωσιμότητας, θα πρέπει να πληροί συγκεκριμένα κριτήρια και να υλοποιηθεί υπό ευνοϊκές προϋποθέσεις με ξεκάθαρη συμβολή του κράτους.

Μαρία Καλτσά, Αρχιτέκτων και πρώην Γενική Γραμματέας Χωροταξίας στο Υπουργείο Περιβάλλοντος

Όπως επισημαίνει η Μαρία Καλτσά, Αρχιτέκτων και πρώην Γενική Γραμματέας Χωροταξίας στο Υπουργείο Περιβάλλοντος: «Η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων αποτελεί τον πλέον σημαντικό τρόπο εξοικονόμησης ενέργειας. Όμως, παρά τη σημασία τους, αναβαθμίσεις με εξοικονόμηση άνω του 60% επιδιώκονται σήμερα μόνον στο 0.2%-0.3% της επιφάνειας κάτοψης! Απαιτούνται κεφάλαια της τάξης των 15-20 δισ. ευρώ για την αναβάθμιση τουλάχιστον 1 εκ. κατοικιών έως τις αρχές του 2033 (κυρίως χαμηλών κατηγοριών ΠΕΑ). Η επιτάχυνση των αναβαθμίσεων προϋποθέτει ενδυνάμωση της επιχειρηματικότητας και ύπαρξη διαδικασιών που θα τις κινητοποιήσουν. Επίσης, εστίαση στις τεχνικές και οικονομικές διαστάσεις επεμβάσεων κλίμακας με σοβαρό κλιματικό, οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο.»
Σε αυτό το πλαίσιο, έχει νόημα να μιλάμε για ενεργειακή αναβάθμιση που οδηγεί σε κτίρια μηδενικής ή σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης, τα οποία σε συνδυασμό με ευρύτερες παρεμβάσεις μπορούν να οδηγήσουν σε βιώσιμη αστική ανάπτυξη. «Η αναβάθμιση σε επίπεδο nZEB κυρίως μέσω του κελύφους αποτελεί οικονομικά αποδοτικό τρόπο, με συνεισφορά στη συνολική εξοικονόμηση σε ποσοστά από 25% μέχρι 75%. Η εξοικονόμηση αυξάνεται, όταν ένα πολυώροφο κτίριο αναβαθμίζεται συνολικά, και περισσότερο όταν συνεχόμενα κτίρια αναβαθμίζονται μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο, συνδυαζόμενα με ολοκληρωμένες αστικές παρεμβάσεις αναζωογόνησης. Ο τρόπος δράσης για αστική ανάπτυξη είναι ανακαινίσεις nZEB (η Ελλάδα έθεσε στόχο να αναβαθμίζονται ενεργειακά 60.000 κτίρια τον χρόνο). Τα παλαιότερα κτίρια που έχουν καταναλώσει τεράστιο κεφάλαιο, για να οικοδομηθούν, θα αξιοποιηθούν με την απο-ανθρακοποίησή τους, ενώ τα πολυώροφα που αποτελούν πολύτιμο πόρο θα καθορίσουν τη δυναμική κατοικίας στο μέλλον.» συνεχίζει η Μ. Καλτσά.

Δρ. Γιάννης Κοντούλης, Γενικός Διευθυντής της Knauf Insulation

Πώς, όμως, θα καλυφθούν οι στόχοι για nZEB κτίρια και με ποιους άλλους στόχους πρέπει να συνδυαστούν για τη μέγιστη εξοικονόμηση ενέργειας; Ο Δρ. Γιάννης Κοντούλης, Γενικός Διευθυντής της Knauf Insulation, επικεντρώνεται στην ανάγκη νέου ΚΕΝΑΚ αλλά και τον συνδυασμό ενεργειακής ασφάλειας και αειφορίας: «Για τη βέλτιστη ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων και την εξοικονόμηση ενέργειας είναι απαραίτητο να δημοσιευθεί ταχύτατα καινούριος ΚΕΝΑΚ με νέες ελάχιστες τιμές U, δεδομένου ότι τα πάχη της θερμομόνωσης που υπαγορεύει ο παλαιός ΚΕΝΑΚ δεν καλύπτουν τους στόχους για κτίρια Σχεδόν Μηδενικής (nZEB) / Μηδενικής Ενέργειας (ZEB). Είναι σημαντικό, επιπλέον, οι στόχοι για την ενεργειακή ασφάλεια να επιτυγχάνονται ταυτόχρονα με στόχους για την αειφορία. Η Knauf Insulation είναι προσηλωμένη με τα προϊόντα Φυσικού Ορυκτοβάμβακα και Πετροβάμβακα με ECOSE Technology και τα προϊόντα Heraklith, αλλά και με βελτιώσεις στις παραγωγικές της μονάδες να συνεισφέρει στην αειφορία.»

Τα χρηματοδοτικά προγράμματα του ΥΠΕΝ αρκούν;
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας παρέχει χρηματοδότηση για ανακαινίσεις κτιρίων, με το ΥΠΕΝ να ανακοινώνει χρηματοδοτικά προγράμματα με υψηλούς προϋπολογισμούς.

Το θέμα, όμως, είναι κατά πόσο αυτά μπορούν να επιτύχουν τον περίπλοκο στόχο της ενεργειακής αναβάθμισης της πλειοψηφίας των υποδομών και μάλιστα σε μια ιδιαίτερα απαιτητική συγκυρία. Διότι, όπως αναφέρει ο Ιωάννης Λαδόπουλος, Αντιπρόεδρος Β’ ΣΕΓΜ και Διευθύνων Σύμβουλος στη DEKTIS CONSULTANT ENGINEERS SA, «Η χώρα και ειδικότερα ο κατασκευαστικός και μελετητικός κλάδος πέρασαν μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο για πάνω από μία δεκαετία. Το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων συρρικνώθηκε, οι αμοιβές μειωθήκαν δραματικά με συχνό το φαινόμενο εκπτώσεων πάνω από 80% στις μελέτες, αλλά και πολύ μεγάλες εκπτώσεις από τους υποψηφίους αναδόχους στα δημόσια αλλά και στα ιδιωτικά έργα. Παρόλα αυτά, από το καλοκαίρι του 2019 και παρά την πανδημία ο κατασκευαστικός και μελετητικός κλάδος άρχισε, όχι απλά να βρίσκει τα πατήματά του, αλλά να δυναμώνει ξανά, ώστε να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης.»

Ακριβώς, λοιπόν, επειδή οι απαιτήσεις είναι υψηλές, τίθεται το ζήτημα των αδυναμιών των χρηματοδοτικών εργαλείων. Συνεχίζοντας, ο Ι. Λαδόπουλος επισημαίνει: «Αυτή τη στιγμή τρέχει το Πρόγραμμα Ενεργειακής Αναβάθμισης Δημόσιων Κτιρίων, όπου όμως οι επεμβάσεις επικεντρώνονται στο κέλυφος, τα κουφώματα και τον φωτισμό ή ενδεχομένως φτάνουν στο βάθος που επιτρέπει ο προϋπολογισμός του κάθε δημοσίου φορέα που υλοποιεί το έργο.

Τάκης Γρηγορίου, Σύμβουλος σε θέματα ενεργειακής πολιτικής

Παράλληλα, υπάρχει το ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ-ΑΥΤΟΝΟΜΩ για τις κατοικίες, το οποίο, αν και πιο ολοκληρωμένο από το αρχικό πρόγραμμα, έχει και αυτό προβλήματα στην υλοποίησή του, γιατί οι ιδιώτες δεν έχουν τα χρήματα, ώστε να προχωρήσουν σε καινοτόμες αναβαθμίσεις, κατηγορίας Α ή Α+, ενώ συνήθως οι μηχανικοί που ετοιμάζουν τους φακέλους καταλήγουν στην εύκολη λύση της προσθήκης ηλιακού θερμοσίφωνα, αλλαγής κουφωμάτων και θερμομόνωσης, που ναι μεν έχουν ενεργειακό κέρδος αλλά δεν αποτελούν υπέρβαση ενεργειακά και τεχνολογικά.» Πέρα, πάντως, από το μη καλυπτόμενο υψηλό κόστος των ανακαινίσεων, υπάρχουν και άλλα προβλήματα, όπως εξηγεί ο Τάκης Γρηγορίου, Σύμβουλος σε θέματα ενεργειακής πολιτικής: «Η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών στη χώρα μας εδώ και χρόνια ενισχύεται σχεδόν αποκλειστικά από προγράμματα επιδότησης κεφαλαίου, τύπου ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ. Αν και το ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ βοήθησε σημαντικά τον κλάδο, ιδιαίτερα στην οικονομική κρίση, μία σειρά εγγενών προβλημάτων το καθιστούν ανεπαρκές να στηρίξει το περίφημο “renovation wave”. Οι περιορισμένοι πόροι, η γραφειοκρατία αλλά και ο “stop and go” χαρακτήρας δημιουργούν αφενός στρεβλώσεις στην αγορά (αυξομειώσεις τιμών, συνεχείς προσλήψεις/απολύσεις), αφετέρου μάλλον επιβραδύνουν παρά επιταχύνουν τον ρυθμό ανακαίνισης του κτιριακού αποθέματος.»

Ακόμα πιο αυστηρός στην άποψή του εμφανίζεται ο Στέφανος Παλλαντζάς, Πολιτικός Μηχανικός, Πιστοποιητής Παθητικών Κτιρίων και Πρόεδρος του ΕΙΠΑΚ: «Τα χρηματοδοτικά προγράμματα, δηλαδή το ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ με τις διάφορες εκδόσεις του τα τελευταία 7-8 χρόνια, δεν έχουν φέρει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Ο βασικός λόγος είναι διότι διαχρονικά όλες οι κυβερνήσεις δεν είδαν αυτά τα προγράμματα ως πιλοτικά έργα καλής πρακτικής, αλλά ως εργαλεία, για να εξυπηρετήσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη “εκλογική πελατεία”.

Στέφανος Παλλαντζάς, Πολιτικός Μηχανικός, Πιστοποιητής Παθητικών Κτιρίων και Πρόεδρος του ΕΙΠΑΚ

Αποκορύφωμα το τελευταίο πρόγραμμα, το οποίο έχει μεν εντάξει πάνω από 80.000 δικαιούχους, όμως ο μέσος όρος χρηματοδότησης έχει πέσει στις 12.000 ανά έργο, πράγμα που σε συνδυασμό με την κατακόρυφη αύξηση των τιμών των υλικών και συστημάτων έχει οδηγήσει σε αδυναμία εκτέλεσης των εργασιών, χωρίς γενναία ιδιωτική συμμετοχή. Επιπλέον, ο τρόπος σχεδιασμού των προγραμμάτων έχει ως αποτέλεσμα να μην συμμετέχουν στο πρόγραμμα παρά ελάχιστες πολυκατοικίες. Αυτό σημαίνει ότι ο κύριος αστικός ιστός των μεγαλουπόλεων μένει συνεχώς έξω από τα χρηματοδοτικά προγράμματα και αυτό ενισχύει την ενεργειακή φτώχεια.»

Πώς μπορούν, όμως, να υπερκεραστούν όλα αυτά τα εμπόδια σύμφωνα με τους ειδικούς; Ο Σ. Παλλαντζάς τονίζει ότι «η πολιτεία οφείλει να αναθεωρήσει όλη τη λογική των προγραμμάτων αυτών και να δώσει κίνητρα για καλύτερα κτίρια. Επιπλέον, πρέπει άμεσα να προκηρύξει ένα πρόγραμμα αποκλειστικά για πολυκατοικίες άνω των 8 διαμερισμάτων και με γενναία χρηματοδότηση έως και 100%, όπως έχει γίνει σε χώρες, όπως η Ιταλία και η Βουλγαρία. Παράλληλα, θα πρέπει να δώσει κίνητρο χρηματοδότησης για την εμπλοκή των ESCO στα προγράμματα για πολυκατοικίες, όπως έκανε για το ΗΛΕΚΤΡΑ.»

Από την άλλη, ο Τ. Γρηγορίου επικεντρώνεται στα οφέλη πιθανών φοροελαφρύνσεων: «Με στόχο έναν κτιριακό τομέα μηδενικού άνθρακα ως το 2050, απαιτείται μία πιο φιλόδοξη και ολιστική προσέγγιση. Μία δοκιμασμένη – και αποτελεσματική – λύση ενδεχομένως θα ήταν η παροχή γενναίων φοροελαφρύνσεων προς όλους.

Ιωάννης Λαδόπουλος, Αντιπρόεδρος Β’ ΣΕΓΜ και Διευθύνων Σύμβουλος στη DEKTIS CONSULTANT ENGINEERS SA

Οι φοροελαφρύνσεις δεν θα αντικαταστήσουν προγράμματα, όπως το ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ. Αντίθετα, χωρίς διάκριση σε δικαιούχους και μη, θα αποτελέσουν τη βάση πάνω στην οποία θα στηριχθούν και θα καταστούν πιο αποτελεσματικά προγράμματα, όπως το Καθεστώς Επιβολής ή το ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ. Για παράδειγμα, το τελευταίο θα μπορούσε πλέον να στοχεύσει αποκλειστικά στα ευάλωτα νοικοκυριά. Η συζήτηση για ένα πλαίσιο ενισχύσεων ικανό να στηρίξει το renovation wave θα πρέπει να ξεκινήσει άμεσα και σε αυτήν να συμμετέχει και το Υπουργείο Οικονομικών.» Επί τη βάσει της ολιστικής προσέγγισης για την ενεργειακή αναβάθμιση των υποδομών, η οποία θα έχει σημαντικές θετικές συνέπειες σε πολλά επίπεδα για την ελληνική οικονομία και αγορά, βρίσκεται κι η πρόταση του ΣΕΓΜ, όπως τη σκιαγραφεί ο Ι. Λαδόπουλος: «Η πρόταση του ΣΕΓΜ είναι η δημιουργία ενός γενναιόδωρου προγράμματος ενεργειακής και τεχνολογικής αναβάθμισης επικεντρωμένο σε ιδιωτικές εταιρίες με μεγάλο portfolio έργων. Τα κέρδη θα είναι άμεσα και πολλαπλά:

  • Ανάσχεση της κρίσης στον κατασκευαστικό και μελετητικό κλάδο και ένταξή του σε αναπτυξιακή τροχιά
  • Υψηλού επιπέδου ακίνητα που θα προσελκύσουν επενδύσεις
  • Άμεσος αντίκτυπος στο ενεργειακό πρόβλημα σε επίπεδο μείωσης του ενεργειακού αποτυπώματος, αλλά και με την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος μέσω ΑΠΕ
  • Μείωση του Brain Drain με την επιστροφή καταρτισμένου προσωπικού, για να υλοποιήσουν τα απαιτητικά αυτά έργα.
  • Το Υπουργείο Ανάπτυξης και το Υπουργείο Υποδομών είμαστε σίγουροι ότι θα δουν θετικά μια τέτοια πρόταση, ενώ ο ΣΕΓΜ μπορεί συμβουλευτικά να βοηθήσει στην ανάπτυξη ενός τέτοιου προγράμματος.»

Οι τάσεις στην αγορά για τα νέα κτίρια
Ο στόχος της ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων, και ιδίως με αυστηρό χρονοδιάγραμμα στα πλαίσια της πράσινης μετάβασης, έχει οδηγήσει στην ανάδυση νέων τάσεων στην αγορά όσον αφορά τόσο στα δομικά υλικά όσο και στις τεχνολογίες.

Η αξιοποίηση μονωτικών υλικών πρωταγωνιστεί στις κατασκευές και μάλιστα όχι ως επικουρική εργασία, αλλά ως διαδικασία στην καρδιά της κατασκευής. Μονωτικές μορφές σκυροδέματος, ενεργειακά υαλότουβλα από καινοτόμα υλικά, όπως αφρός PIR, και δομικά μονωμένα πάνελ (SIPs) είναι μερικές μόνο από τις λύσεις που μπορούν να μειώσουν δραματικά την κατανάλωση ενέργειας. Παράλληλα, νέα δομικά υλικά φυτικής προέλευσης ή υποκατάστατα από ανακυκλώσιμες πηγές εμφανίζονται συνεχώς, αν και ακόμα τα περισσότερα βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο, με απώτερο στόχο όμως να συνδυάσουν την εξοικονόμηση ενέργειας με την αειφορία.

Λιάνα Αναγνωστάκη, Μέλος στη Διοικούσα Επιτροπή της EU BIM TASK GROUP

Και βεβαίως, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν θα μπορούσε να λείπει από τη διαδικασία της πράσινης μετάβασης. Όπως τονίζει η Λιάνα Αναγνωστάκη, Μέλος στη Διοικούσα Επιτροπή της EU BIM TASK GROUP, «η ταχεία ψηφιακή μετάβαση της κατασκευαστικής βιομηχανίας αποφέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα, αφού ξεκλειδώνει όχι μόνο την εξοικονόμηση κόστους, αλλά κυρίως βελτιώνει την ποιότητα των υποδομών.»

Πώς, όμως, μπορεί να αξιοποιηθεί η τεχνολογία στον κατασκευαστικό τομέα; «Η μοντελοποίηση κατασκευαστικών πληροφοριών (Building Information Modeling – BIM) αποτελεί το πιο βασικό όχημα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της κατασκευαστικής βιομηχανίας. Πρόκειται ουσιαστικά για την ψηφιακή προσομοίωση των λειτουργιών που αφορούν στην κατασκευή των υποδομών. Ένα από τα πιο σημαντικά μέτρα που προτείνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι η ενθάρρυνση της χρήσης ψηφιακής τεχνολογίας, συνεργατικών πλατφορμών και της ΒΙΜ στα δημόσια κατασκευαστικά έργα και έργα ανακαίνισης.» συνεχίζει η Λ. Αναγνωστάκη και προσθέτει: «Η δοκιμή του μοντέλου (CBA tool) σχετικά με τον υπολογισμό κόστους – οφέλους για τη χρήση BIM έχει δώσει στιβαρά αποτελέσματα που συνίστανται στο γεγονός ότι υπάρχουν μετρήσιμα οφέλη όχι μόνον οικονομικά, αλλά και περιβαλλοντικά.»

Ωστόσο, το ερώτημα με όλες αυτές τις καινοτόμες εξελίξεις είναι κατά πόσον μπορούν να αξιοποιηθούν στην Ελλάδα του σήμερα, με τις παθογένειες που ακόμα υπάρχουν και την κοινωνία που στερείται πόρων, για να τις εφαρμόσει. Αυτόν τον προβληματισμό εκφράζει γλαφυρά ο Σ. Παλλαντζάς: «Στην Ελλάδα του 2022, μετά από μία δεκαετία κατάρρευσης της οικοδομικής δραστηριότητας, οι τάσεις έχουν να κάνουν κύρια με την επανεκκίνηση των κατασκευών παρά με τον εκσυγχρονισμό τους. Θυμίζω ότι η κρίση άρχισε χωρίς ΚΕΝΑΚ και τελείωσε με υποχρεωτικά κτίρια nΖΕΒ.

Στο ενδιάμεσο, ελάχιστοι φρόντισαν να προετοιμαστούν για ό,τι θα επακολουθήσει. Πολιτεία – ΤΕΕ – Μηχανικοί αναλώθηκαν στις διεκπεραιωτικές διαδικασίες της τακτοποίησης αυθαιρέτων και των τυπικών υποχρεωτικών ΠΕΑ για τις μεταβιβάσεις/ενοικιάσεις ακινήτων και δεν έδωσαν παρά ελάχιστη σημασία στην κατάρτιση σε θέματα διαχείρισης, εξοικονόμησης και παραγωγής ενέργειας. Έτσι σήμερα, σε μια εποχή που ξέσπασε ενεργειακή κρίση και ο πληθωρισμός καλπάζει, ακούμε για αειφορία στις κατασκευές, αλλά αυτή αναλώνεται σε κάποια κτίρια των δακτύλων της μίας παλάμης, κτίρια ξένα προς την κοινωνία, την ώρα που η ενεργειακή φτώχεια αυξάνεται με πρωτόγνωρους ρυθμούς, ο μύθος του φθηνού καθαρού φυσικού αερίου κατέρρευσε και τα νοικοκυριά δυσκολεύονται να βρουν τρόπους να μην αναλώνουν το εισόδημά τους στην ενέργεια. Αν θέλουμε λοιπόν να μιλήσουμε για τάσεις, πρόκειται για την εξής μία: Η αειφορία σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, ταυτίζεται με τη φθηνή και καθαρή ενέργεια. Και φθηνή και καθαρή ενέργεια είναι αυτή που δεν καταναλώνεται.»

Οι στόχοι και οι προκλήσεις των ελληνικών υποδομών

Τα νέα έργα και οι επενδύσεις στον κατασκευαστικό τομέα λόγω των «πράσινων υποδομών», που αλλάζουν το κατασκευαστικό τοπίο, ήταν τα θέματα που ανέπτυξαν μεταξύ άλλων οι ομιλητές της δεύτερης ενότητας του 5th Athens Investment Forum, με τίτλο «Βιώσιμη ανάπτυξη και ψηφιακός μετασχηματισμός».

Κώστας Καραμανλής, Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών
«Μέσα σε τρία χρόνια καταφέραμε να δημοπρατήσουμε έργα ύψους άνω των 10 δισ. ευρώ. Και να συμβασιοποιήσουμε έργα ύψους 4,2 δισ. ευρώ»

Καραμανλής: Οι τρεις πυλώνες της εθνικής στρατηγικής
Στον σχεδιασμό της Κυβέρνησης για έργα που θα φέρουν ανάπτυξη σε κάθε γωνιά της χώρας αναφέρθηκε ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, κ. Κώστας Καραμανλής. «Παρά τις διαρκώς μεταβαλλόμενες και εξωγενείς κρίσεις και παρά τις πολύ μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ελληνική οικονομία έχει αφήσει πίσω της τη δυσοίωνη εικόνα που είχε την τελευταία δεκαετία», επεσήμανε, καταρχάς.

«Μέσα σε τρία χρόνια καταφέραμε να δημοπρατήσουμε έργα ύψους άνω των 10 δισ. ευρώ. Και να συμβασιοποιήσουμε έργα ύψους 4,2 δισ. ευρώ», τόνισε. «Για να φτάσουμε σε αυτό το αποτέλεσμα κινηθήκαμε μεθοδικά σε τρεις άξονες», εξήγησε ο κ. Καραμανλής. «Πρώτα απ’ όλα ξεμπλοκάραμε έργα που βάλτωναν για χρόνια. Έργα που ο τεχνικός κόσμος και οι πολίτες τα είχαν σχεδόν ξεγράψει. Θυμηθείτε: Πατρών-Πύργου, Άκτιο – Αμβρακία, Ε65, το αεροδρόμιο στο Καστέλι, η Γραμμή 4 του Μετρό της Αθήνας και βέβαια το Μετρό Θεσσαλονίκης. Έργα που ξεμπλοκάραμε, θέσαμε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και ορισμένα όπως το Μετρό στον Πειραιά ήδη τα έχουμε παραδώσει», ανέφερε.

«Δεύτερον, προχωρήσαμε ταχύτατα την ωρίμανση νέων έργων που υπήρχαν μόνο ως σχέδια επί χάρτου, εξασφαλίζοντας παράλληλα τους χρηματοδοτικούς πόρους, εθνικούς και ευρωπαϊκούς», συνέχισε ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών. «Και τρίτον, σχεδιάσαμε και βάλαμε μπρος τα έργα νέας γενιάς. Όπως το Flyover στη Θεσσαλονίκη. Αλλά κυρίως, μια σειρά έργων, σύγχρονων υποδομών, που βασίζονται σε μια νέα φιλοσοφία: Βιώσιμη ανάπτυξη, προστασία του περιβάλλοντος, ορθολογική διαχείριση κι αξιοποίηση του φυσικού μας πλούτου. Έργα που ενσωματώνουν τους τρεις βασικούς πυλώνες της αειφορίας: Απανθρακοποίηση, αποκέντρωση, ψηφιακό μετασχηματισμό», τόνισε, επίσης, ο κ. Καραμανλής. Τέτοια έργα είναι τα υδροδοτικά, τα αρδευτικά και τα εγγειοβελτιωτικά, όπως τα φράγματα Χαβρία, Ενιπέα, Ταυρωνίτη και Τσικνιά, το μεγάλο έργο ύδρευσης της Κέρκυρας, ο νέος αγωγός ύδρευσης που διαπερνά Πρέβεζα, Άρτα και Λευκάδα, αλλά και η αναβάθμιση των συστημάτων άρδευσης με την ενσωμάτωση σύγχρονων τεχνολογιών, σε δεκάδες νομούς.

Ειδική μνεία έκανε ο κ. Καραμανλής, στο μεγαλύτερο πακέτο σιδηροδρομικών έργων που έχει γίνει ποτέ στη χώρα, ύψους 4,5 δισ. ευρώ, με στόχο να γίνει η Ελλάδα κόμβος υποδομών.

Γιώργος Στασινός, πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ)
«Eχουμε μπροστά μας ένα μεγάλο σύνολο έργων, που πρέπει να υλοποιηθούν πολύ γρήγορα και όλα μαζί, σχεδόν ταυτόχρονα, μέσα σε 5 ως 7 χρόνια συνολικά»

Στασινός: Τα έργα πρέπει να γίνουν έγκαιρα και ποιοτικά
«Τα έργα πρέπει να γίνουν έγκαιρα και ποιοτικά με όφελος για την κοινωνία», δήλωσε ο κ. Γιώργος Στασινός, πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ). Ο κ. Στασινός αναφέρθηκε αναλυτικά στην πρόοδο και την εξέλιξη των έργων, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι πραγματικά και αντικειμενικά, η κατάσταση στα δημόσια έργα και τις συμβάσεις δεν έχει καμία σχέση με το παρελθόν, καθώς όπως είπε, η Ελλάδα πλέον επενδύει πολλά, με πολλά έργα και μελέτες. Επιπλέον ο πρόεδρος του ΤΕΕ επεσήμανε ότι μέσα από το τρέχον και το επόμενο ΕΣΠΑ, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και επιμέρους δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους έχουμε μπροστά μας ένα μεγάλο σύνολο έργων. Που πρέπει να υλοποιηθούν πολύ γρήγορα και όλα μαζί, σχεδόν ταυτόχρονα, μέσα σε 5 ως 7 χρόνια, περίπου, συνολικά.

Αλέξανδρος Εξάρχου, αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Intrakat
«η ολοκλήρωση των μεγάλων ”πράσινων” έργων υποδομών θα κριθεί από την άμεση απορρόφηση της κρατικής και ευρωπαϊκής χρηματοδότησης»

Εξάρχου: Τα «πράσινα έργα» είναι η μεγαλύτερη πρόκληση
Την ανάγκη συνεργασίας όλων των φορέων, σε κάθε επίπεδο, ώστε να μη χαθεί ο κοινός στόχος της υλοποίησης κρίσιμων εθνικών υποδομών λόγω καθυστερήσεων ή ανταγωνιστικών σκοπιμοτήτων, τόνισε o αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Intrakat, Αλέξανδρος Εξάρχου.

Ο κ. Εξάρχου σημείωσε πως τα 118 μεγάλα έργα «πράσινων υποδομών», που έχουν δρομολογηθεί στην Ελλάδα ως το 2030, «συνιστούν τη μεγαλύτερη εθνική πρόκληση και ευκαιρία για τον ευρύτερο μετασχηματισμό των υποδομών της χώρας μας, στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξής της», προσθέτοντας πως «είναι καθοριστική η δημιουργία ενός πλαισίου fast track διαδικασιών για τα έργα αυτά, καθώς η επιτυχής υλοποίησή τους θα αλλάξει για πάντα την εικόνα της Ελλάδας και θα ενισχύσει τη θέση της ως ελκυστικού επενδυτικού προορισμού για εγχώριους και ξένους επενδυτές».

Ο αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Intrakat ανέφερε πως η ολοκλήρωση των μεγάλων «πράσινων» έργων υποδομών θα κριθεί από την άμεση απορρόφηση της κρατικής και ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, αλλά και από τη δέσμευση των απαιτούμενων ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων και την επάρκεια τεχνογνωσίας και εμπειρίας από την πλευρά των αναδόχων, ενώ τόνισε πως η υπάρχουσα, εξαιρετική, συνεργασία μεταξύ του Υπουργείου και του κατασκευαστικού κλάδου θα πρέπει όχι μόνο να διατηρηθεί αλλά κυρίως να διευρυνθεί. Ως προς τα νέα δεδομένα και τις δοκιμασίες που έχουν προκύψει στις κατασκευές εξαιτίας του Ρωσο-Ουκρανικού πολέμου, της ενεργειακής κρίσης και του διψήφιου πληθωρισμού, ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε ότι «θα πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα και αποτελεσματικά η πληθωριστική πίεση στο κόστος υλικών και υπηρεσιών», συμπληρώνοντας ότι «χρειάζεται τα μέλη του κλάδου να συστρατευτούν με μια μεγάλη δόση ανιδιοτέλειας, καθώς ο πόλεμος και οι ανταγωνιστικές ακρότητες είναι πολύ εύκολο να οδηγήσουν τον κατασκευαστικό κλάδο σε μια νέα κρίση, με απρόβλεπτες συνέπειες».
Ο κ. Εξάρχου επεσήμανε τη χρησιμότητα υιοθέτησης των νέων τεχνολογιών από επιχειρήσεις και κράτος, καθώς και τη σημασία τους για το μέλλον.

Γιώργος Περδικάρης, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ
«η χώρα μας σήμερα δεν διαθέτει επαρκές τεχνικό δυναμικό για να καλύψει τις ανάγκες του κλάδου αλλά και των έργων που σχεδιάζονται και δημοπρατούνται»

Περδικάρης: πρόβλημα η έλλειψη προσωπικού
Στις προκλήσεις που θέτει το σύγχρονο περιβάλλον των πληθωριστικών πιέσεων, της ανόδου του κόστους των υλικών και των αυξημένων τιμών ενέργειας για τον κλάδο των υποδομών στην Ελλάδα, αλλά και στη σημασία της διαμόρφωσης ενός υγιούς ανεκτέλεστου αναφέρθηκε ο κ. Γιώργος Περδικάρης, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.

Επιπλέον, ο κ. Περδικάρης έκανε ειδική μνεία στο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο κλάδος, λόγω της έλλειψης επαρκούς τεχνικού προσωπικού. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι η χώρα μας σήμερα δεν διαθέτει επαρκές τεχνικό δυναμικό για να καλύψει τις ανάγκες του κλάδου αλλά και των έργων που σχεδιάζονται και δημοπρατούνται.

«Αυτό δεν είναι ένα θεωρητικό πρόβλημα. Ούτε είναι απλώς ζήτημα αμοιβών. Το διαθέσιμο τεχνικό δυναμικό στην Ελλάδα είναι πεπερασμένο και δεν επαρκεί. Μια πιθανή πλειοδοσία στις αμοιβές απαντά μόνο στο ποιος θα κατορθώσει να προσελκύσει αυτούς τους τεχνίτες. Αυτό δεν αλλάζει, όμως, το γεγονός ότι το σύνολο παραμένει ελλειμματικό», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως αυτό είναι το κρισιμότερο πρόβλημα βιωσιμότητας του κλάδου, ακριβώς γιατί δεν είναι συγκυριακό και η όποια λύση απαιτεί έναν συνδυασμό από πρωτοβουλίες σε βάθος χρόνου σε επίπεδο εκπαίδευσης, φορολογίας, ασφαλιστικών εισφορών, εργασιακών πολιτικών κ.λπ.

Αντώνης Μιτζάλης, ΕΝΤΕΤΑΛΜΕΝΟΣ Σύμβουλος του Ομίλου Avax
«Ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει συνέχεια και δεν αφορά μόνο την εποχή μας. Σήμερα, το 2022, όλα τα κομβικής σημασίας τμήματα της εταιρείας έχουν ψηφιοποιηθεί. Η Avax βρίσκεται στην αιχμή της τεχνιολογίας σε όλα τα μεγάλα έργα»

Μιτζάλης: Η τεχνολογία είναι στο «dna» της Avax
Ο Εντεταλμένος Σύμβουλος του Ομίλου Avax, Αντώνης Μιτζάλης, επικεντρώθηκε στο θέμα του ψηφιακού μετασχηματισμού και συγκεκριμένα στο πώς εξελίχθηκε η Avax όσον αφορά την ενσωμάτωση των τεχνολογικών τάσεων.

Κάνοντας μια σύντομη περιγραφή της ιστορικής εξέλιξης της Avax ανέφερε: «Όταν υπάρχει μια πετυχημένη επιχειρηματική συνέχεια, είναι κρίσιμο να αναζητάς και να υλοποιείς τις απαραίτητες αλλαγές που θα συμβάλλουν στον μετασχηματισμό της εταιρείας. Η πρώτη επαφή της εταιρείας με τον ψηφιακό μετασχηματισμό έγινε τη δεκαετία του 1980, όταν άρχισαν να χρησιμοποιούνται λογισμικά για να εξυπηρετήσουν τις λειτουργίες της προκοστολόγησης, της διαχείρισης μηχανολογικού εξοπλισμού, καθώς και της οικονομικής διαχείρισης. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει συνέχεια και δεν αφορά μόνο την εποχή μας. Τη δεκαετία του 1990 στήθηκε το τμήμα Μηχανογράφησης, στη συνέχεια αντίστοιχα λογισμικά για τη διεκπεραίωση της κοστολόγησης έργων και του ανθρώπινου δυναμικού, ενώ στις αρχές του 2000 έλαβε χώρα η εγκατάσταση του ERP. Εν έτει 2020 δημιουργήθηκε η Διεύθυνση IT/OT, έχοντας αναλάβει το πρώτο έργο ΒΙΜ και έχοντας υλοποιήσει την πρώτη εφαρμογή ΙοΤ. Σήμερα, το 2022, είναι ελάχιστες οι λειτουργίες του ομίλου που δεν εξυπηρετούνται από λογισμικά, καθώς όλα τα κομβικής σημασίας τμήματα της εταιρείας έχουν ψηφιοποιηθεί. Όλες οι έξυπνες λειτουργίες, επίσης, ενισχύονται από τη Διεύθυνση ΙΤ, η οποία αναπτύσσει και παραμετροποιεί τα λογισμικά.

Ακόμη, ο όμιλος έχει λάβει δύο πιστοποιήσεις, το ISO 27001 για το σύστημα διαχείρισης ασφάλειας πληροφοριών και το ISO 22301 για το σύστημα διαχείρισης επιχειρηματικής συνέχειας, οι οποίες επιβεβαιώνουν το υψηλό επίπεδο κατάρτισης του προσωπικού όσο και την τεχνογνωσία συνολικά του ομίλου.

Η προηγούμενη διετία αποτέλεσε επιταχυντή του ψηφιακού μετασχηματισμού, αφενός λόγω της πανδημίας και αφετέρου λόγω του Ταμείου Ανάκαμψης που περιλαμβάνει πολλά έργα ψηφιακής μετάβασης.

Νίκος Κουρέτας, Διευθύνων Σύμβουλος και Αντιπρόεδρος ΔΣ, Αττικό Μετρό Α.Ε
«Η επέκταση της Γραμμής 4 προς τα βόρεια θα καλύψει τη Λεωφόρο Κηφισίας μέχρι το “δαχτυλίδι” στην Αττική Οδό. Μέσω Αμαρουσίου και Πεύκης, θα φτάνει στη Λυκόβρυση αρκετά κοντά στην Εθνική Οδό»

Κουρέτας: Έρχεται ο διαγωνισμός για το μετρό προς το Ίλιον
Στην ολοκλήρωση της Γραμμής 3 του Μετρό αναφέρθηκε ο Νίκος Κουρέτας, Διευθύνων Σύμβουλος και Αντιπρόεδρος ΔΣ, Αττικό Μετρό Α.Ε. και ανέλυσε τις λύσεις που δόθηκαν στο Μετρό Θεσσαλονίκης στον σταθμό της Βενιζέλου, ενώ το έργο οδεύει προς ολοκλήρωση μέχρι το τέλος του 2023 όπως είπε.

Ο κ. Κουρέτας, ακόμη, ανέφερε πως αναμένεται να βγει στον αέρα ο διαγωνισμός για την επέκταση του Μετρό από την Ανθούπολη προς το Ίλιον. Το έργο, όπως ανέφερε, θα είναι συνολικού προϋπολογισμού 500 εκατ. ευρώ και θα περιλαμβάνει και την επέκταση του αμαξοστασίου «Ελαιώνα» κατά 20.000 τετραγωνικά μέτρα, με συντήρηση τροχαίου υλικού. Σύμφωνα με τον κ. Κουρέτα η νέα επέκταση προς το Ίλιον θα περιλαμβάνει τρεις νέους σταθμούς μήκους 4 χιλιομέτρων. Στις νέες επεκτάσεις που σχεδιάζει η Αττικό Μετρό, τόσο ως προς τα βόρεια όσο και στη σύνδεση με το δίκτυο του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) αναφέρθηκε ακόμη ο κ. Κουρέτας.

Η επέκταση της Γραμμής 4 προς τα βόρεια θα καλύψει τη Λεωφόρο Κηφισίας μέχρι το «δαχτυλίδι» στην Αττική Οδό και θα συνεχίζει βορειοδυτικά και μέσω Αμαρουσίου και Πεύκης θα φτάνει στη Λυκόβρυση αρκετά κοντά στην Εθνική Οδό. Η επέκταση αυτή επίσης θα επιτρέψει τη διασύνδεση της Γραμμής 4 στον σταθμό Κατεχάκη με τη Γραμμή 3, στο σταθμό ΚΗΦΙΣΙΑΣ με τον Προαστιακό Σιδηρόδρομο και στον σταθμό Μαρούσι με τη Γραμμή 1, επιτυγχάνοντας τη λειτουργία ενός ενιαίου δικτύου συγκοινωνιών στην ευρύτερη περιοχή των βορείων προαστίων. Η επέκταση αυτή μήκους 13 χιλιομέτρων θα έχει τους σταθμούς: Κατεχάκη, Φάρος, Φιλοθέη, Σίδερα, Ολυμπιακό Στάδιο, Παράδεισος, ΟΤΕ, Μαρούσι, Πεύκη, Λυκόβρυση.

Εμμανουήλ Σιγάλας, Α’ Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Νότιας Ευρώπης, Hill International
«Οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες πάντα θα εξελίσσονται. Κρίσιμη η εκτελεστική ικανότητα, το ανθρώπινο δυναμικό, ώστε η χώρα να πρωταγωνιστήσει στον τομέα στο άμεσο μέλλον»

Αναφορικά με τη δημιουργία διακλάδωσης της Γραμμής 1 (πράσινη) του Μετρό από τον σταθμό του Θησείου ως το Φάληρο μέσω της Καλλιθέας, με στόχο την εξυπηρέτηση του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ), ο κ. Κουρέτας ανέφερε ότι αποτελεί βασική προτεραιότητα. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Αττικό Μετρό, η νέα γραμμή θα έχει μήκος περίπου 3,5 χλμ., με αφετηρία τον σταθμό του Θησείου, καταλήγοντας υπογείως στο ΚΠΙΣΝ. Οι ενδιάμεσοι σταθμοί θα βρίσκονται επί της λεωφόρου Θησέως, σε Χαμοστέρνας, Πλατεία Δαβάκη και Λόφο Φιλαρέτου/Τζιτζιφιές, που θα εξυπηρετούν περί του 65.000 επιβάτες σε καθημερινή βάση.

Σιγάλας: Αναγκαίο να επαναπατριστούν οι μηχανικοί
Στον κλάδο των έργων οι προσπάθειες της Ελληνικής πολιτείας έχουν πλέον μετρήσιμο αποτέλεσμα τόνισε ο κ. Εμμανουήλ Σιγάλας, Α’ Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Νότιας Ευρώπης, Hill International.

Οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες πάντα θα εξελίσσονται, είπε και έδωσε έμφαση στην εκτελεστική ικανότητα, το ανθρώπινο δυναμικό, την εξωστρέφεια, έτσι ώστε η χώρα να πρωταγωνιστήσει στον τομέα στο άμεσο μέλλον. Έκανε λόγο για την ανάγκη επαναπατρισμού, ενώ απαιτείται η δημιουργία προϋποθέσεων για την ύπαρξη προοπτικής για τους Έλληνες επιστήμονες.

Λευτέρης Κόχειλας: Επιβεβλημένη η αναβάθμιση οδοφωτισμού στους δήμους

Αρκεί να αναφερθεί ότι η τιμή εκκαθάρισης της Αγοράς της Επόμενης Μέρας τον Φεβρουάριο του 2021 ήταν 62,74€/MWh, ενώ μέσα σε ένα έτος, δηλαδή τον Φεβρουάριο του 2022, η τιμή διαμορφώθηκε στα 211,71€/MWh. Όταν γραφόταν το κείμενο, δηλ. τον Νοέμβριο του 2022, η αντίστοιχη τιμή διαμορφωνόταν στα 205,86€/MWh, παραμένοντας δηλαδή σε υψηλά επίπεδα.
Κατά συνέπεια, οι ΟΤΑ Α’ και Β’ έχουν να επιλύσουν μια πολύ δύσκολη άσκηση, από τη μία προσπαθούν να κρατούν σε υψηλά επίπεδα τις υπηρεσίες που παρέχουν προς τους δημότες χωρίς να προχωρούν σε αυξήσεις των δημοτικών τελών, από την άλλη βλέπουν τα έξοδά τους να υπερδιπλασιάζονται λόγω της ενεργειακής κρίσης. Υπό το πρίσμα των παραπάνω, η ενεργειακή αναβάθμιση των δικτύων οδοφωτισμού κρίνεται επιβεβλημένη.

Εξοικονόμηση έως και 70%
Ένας μέσος δήμος -σύμφωνα με την πολυετή εμπειρία μας και τη συνεργασία μας στη «Σαμαράς & Συνεργάτες ΑΕ – Σύμβουλοι Μηχανικοί»- καταναλώνει για τον Οδοφωτισμό περίπου 6.000.000 kWh ετησίως. Φυσικά υπάρχουν μικροί δήμοι με ετήσια κατανάλωση όχι μεγαλύτερη από 1.500.000 kWh, αλλά και μεγάλοι των οποίων η ετήσια ενεργειακή κατανάλωση ξεπερνά τα 15.000.000 kWh. Προτού ξεκινήσουν οι απανωτές αυξήσεις στη χονδρική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, η τιμή λιανικής για τους ΟΤΑ ήταν περίπου 0,15 €/kWh, ήτοι 900.000 € ετησίως για τον Φωτισμό των οδών και των πλατειών (ΦΟΠ). Με τα σημερινά δεδομένα και με την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας μετριοπαθώς τριπλάσια από την παραπάνω, το κόστος ενός μέσου δήμου θα πρέπει να ανέρχεται στα 2.700.000 €. Η προοπτική λοιπόν της ενεργειακής αναβάθμισης του δικτύου οδοφωτισμού, η οποία θα φέρει εξοικονόμηση της τάξεως του 70%, δηλαδή κέρδος για τον ΟΤΑ 1.890.000 €, είναι σίγουρα κάτι παραπάνω από θελκτική.

Οι δήμοι μπορούν να προχωρήσουν στην παραπάνω αναβάθμιση είτε προκηρύσσοντας διαγωνισμό προμήθειας με τις διατάξεις του νόμου 4412/2016 «ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΩΝ, ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ», είτε προκηρύσσοντας διαγωνισμό για σύναψη Σύμβασης Ενεργειακής Απόδοσης (ΣΕΑ), με βάση τις διατάξεις του Νόμου 3855/2010: Μέτρα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά την τελική χρήση. Η βασική διαφορά μεταξύ των δύο παραπάνω επιλογών είναι ότι στην πρώτη περίπτωση της προμήθειας η χρηματοδότηση της επένδυσης γίνεται είτε από τα ταμεία του Δήμου είτε μέσω δανεισμού, ενώ στη δεύτερη περίπτωση της ΣΕΑ, το αρχικό κεφάλαιο της επένδυσης προέρχεται από τον ιδιωτικό τομέα (Ανάδοχος), και η αποπληρωμή γίνεται μέσω των Ανταποδοτικών Τελών αποκλειστικά και μόνο με βάση το αποτέλεσμα (Εξοικονόμηση Ενέργειας) στη διάρκεια της επιλεχθείσας Συμβατικής Περιόδου.

«Πρόδρομος» της έξυπνης πόλης
Σε κάθε περίπτωση, είτε υπό μορφή προμήθειας ή ΣΕΑ, η ενεργειακή αναβάθμιση του δικτύου οδοφωτισμού συνοδεύεται από τη λειτουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας τηλεδιαχείρησης για τη μέτρηση της ενέργειας και τον απομακρυσμένο έλεγχο των φωτιστικών σημείων, η οποία σε δεύτερη φάση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό του δήμου παρέχοντας υπηρεσίες έξυπνης πόλης, όπως σημεία ελεύθερης ασύρματης πρόσβασης στο διαδίκτυο, έλεγχο στάθμευσης, μέτρηση πλήρωσης και διαχείριση κάδων απορριμμάτων, διαχείρισης κυκλοφοριακού φόρτου οχημάτων κ.λπ.

Λύσεις για κάθε ανάγκη
Στη «Σαμαράς & Συνεργάτες ΑΕ – Σύμβουλοι Μηχανικοί», έχοντας εκπονήσει μελέτες βιωσιμότητας για την ενεργειακή αναβάθμιση των δικτύων οδοφωτισμού σε παραπάνω από 100 Δήμους, μπορούμε να καθοδηγήσουμε τους φορείς στην πλέον ενδεδειγμένη για τον καθέναν ξεχωριστά λύση.

Δημήτρης Μπαϊρακτάρης: Προβλήματα σχεδιασμού υπογείων έργων (β’ μέρος)

Για την ανάλυση και διαστασιολόγησή του προσφέρονται σήμερα εξαιρετικά αναπτυγμένες θεωρητικές μέθοδοι. Η υπολογιστική εφαρμογή τους εξυπηρετείται από εξελιγμένα λογισμικά, ικανά να λάβουν υπ΄ όψιν, αφενός οποιαδήποτε γεωμετρική μορφολογία, αφ΄ ετέρου κάθε ιδιομορφία της συμπεριφοράς των υλικών, από την απλή γραμμική ελαστική, μέχρι και την μη γραμμική, την πλαστική και τη θραύση. Η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων εξαρτάται, αφ΄ ενός από την πιστή γεωμετρική προσομοίωση, αφ΄ ετέρου από την ακριβή εκτίμηση των χαρακτηριστικών τιμών των μηχανικών ιδιοτήτων των υλικών. Για τα υλικά των δομημάτων οι τιμές αυτές προσδιορίζονται με σαφήνεια στα πρότυπα παραγωγής των.

Τα εδαφικά υλικά δεν δεσμεύονται από πρότυπα, με αποτέλεσμα η ακρίβεια των τιμών να εξαρτάται αποκλειστικά από την εύστοχη εκτέλεση και αξιολόγηση της γεωτεχνικής έρευνας. Η χρήση των δεδομένων αυτών θα ήταν υπερεπαρκής για τον επιτυχή ασφαλή και οικονομικότερο σχεδιασμό ενός υπόγειου έργου, αν δεν μεσολαβούσαν άστοχες κανονιστικές παρεμβάσεις και εθιμικά καθιερωμένες νομικές παραβάσεις, οι οποίες τον αποπροσανατολίζουν από τους κύριους στόχους του, με αποτέλεσμα την αδικαιολόγητη υπέρμετρη αύξηση του κόστους κατασκευής, έναντι μίας περιττής υπερασφάλειας. Η αποτροπή αυτών των ανεπιθύμητων συνεπειών καθιστά αναγκαία μία πιο αναλυτικά ανασκόπηση αυτών των αποκλίσεων.

Ευρωκώδικας ΕΝ1997 – Γεωτεχνικός Σχεδιασμός και Εθνικό Προσάρτημα
Στη μελέτη και στην κατασκευή των τεχνικών έργων εφαρμόζονται οι διατάξεις δέκα Ευρωκωδίκων, των ΕΝ1990 μέχρι ΕΝ1999. Οι επτά περιλαμβάνουν εξειδικευμένες διατάξεις για επτά διακριτές κατηγορίες έργων. Οι διατάξεις των υπόλοιπων τριών ΕΝ1990, ΕΝ1991 και ΕΝ1998 έχουν γενική ισχύ για όλες τις κατηγορίες. Ειδικά ο ΕΝ1990 προδιαγράφει τις Γενικές Αρχές Σχεδιασμού, οι οποίες θα πρέπει να ακολουθούνται από όλους τους Ευρωκώδικες. Ο κύριος ενιαίος κανόνας καθορίζει ότι τα αποτελέσματα των δράσεων Ed να είναι μικρότερα ή ίσα από τις αντίστοιχες αντοχές Rd, όπου τα Ed και Rd προκύπτουν για τις τιμές σχεδιασμού δράσεων και μηχανικών χαρακτηριστικών, οι οποίες καθορίζονται για την εξεταζόμενη οριακή κατάσταση στους αντίστοιχους Ευρωκώδικες. Ο ενιαίος κανόνας εφαρμόζεται στους έξη από τους επτά εξειδικευμένους, με εξαίρεση τον ΕΝ1977, ο οποίος αφορά τον γεωτεχνικό σχεδιασμό, και προδιαγράφει ένα αλλοπρόσαλλο σύνολο από τρεις τρόπους ανάλυσης, οι οποίοι περιέχουν έξη διαφορετικούς συνδυασμούς τιμών σχεδιασμού, αλλά ταυτόχρονα και χαρακτηριστικών, με την εμπλοκή δύο επί πλέον γενικών συντελεστών ασφάλειας γΕ για τις δράσεις και γR για τις αντοχές.

Παράλληλα δίνει τη δυνατότητα στα εθνικά προσαρτήματα να επιλέξουν έναν από τους έξη συνδυασμούς, πράγμα που υποδηλώνει ότι τους θεωρεί ισοδύναμους, φυσικά και με τον ενιαίο κανόνα, ο οποίος περιλαμβάνεται στους έξη προτεινόμενους. Το ελληνικό εθνικό προσάρτημα πλειοδότησε εκλέγοντας δύο, αντί του ενός, συνδυασμούς κατά τρόπο παράδοξο. Για τα αμιγώς γεωτεχνικά έργα (επιχώματα, πρανή, εκσκαφές) υιοθέτησε μία απλοποιημένη παραλλαγή του ενιαίου κανόνα.
Όμως για τα γεωτεχνικά έργα, τα οποία συνδυάζονται με δομήματα, υιοθέτησε έναν από τους πλέον πολύπλοκους συνδυασμούς, καθιστώντας εξ ίσου πολύπλοκη την ανάλυση και διαστασιολόγηση, δεδομένου ότι για το δομικό τμήμα απαιτείται η παράλληλη εφαρμογή του ενιαίου κανόνα, όπως επιβάλλει ο αντίστοιχος προς το είδος του Ευρωκώδικα, στην προκειμένη περίπτωση του σκυροδέματος. Η προβαλλόμενη αιτιολογία της μεταβλητότητας των εδαφικών παραμέτρων λόγω πλαστικής συμπεριφοράς, είναι ελάχιστα πειστική. Αφ΄ ενός οι σταθερές τιμές των εισαγόμενων συντελεστών κάθε άλλο παρά μεταβλητότητα απεικονίζουν. Αφ΄ ετέρου η σύγχρονη αντίληψη σχεδιασμού αποδέχεται τη δημιουργία τοπικών πλαστικών ζωνών στο περιβάλλον έδαφος στην κατάσταση λειτουργικότητας δεδομένου ότι με τις σύγχρονες μεθόδους ανάλυσης ελέγχεται επαρκώς η επίπτωσή τους στην ολική ευστάθεια και στο περιβάλλον, κυρίως στα μεγέθη των προκαλούμενων επιφανειακών καθιζήσεων.

Στην πραγματικότητα υποκρύπτεται η προσπάθεια να προκύψει τελικά η τιμή του ενιαίου συντελεστή ασφαλείας που καθορίζεται, είτε από προγενέστερους κανονισμούς, είτε εθιμικά. Σε αντίθεση με την επιδίωξη των Ευρωκωδίκων για μία ορθολογική εκτίμηση της ασφάλειας, μέσω της καινοτόμου εισαγωγής των μερικών, αντί του ενιαίου συντελεστή ασφαλείας. Για τους λόγους αυτούς είναι άμεση η ανάγκη υιοθέτησης του ενιαίου κανόνα για όλες τις περιπτώσεις από το εθνικό προσάρτημα, ώστε να απαλλαγούν οι μελέτες από την πολυπλοκότητα περιττών πρόσθετων συνδυασμών φορτίσεων, οι οποίες περιορίζουν την ευχερή εποπτεία των αποτελεσμάτων χωρίς σοβαρό λόγο. Και ας μη θεωρηθεί ήσσονος σημασίας η ανάγκη εκτύπωσης κάποιων χιλιάδων πρόσθετων άχρηστων σελίδων, εις βάρος του πανανθρώπινου στόχου για τον περιορισμό της αποψίλωσης των δασών, για όσο χρόνο η βραδύτητα προσαρμογής στις δυνατότητες της ψηφιακής εποχής θα συμβάλει στην επιβίωση της πανάρχαιας απαίτησης για την υποβολή πολλαπλών έντυπων αντιγράφων της μελέτης.

Ειδικές Προδιαγραφές Μελετών Έργων
Οι ειδικές προδιαγραφές για την μελέτη ενός έργου είναι εξαιρετικά χρήσιμες όταν καθορίζουν κανόνες για κάποιες ιδιομορφίες του, οι οποίες δεν καλύπτονται από τους υφιστάμενους κανονισμούς. Με την προϋπόθεση βέβαια ότι οι ειδικοί αυτοί κανόνες εναρμονίζονται κατά το δυνατόν με τις θεμελιώδεις αρχές των κανονισμών. Γενικά οι διατάξεις των κανονισμών είναι αρκετά αυστηρές, ώστε η πιστή εφαρμογή τους να εγγυάται την απαιτούμενη ασφάλεια και να μην απαιτούνται μη προβλεπόμενες σ΄ αυτούς πρόσθετες δεσμεύσεις όπως π.χ. ελάχιστες διαστάσεις διατομών φερόντων στοιχείων, οπλισμοί πέραν των απαιτούμενων από τη διαστασιολόγηση κλπ. Πιο σοβαρή είναι η επιβάρυνση του κόστους κατασκευής που επιφέρει η σύγχυση από τη χρήση του όρου «προσωρινή» για τις κατασκευές αντιστήριξης και υποστήριξης, ο οποίος προσδιορίζει αποκλειστικά το σκοπό τους και δεν σχετίζεται με την ανθεκτικότητά τους στο χρόνο, η οποία ταυτίζεται με την αντίστοιχη του κυρίου δομήματος.

Οι φρεατοπάσσαλοι και τα διαφράγματα κατασκευάζονται με τις ίδιες επικαλύψεις οπλισμών των αντίστοιχων για τις μόνιμες θεμελιώσεις κτηρίων και γεφυρών. Όσο για το εκτοξευόμενο σκυρόδεμα των τοιχείων και των κυλινδρικών κελυφών υποστήριξης της εκσκαφής σηράγγων, αρκεί να θυμηθούμε ότι η πρώτη του χρήση στις κατασκευές ήταν ως υλικού στεγάνωσης, οφειλόμενης στην υψηλή συμπύκνωση και στη διπλάσια σχεδόν περιεκτικότητά του σε τσιμέντο, σε σχέση με το σύνηθες σκυρόδεμα, η οποία επιβάλλεται από την ανάμειξή του με λεπτόκοκκα αδρανή, με αποτέλεσμα να παρέχει την απαιτούμενη προστασία του οπλισμού έναντι διάβρωσης. Στην περίπτωση που προδιαγράφεται η αγνόηση της διαρκούς παρουσίας τους και της συμμετοχής τους στο προσομοιώμα, η ανάλυση και η διαστασιολόγηση εκπονούνται για ένα φανταστικό δόμημα, αντί του πραγματικού, με αποτέλεσμα την αδικαιολόγητη σοβαρή επιβάρυνση του κόστους του έργου για πολύ συγκεκριμένους λόγους.

Τα περιμετρικά τοιχώματα των δομημάτων και η τελική επένδυση των σηράγγων εμφανίζονται να παραλαμβάνουν το σύνολο των οριζόντιων και κατακόρυφων φορτίων του εδάφους, με αποτέλεσμα την ανάγκη υπερβολικής αύξησης του πάχους και των οπλισμών, ενώ στην πραγματικότητα το μεγαλύτερο μέρος παραλαμβάνεται από τα στοιχεία της αντιστήριξης και υποστήριξης, με την εξαίρεση των παθητικών και προεντεταμένων αγκυρίων, τα οποία είναι εκτεθειμένα στο διαβρωτικό περιβάλλον.

Για την αντίσταση στις πιέσεις άνωσης από τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα συχνά προδιαγράφεται να λαμβάνονται υπ΄ όψιν μόνο τα μόνιμα κατακόρυφα φορτία του δομήματος και να αγνοείται η συμβολή του ίδιου βάρους της κατασκευής αντιστήριξης και η αντίσταση των πλευρικών τριβών των μελών της σε εξόλκευση, η οποία εξασφαλίζεται με την απλή σύνδεση του φορέα της ανώτερης στάθμης του δομήματος με τον περιμετρικό κεφαλόδεσμο των πασσάλων. Σε πολυόροφα υπόγεια έργα μεγάλου βάθους και ισχυρή άνωση, το απαιτούμενο μόνιμο φορτίο της αντίστασης επιβάλλει μεγάλα πάχη της τάξεως του ενός μέτρου για τα περιμετρικά τοιχώματα και των δύο μέτρων για την πλάκα θεμελίωσης, με αντίστοιχη αύξηση του βάθους εκσκαφής (άρα και της άνωσης) και της κατασκευής αντιστήριξης.

Στη φάση λειτουργίας της κατασκευής αντιστήριξης οι φρεατοπάσσαλοι φορτίζονται σε όλο το μήκος τους με τις οριζόντιες δυνάμεις προέντασης των αγκυρίων, που ανέρχονται σε κάποιες εκατοντάδες τόνους, ώστε να αναπτύσσουν τεράστιες αντιστάσεις πλευρικών τριβών με το έδαφος. Οι αντιστάσεις αυτές είναι υπερεπαρκείς για να παραλάβουν το ίδιο βάρος της κατασκευής αντιστήριξης και τις κατακόρυφες συνιστώσες των δυνάμεων προέντασης, ακόμη και για μηδενικό βάθος έμπηξης των πασσάλων κάτω από τον πυθμένα εκσκαφής. Η απαίτηση για την αγνόησή τους οδηγεί σε αχρείαστα βάθη έμπηξης αρκετών μέτρων. Οι εκτεθείσες επιλεκτικά πρόσθετες απαιτήσεις μεταφράζονται σε άσκοπη σπατάλη κάποιων χιλιάδων κυβικών μέτρων εκσκαφών και οπλισμένου σκυροδέματος. Είναι απόλυτα αναγκαίο να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στην πιστή εφαρμογή των συντηρητικών κατά κανόνα διατάξεων των κανονισμών και των σύγχρονων μεθόδων ανάλυσης και να απαλλαγούν οι ειδικές προδιαγραφές από αναιτιολόγητες πρόσθετες ειδικές απαιτήσεις, προϊόντα συνήθως του υπερβάλλοντος ζήλου για την επίτευξη περιττής υπερασφάλειας.

Αντισεισμικός Σχεδιασμός
Ένα υπόγειο έργο, το οποίον περιβάλλεται από ολόσωμα τοιχώματα, τα μόνιμα στοιχεία της κατασκευής αντιστήριξης και μία πρακτικά απεριόριστη έκταση εδάφους, διαθέτει τεράστια οριζόντια ακαμψία, πολύ μικρή τιμή κύριας ιδιοπεριόδου και επομένως ασήμαντη απόκριση στη σεισμική καταπόνηση, συγκρινόμενη με την μεγάλη διαθέσιμη οριζόντια αντίστασή του. Οι κανονισμοί προδιαγράφουν διαδικασίες ανάλυσης μόνο για τις υπέργειες κατασκευές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από τις ελεύθερα ταλαντούμενες μάζες των ορόφων και την εφαρμογή της εδαφικές σεισμικής επιτάχυνσης στη βάση τους. Η σεισμική συμπεριφορά των υπόγειων δομημάτων διαφέρει σημαντικά.

Οι μάζες των ορόφων δεν είναι ελεύθερα ταλαντούμενες αλλά δεσμεύονται από την ταυτόχρονη ταλάντωση της εδαφικής μάζας και οι εδαφικές σεισμικές επιταχύνσεις εφαρμόζονται κατανεμημένες σε όλο το ύψος του. Για τα υπόγεια δομήματα οι κανονισμοί σιωπούν.

Υπάρχει φυσικά διαθέσιμη αξιόπιστη μεθοδολογία ανάλυσης του σύνθετου συστήματος εδάφους – κατασκευής. Η οποία όμως προϋποθέτει εκτεταμένο και πολύπλοκο προσομοίωμά τους και τεράστιο αριθμό υπολογιστικών βημάτων διαδοχικής προσέγγισης, μεγέθη δυσανάλογα μεγάλα σε σχέση με το αναμενόμενο ασήμαντο αποτέλεσμα. Για τον λόγο αυτό δεν προβλέπεται από καμία κανονιστική διάταξη και εφαρμόζεται περιστασιακά σε περιπτώσεις απλών υπόγειων δομημάτων, όπως π.χ. οι εγκάρσιες διατομές σηράγγων, όπου το προσομοίωμα είναι ήδη διαθέσιμο από την ανάλυση για δράσεις χωρίς σεισμό. Απλουστευμένη αλλά αξιόπιστη μεθοδολογία γενικής χρήσης δεν έχει μέχρι σήμερα προταθεί. Για τις συνήθεις κτιριακές κατασκευές έχει εθιμικά καθιερωθεί η εφαρμογή των σεισμικών δράσεων μόνο στους υπέργειους ορόφους και η παράληψή τους στους υπόγειους.

Σε υπόγεια έργα αυξημένης σπουδαιότητας, όπου ο φόβος ότι η σιωπή των κανονισμών μπορεί να μην αποτελεί επαρκές τυπικό επιχείρημα για την παράληψη των σεισμικών δράσεων, επεμβαίνουν οι ειδικές προδιαγραφές, οι οποίες κατά κανόνα υιοθετούν τη μη συμβατή προς αυτά μεθοδολογία ανάλυσης των υπέργειων κατασκευών. Κύρια αστοχία είναι η υπερβολικά μεγάλες τιμές, από 2,5 μέχρι 4,5, του συντελεστή μεγέθυνσης της σεισμικής επιτάχυνσης υποβάθρου 2,5·S, για τιμές του συντελεστή εδάφους S από 1 μέχρι 1,8, η οποία οφείλεται στο συντονισμό. Στα υπόγεια έργα οι πραγματικές εδαφικές επιταχύνσεις ασκούνται άμεσα στις μάζες του δομήματος, με αμελητέα τη συμβολή του συντονισμού. Μία συντηρητική μεθοδολογία θα ήταν η εφαρμογή της ισοδύναμης στατικής ανάλυσης για σεισμικές επιταχύνσεις στις μάζες των ορόφων ίσες προς τη σεισμική επιτάχυνση του υποβάθρου πολλαπλασιασμένης επί το συντελεστή S, η οποία φυσικά καταλήγει σε ασήμαντο αποτέλεσμα. Πράγμα το οποίον αιτιολογεί επαρκώς και την ρητή παράληψη των σεισμικών δράσεων στις προδιαγραφές.

Αρμοδιότητες Μελετητών
Στις δεκαετίες πριν από το 2005 το σύνολο σχεδόν των μελετών φερουσών κατασκευών, όπως είναι οι θεμελιώσεις κτιρίων και γεφυρών, οι κατασκευές αντιστήριξης ορυγμάτων και υποστήριξης εκσκαφών σηράγγων, έχουν εκπονηθεί από στατικούς μελετητές. Η αρμοδιότητά τους βασίστηκε στο Προεδρικό Διάταγμα 541/1978, το οποίον καθορίζει τις κατηγορίες μελετών και το αντικείμενό τους, όπου για τις Στατικές Μελέτες (κατηγορία 8) το προσδιοριζόμενο αντικείμενο είναι «Μελέται φερουσών κατασκευών κτιρίων και μεγάλων ή ειδικών τεχνικών έργων». Το 2003 το περιεχόμενο του Π.Δ. μεταφέρθηκε αυτούσιο στο Άρθρο 2, εδάφιο 2 του Νόμου 3164/2003 περί Δημοσίων Συμβάσεων Εκπόνησης Μελετών, με αποτέλεσμα η αρμοδιότητα αυτή των στατικών μελετητών να ενισχυθεί από την υπέρτερη ισχύ του νόμου έναντι του προεδρικού διατάγματος.

Αυτή η νόμιμη και ουσιαστικά επιβεβλημένη κατάσταση ανατράπηκε το 2005 από μία αυθαίρετη και εμφανώς παράνομη επέμβαση. Ο νόμος 3164/2003 στο άρθρο 4, εδαφ. 7.8 εξουσιοδοτεί τον Υπουργό ΥΠΕΧΩΔΕ να καταρτίσει Κανονισμό Προσδιορισμού Προεκτιμώμενων Αμοιβών μέσω Υπουργικής Απόφασης. Η εκδοθείσα Απόφαση ΔΜΕΟ/α/ο/1257/2005 αποτελείται από 10 κεφάλαια, τα οποία αντιστοιχούν σε 10 κατηγορίες μελετών. Το αντικείμενο των 9 από τα 10 κεφάλαιο περιορίζεται αυστηρά στον τρόπο υπολογισμού των προεκτιμώμενων αμοιβών των αντίστοιχων μελετών. Το τελευταίο κεφάλαιο Ι, το οποίον αφορά τις Γεωτεχνικές Μελέτες, δεν περιορίζεται στις αμοιβές, αλλά, υπερβαίνοντας την εξουσιοδότηση του νόμου, ορίζει ότι οι προαναφερθείσες μελέτες θεμελιώσεων, αντιστηρίξεων εκτελούνται όχι από τους στατικούς αλλά από τους γεωτεχνικούς μελετητές.

Αυτή η νέα ρύθμιση αρμοδιοτήτων είναι εμφανώς αντικανονική. Αφ΄ ενός επειδή η ισχύς μίας υπουργικής απόφασης δεν υπερτερεί του νόμου, ο οποίος καθορίζει διαφορετική ρύθμιση για το ίδιο αντικείμενο. Αφ΄ ετέρου, επειδή θεσπίζεται καθ΄ υπέρβαση της εξουσιοδότησής του νόμου, η οποία την περιορίζει αποκλειστικά και μόνο στην κατάρτιση Κανονισμού για τον προσδιορισμό προεκτιμώμενων αμοιβών.

Οι συνέπειες όμως στο κόστος και στην ποιότητα των έργων, είναι σημαντικότερες από τις επιπτώσεις του σφετερισμού των αρμοδιοτήτων μιας ειδικότητας από άλλες. Τα έργα θεμελιώσεων και αντιστηρίξεων είναι φέροντα συστήματα και περιλαμβάνουν ειδικές κατασκευές από οπλισμένο έγχυτο και εκτοξευόμενο σκυρόδεμα, συνθέτους χαλύβδινούς φορείς, τένοντες προέντασης και βέβαια το έδαφος, με δεδομένο ότι οι αξιόπιστες τιμές των μηχανικών χαρακτηριστικών του εξασφαλίζονται από την εύστοχη εκτέλεση της γεωτεχνικής έρευνας. Επί πλέον, σύμφωνα με την σύγχρονη μεθοδολογία, οι θεμελιώσεις και τα μόνιμα μέλη των αντιστηρίξεων και υποστηρίξεων πρέπει να περιλαμβάνονται στο τελικό προσομοίωμα του συνολικού έργου και να συμμετέχουν στην ενιαία διαδικασία της ανάλυσής τους, ώστε να μην είναι δυνατός ο διαχωρισμός της μελέτης τους από αυτήν του κυρίου δομήματος. Με αυτή τη θεώρηση η ανάλυση του κυρίου δομήματος αποτελεί το τελικό στάδιο κατασκευής στη συνέχεια των προηγούμενων διαδοχικών σταδίων διαμόρφωσης των κατασκευών αντιστήριξης ή υποστήριξης.

Και έχει το πλεονέκτημα ότι λαμβάνεται υπ΄ όψιν και η επιρροή των πλαστικών ζωνών στο έδαφος που δημιουργήθηκαν στα προηγούμενα στάδια. Πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό για την ανάλυση της τελικής επένδυσης σηράγγων, η οποία, όταν διαχωρίζεται, λαμβάνει υπ΄ όψιν πλασματικά και ασφαλώς υπερεκτιμημένα φορτία, αντί των πραγματικών που προσφέρει η ενιαία αντιμετώπιση. Με την παράτυπη όμως ρύθμιση, ως αρμόδιοι για τις μελέτες αυτές θεωρούνται ακόμη και οι έχοντες γεωτεχνικό πτυχίο γεωλόγοι και μεταλλειολόγοι, ενώ αποκλείονται οι ουσιαστικά αρμόδιοι στατικοί μελετητές.

Συμπεράσματα
Η εμπειρία των τριάντα και πλέον ετών μελέτης κατασκευής σημαντικών υπόγειων έργων στην Ελλάδα, δεν δικαιολογεί τη διατήρηση των αρχικών εύλογων δισταγμών και επιφυλάξεων, για τις οποίες υιοθετήθηκαν ειδικές πρόσθετες απαιτήσεις περιττής υπερασφάλειας. Ειδικά μετά τη θέση σε ισχύει των Ευρωκωδίκων που συντελέστηκε σε αυτό το διάστημα, με τους οποίους ικανοποιούνται επαρκώς οι κύριοι στόχοι του σχεδιασμού που αφορούν την ασφάλεια και την οικονομία των έργων. Τα ειδικότερα θέματα που χρήζουν αναθεώρησης είναι:
Α) Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην πιστή εφαρμογή των διατάξεων των Ευρωκωδίκων και των εξελιγμένων μεθόδων ανάλυσης. Β) Απαλοιφή από τις ειδικές προδιαγραφές πρόσθετων ως προς τους Ευρωκώδικες διατάξεων και ειδικά όσων επιβάλουν των αγνόηση της συμβολής μόνιμων στοιχείων του έργου, επειδή σχεδιάστηκαν να εξυπηρετούν προσωρινό σκοπό. Γ) Ενιαίο προσομοίωμα ανάλυσης για το κύριο δόμημα και τα μόνιμα στοιχεία των κατασκευών αντιστήριξης και υποστήριξης. Δ) Υιοθέτηση από το εθνικό προσάρτημα στον Ευρωκώδικα 7 του ενιαίου κανόνα επάρκειας της κατασκευές για τις προδιαγραφόμενες οριακές καταστάσεις. Ε) Άρση της εμφανούς νομικής παρατυπίας σχετικά με τις αρμοδιότητες των μελετητών, η οποία παρεμποδίζει των θεώρηση του συνολικού έργου κατά τον σχεδιασμό.

Θα είναι προς όφελος όλων, και κυρίως των αναπτυξιακών προοπτικών της χώρας, να προκύψει τελικά ότι το σημερινό κόστος κατασκευές ενός έργου, είναι δυνατόν να καλύψει το κόστος δύο παρόμοιων έργων.

Διαβάστε εδώ το πρώτο μέρος του άρθρου.

*Ο κ. Δημήτρης Μπαϊρακτάρης είναι ο ιδρυτής και επικεφαλής του γραφείου «Μπαϊρακτάρης Δ. και Συνεργάτες ΕΠΕ» (www.baisteng.gr).
Το πρώτο μέρος του άρθρου δημοσιεύτηκε στο τεύχος Νοεμβρίου του Construction (#21)

Μετρό Θεσσαλονίκης: Το ΣτΕ δικαιώνει το Υπουργείο Πολιτισμού για τον Σταθμό Βενιζέλου

Δικαιώνει το Συμβούλιο της Επικρατείας το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού για τον Σταθμό Βενιζέλου και την απόσπαση και επαναφορά αρχαιοτήτων. Ειδικότερα, απορρίφθηκαν από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας οι αιτήσεις ακυρώσεως, οι οποίες ασκήθηκαν από τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, την Πανελλήνια Ενωση Συντηρητών Αρχαιοτήτων, τον Ενιαίο Σύλλογο Υπαλλήλων ΥΠΠΟΑ, τον Σύλλογο Εκτάκτων Αρχαιολόγων, το Πανελλήνιο Σωματείο Εκτάκτου Προσωπικού ΥΠΠΟΑ, την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, τη Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία, καθώς και από ιδιώτες, κατά της απόφασης της υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, με την οποία εγκρίθηκε η μελέτη απόσπασης και επαναφοράς των αρχαιοτήτων του σταθμού Βενιζέλου του μετρό Θεσσαλονίκης. Η Ολομέλεια του ΣτΕ απέρριψε τις αιτήσεις με τις 2560 και 2561/2022 αποφάσεις, οι οποίες δημοσιεύθηκαν χθες 21 Δεκεμβρίου.

Μενδώνη: Δικαιωνόμαστε, το έργο προχωρά

Όπως δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη: «Για μία ακόμη φορά, με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, δικαιώνονται οι επιλογές και η πολιτική του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού για το θέμα του Σταθμού Βενιζέλου. Το έργο προχωρεί απρόσκοπτα, εντός των χρονοδιαγραμμάτων.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα αποδώσει στους Θεσσαλονικείς το έργο ολοκληρωμένο στο τέλος του 2023 με πέντε σταθμούς-μουσεία, αλλά και με τον μεγαλύτερο διεθνώς αρχαιολογικό χώρο ενταγμένο σε ένα μείζον τεχνικό έργο».

Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο έκρινε τα εξής:

  • Ομόφωνα επιβεβαίωσε τη νομολογία του, ότι η αρχαιολογική νομοθεσία επιτρέπει τη μετακίνηση ακίνητου μνημείου, προκειμένου να κατασκευαστούν αμυντικά ή άλλα έργα ζωτικής σημασίας για το κοινωνικό σύνολο και ομόφωνα επανέλαβε, για ακόμη μια φορά, ότι οι εν λόγω εξαιρετικές προϋποθέσεις συντρέχουν στην περίπτωση του μετρό της Θεσσαλονίκης,
  • Ομόφωνα έκρινε ότι αιτιολογείται νόμιμα η έγκριση της μελέτης απόσπασης και επαναφοράς, η υλοποίηση της οποίας ελέγχεται από τις αρμόδιες αρχαιολογικές υπηρεσίες και ότι νομίμως θεωρήθηκε ότι η μελέτη αυτή έπρεπε να εξειδικευθεί σε επόμενα στάδια, όπως και πράγματι συνέβη,
  • Ομόφωνα έκρινε ότι οι ισχυρισμοί περί κατατεμαχισμού και αποδόμησης των αρχαιοτήτων δεν επιβεβαιώνονται ούτε από την εγκριθείσα μελέτη, ούτε από τον όλο φάκελο
  • Με μειοψηφία τριών μελών, έκρινε ότι η διάρθρωση της μελέτης σε τεύχη (δημοπράτησης, σκοπιμότητας κ.λπ.) είναι περιττή σε αρχαιολογικές εργασίες που εντάσσονται σε ευρύτερα έργα ή σχέδια που χρηματοδοτούνται από άλλους δημόσιους ή επενδυτικούς φορείς, καθώς τα έργα αυτά υπόκεινται σε περιβαλλοντική αδειοδότηση με ευρείες διατυπώσεις δημοσιότητας και διαβούλευση με το κοινό, οι δε σχετικές αρχαιολογικές μελέτες και εργασίες υπόκεινται στον έλεγχο και την έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού και των υπηρεσιών του, σύμφωνα με την νομοθεσία».