Η κατασκευή νέων πάρκων μικρής έκτασης και η αναβάθμιση υφιστάμενων χώρων πρασίνου δίνουν νέο, πράσινο χρώμα στην Αθήνα, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της πόλης.

Η Αθήνα, η πλέον πυκνοδομημένη πόλη της χώρας μας, χαρακτηρίζεται -μεταξύ άλλων- από τα προβλήματα που προκύπτουν από την έλλειψη δημόσιων ελεύθερων χώρων πρασίνου. Για να αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα, οι περισσότερες προσπάθειες των δημοτικών αρχών επικεντρώνονται σε σημειακές ή/και εξωραϊστικές επεμβάσεις, οι οποίες όμως δεν επιλύνουν τα εν λόγω προβλήματα.

Η δημιουργία πάρκων, όμως, αποτελώντας μια μικρή μεν, στρατηγική παρέμβαση σε επίπεδο γειτονιάς δε, μπορεί να συμβάλει στην εξυγίανση της πόλης. Τα πάρκα δίνουν πράσινο χρώμα στην Αθήνα και επιτρέπουν στην πόλη και τους κατοίκους της να πάρουν μια ανάσα καθαρότερου αέρα. Παράλληλα, λειτουργούν θετικά στο περιβαλλοντικό ισοζύγιο της πόλης, καθώς συμβάλλουν στην αύξηση της βιοποικιλότητας, τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. Επίσης, ειδικά τα πάρκα τσέπης (pocket parks), χάρη στο μικρό τους μέγεθος, το μικρότερο κόστος και τον μειωμένο χρόνο κατασκευής, μπορούν να «ανακουφίσουν» τον πυκνό αστικό ιστό, χωρίς να αλλοιώνουν τον χαρακτήρα της γειτονιάς.

Στην Αθήνα ήδη έχουν δημιουργηθεί τα 4 πρώτα πάρκα τσέπης σε Κυψέλη, Κολωνό, Παγκράτι και Μεταξουργείο, ενώ ανανεωμένο είναι πλέον και το Πάρκο Κλωναρίδη – ΦΙΞ στα Πατήσια.

Πάρκο Τσέπης Στην Άνω Κυψέλη
Το πρώτο πάρκο τσέπης στην Αθήνα δημιουργήθηκε τον Ιούλιο του 2020 στην Άνω Κυψέλη, και συγκεκριμένα στη συμβολή των οδών Ευδοκίας και Καρτερίας. Τα πάρκα αυτά είναι ανοιχτοί χώροι, προσβάσιμοι στο κοινό, τα οποία, σύμφωνα με την ανακοίνωση του Δήμου Αθηναίων, συμβάλλουν στην αναβάθμιση των περιοχών «που δημιουργούνται και την επανοργάνωση του αστικού και κοινωνικού ιστού σε επίπεδο γειτονιάς». Όπως τονίζεται στην ίδια ανακοίνωση, στόχος «είναι η δημιουργία αρκετών ακόμα τέτοιων πάρκων, που θα απλώνονται στις γειτονιές της πρωτεύουσας και θα αναβαθμίζουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων της». Σύμφωνα με την ανακοίνωση του δήμου, το συγκεκριμένο πάρκο τσέπης είναι ένας ανθόκηπος στον οποίο έχουν φυτευτεί πολλά και διαφορετικά αντιπροσωπευτικά είδη. Τα επιμέρους παρτέρια οριοθετούνται από χαμηλό αειθαλή φυτοφράκτη (μυρτιά μικρόφυλλη), για να παρεμποδίζεται η είσοδος προς αυτά, ενώ με τη φύτευση αναρριχώμενων και ανθοφόρων θάμνων η μια πλευρά μετατρέπεται σε κάθετο πράσινο κήπο. Επιπλέον, στο πάρκο υπάρχουν ειδικές πινακίδες δίπλα σε κάθε φυτό οι οποίες παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες για τα την ταυτότητά του, καθώς επίσης και κατασκευές για φωλιές χρήσιμων εντόμων.

Το πάρκο αποτελεί ένα μικρό «παράθυρο» στη φύση για τους κατοίκους της περιοχής της Άνω Κυψέλης, εντάσσεται στο πρόγραμμα «Υιοθέτησε την πόλη σου» και δημιουργήθηκε με δωρεά του Deloitte Foundation. Το Deloitte Foundation είναι το κοινωφελές μη κερδοσκοπικό ίδρυμα της Deloitte Ελλάδος, το οποίο στηρίζει ενεργά τις τοπικές κοινωνίες, με την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη να αποτελούν βασικούς πυλώνες της δράσης του.

Ο Κώστας Μπακογιάννης, Δήμαρχος Αθηναίων, σε σχετική δήλωσή του, τόνισε πως «η δημιουργία των πάρκων τσέπης, αποτελεί μία από τις πιο ουσιαστικές αστικές παρεμβάσεις που γίνονται στις γειτονιές της Αθήνας. Είναι μία επιτυχημένη πρακτική που ακολουθούν πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και την υιοθετούμε για να δημιουργήσουμε τις ανάσες που χρειαζόμαστε».

Πάρκο Τσέπης Στον Κολωνό
Το δεύτερο πάρκο τσέπης που απέκτησε ο δήμος Αθηναίων τον Ιανουάριο του 2021 βρίσκεται στον Κολωνό, και συγκεκριμένα στη συμβολή των οδών Κιλκίς και Αλαμάνας. Και αυτό το πάρκο δημιουργήθηκε μέσα από το πρόγραμμα «Υιοθέτησε την πόλη σου», και χάρη στη συμμετοχή και δωρεά του ομίλου Ηρακλής, βαδίζοντας στον δρόμο της νέας διεθνούς πρακτικής η οποία έχει υιοθετηθεί από πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες στις οποίες παρατηρείται έλλειψη δημόσιου – ελεύθερου χώρου. Μάλιστα, στην Αμερική αλλά και τη Μεγάλη Βρετανία, τα πάρκα τσέπης θεωρούνται εργαλεία για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας, την καταπολέμηση της απομόνωσης που επικρατεί στις πυκνοκατοικημένες πόλεις και, κυρίως, για την προστασία του περιβάλλοντος, όπως υπογραμμίζει σχετική ανακοίνωση του Δήμου Αθηναίων.

Σε ό,τι αφορά το συγκεκριμένο πάρκο τσέπης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν ο τρόπος και τα υλικά από τα οποία κατασκευάστηκε. Το δάπεδο και το πεζοδρόμιο είναι κατασκευασμένα από ειδικό, φιλικό προς το περιβάλλον, σκυρόδεμα, τα καθιστικά από ανακυκλωμένη ξυλεία, έγινε πυκνή φύτευση αειθαλών και φυλλοβόλων δέντρων, ενώ χρησιμοποιείται και υπεδάφιο αρδευτικό σύστημα για το πότισμα των φυτών. Επίσης, σύμφωνα με την ανακοίνωση, το πάρκο φωτίζεται αυτόνομα από φωτοβολταϊκό σύστημα προηγμένης τεχνολογίας, το οποίο περιλαμβάνει και ψηφιακό πίνακα με πληροφορίες για τη θερμοκρασία, την υγρασία και άλλες περιβαλλοντικές παραμέτρους.

Σε δηλώσεις του, ο κ. Μπακογιάννης στάθηκε στην αναγκαιότητα της δημιουργίας τέτοιων πάρκων, τονίζοντας την ιδιαίτερη σημασία της υλοποίησής τους χωρίς κόστος για τους Αθηναίους. «Υπάρχουν λύσεις για να βγούμε από το περιβαλλοντικό τέλμα που έχει δημιουργηθεί τις προηγούμενες δεκαετίες στις γειτονιές. Υπάρχουν λύσεις για να ενεργοποιηθεί και πάλι η κοινωνία της γειτονιάς. Τα πάρκα τσέπης είναι μία τέτοια ουσιαστική λύση», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Πάρκο Τσέπης Στο Παγκράτι
Το τρίτο πάρκο τσέπης κατασκευάστηκε στο Παγκράτι τον Φεβρουάριο του 2021 και χωροθετείται σε ένα οικόπεδο επιφάνειας 750 τ.μ., το οποίο παρέμενε αναξιοποίητο μέχρι τότε. Για την κατασκευή του πάρκου, η P&G συνεργάστηκε με την Οργάνωση ΓΗ και τον Δήμο Αθηναίων, με στόχο το πάρκο να αποτελέσει ένα οικοσύστημα που θα συμβάλλει στην αισθητική και κλιματική αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής, τη δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα και την αύξηση της βιοποικιλότητας.

Στο πάρκο τοποθετήθηκαν περισσότερα από 1.150 φυτά και δέντρα, ανάμεσα στα οποία και ροβίνιες, σημύδες και γηγενή αρωματικά φυτά. Ο μεγάλος αριθμός διαφορετικών φυτών και το γεγονός ότι είναι πυκνοφυτευμένα συμβάλλουν στη δημιουργία ενός οικοσυστήματος με πολλά οφέλη για την περιοχή του Παγκρατίου.

Επίσης, σε αυτό το πάρκο έγινε εφαρμογή πρωτοποριακών σχεδιαστικών και κατασκευαστικών λύσεων στα πλαίσια της βιωσιμότητας και της κυκλικής οικονομίας. Για τις περισσότερες κατασκευές έχουν χρησιμοποιηθεί υλικά φιλικά προς το περιβάλλον και επαναχρησιμοποιημένα ξύλα, όπως για παράδειγμα τραβέρσες σιδηρόδρομου, ενώ έχει εγκατασταθεί και ένα αειφόρο σύστημα αποστράγγισης υδάτων, ώστε να εμπλουτίζεται ο υδροφόρος ορίζοντας και να ποτίζονται τα δέντρα. Επίσης, για την κάλυψη των αναγκών φωτισμού, επιλέχθηκε φωτοβολταϊκό σύστημα προηγμένης τεχνολογίας, το οποίο τις πρώτες ώρες φωτίζει με απόδοση 100%, έπειτα μειώνεται σε 80% (για 4 ώρες), και αργότερα λειτουργεί ως φωτισμός ασφαλείας (25%), με στόχο να μειωθούν τα επίπεδα της φωτορύπανσης. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι το πάρκο είναι προσβάσιμο και από άτομα με κινητικές ανάγκες.

«Η Αθήνα δέχεται μία ασφυκτική πίεση όλα αυτά τα χρόνια και περισσότερο στην περίοδο της πανδημίας. Έχουμε βάλει μπροστά ένα σχέδιο που κάνει χώρο στους Αθηναίους. Χώρο που χρειαζόμαστε για να ζει ο καθένας με αξιοπρέπεια στη γειτονιά του. Δεν είναι μόνο τα περιβαλλοντικά οφέλη που αποκτά η πόλη αλλά και η δημιουργία σημείων που έχουν κοινωνικό χαρακτήρα. Κάθε γωνιά να αποκτήσει τη δική της ανάσα, το δικό της πράσινο σημείο αναφοράς και, επιτέλους, να έρθουν στο φως εκτάσεις μέσα στον αστικό ιστό που με το πέρασμα του χρόνου είχαν γίνει βάρος για τη γειτονιά», δήλωσε σχετικά ο Μπακογιάννης.

«Η δημιουργία πράσινων νησίδων είναι ένα πρώτο βήμα για να κάνουμε τις πόλεις μας πιο βιώσιμες και μας δίνει ιδιαίτερη χαρά να είμαστε μέρος αυτής της πρωτοβουλίας. Η θερμή υποδοχή του πάρκου από τους κατοίκους της γειτονιάς είναι η καλύτερη απόδειξη της αξίας αυτής της προσπάθειας», υπογράμμισε η Δέσποινα Πάσσαρη, Διευθύντρια Εταιρικής Επικοινωνίας της P&G Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Τέλος, ο Κωνσταντίνος Μαχαίρας, Διευθυντής της Οργάνωσης Γη, ελπίζει αυτός ο χώρος «να αποτελέσει σημείο συνάντησης των πολιτών, ώστε ξεκινώντας από τη γειτονιά όλοι να συμμετέχουμε μέσω του διαλόγου στην αναζήτηση λύσεων για το πώς θα κάνουμε τις πόλεις μας πράσινες, ανθεκτικές και βιώσιμες για όλους».

Πάρκο Τσέπης Στο Μεταξουργείο
Το τέταρτο -και πιο πρόσφατο- πάρκο τσέπης ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο και βρίσκεται στο Μεταξουργείο, στη συμβολή των οδών Μεγ. Αλεξάνδρου και Μυκηνών. Για δεύτερη φορά μετά το Παγκράτι, ο Δήμος Αθηναίων, με τη δωρεά της P&G – και σε συνεργασία με την Οργάνωση Γη, παρεμβαίνει και αξιοποιεί έναν ακόμη εγκαταλελειμμένο χώρο της πόλης.

Μια ξεχασμένη γωνιά της πόλης, έκτασης 300 τ.μ., απέκτησε ξανά ζωή και μετατράπηκε σε έναν σύγχρονο χώρο συγκέντρωσης των κατοίκων της περιοχής του Μεταξουργείου, με έντονη βλάστηση και σύγχρονο εξοπλισμό. Φυτεύτηκαν 7 νέα δέντρα, μεταξύ των οποίων μια ελιά στο κέντρο του χώρου, περισσότερα από 330 αναρριχώμενα φυτά και θάμνοι, καθώς και άλλα γηγενή αρωματικά φυτά. Και σε αυτό το πάρκο ανανεώθηκαν πλήρως οι αστικές υποδομές και εξοπλισμός, ενώ ο φωτισμός θα ενισχυθεί από αυτόνομο φωτοβολταϊκό στοιχείο. «Τα πάρκα τσέπης έγιναν θεσμός για την Αθήνα και αυτό μας δίνει την δύναμη να συνεχίσουμε την προσπάθεια για την δημιουργία ακόμη περισσότερων χώρων πρασίνου, σε χώρους που επί χρόνια είχαν εγκαταλειφθεί στην τύχη τους και μέσα σε γειτονιές που χρειάζονται ανάσες. Είναι το αποτέλεσμα μιας πρακτικής που αγκάλιασαν όλοι οι Αθηναίοι, γιατί βλέπουν το χώρο τους να αλλάζει και την καθημερινότητά τους να γίνεται καλύτερη, πιο ανθρώπινη, πιο κοντά στο περιβάλλον», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Μπακογιάννης.

Το Πάρκο Φιξ «Ξανασυστήνεται» Στους Αθηναίους
Το πάρκο Κλωναρίδη – ΦΙΞ έχει έκταση 7.500 m2 και βρίσκεται στα Πατήσια, μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της Αθήνας. Είναι ένα ιστορικό πάρκο που πήρε το όνομά του από το παλιό εργοστάσιο ζυθοποιίας και παγοποιίας Κλωναρίδη, το οποίο κατασκευάστηκε στις αρχές του 20ού αι. και το 1930 πέρασε στην ιδιοκτησία του ιδρυτή της ζυθοποιίας ΦΙΞ. Μέχρι τον περασμένο Μάιο, εκεί υπήρχαν δέντρα που φυτεύτηκαν πριν από -ούτε λίγο ούτε πολύ- 20 χρόνια.

Πλέον, χάρη στη συμβολή δύο μεγάλων εταιρειών, το πάρκο έχει «μεταμορφωθεί» σε ένα σύγχρονο αειφόρο πάρκο, με δομή και φύτευση οι οποίες βασίζονται στις αρχές του αειφόρου σχεδιασμού. Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του δήμου, η Ολυμπιακή Ζυθοποιία και η FIX Hellas, μέσω του προγράμματος «Υιοθέτησε την πόλη σου» «στηρίζουν έμπρακτα το έργο του Δήμου Αθηναίων, ώστε το ιστορικό πάρκο της πρωτεύουσας να γίνει ξανά μια σημαντική ανάσα πρασίνου και υψηλής αισθητικής, που θα προσδίδει “πόντους” στην αισθητική της καθημερινότητας της πυκνοδομημένης περιοχής των Πατησίων».

Σε όλη την έκταση του πάρκου Κλωναρίδη – ΦΙΞ πραγματοποιήθηκαν πολλαπλά έργα και παρεμβάσεις, όπως αποκατάσταση των διαδρομών με υδατοπερατό υλικό, τοποθέτηση νέου εξοπλισμού (παγκάκια, κάδοι απορριμμάτων, σήμανση, φωτιστικά LED) και επισκευή του σιντριβανιού.

Επίσης, φυτεύτηκαν περισσότερα από 4.500 φυτά της μεσογειακής χλωρίδας, με μικρές ανάγκες σε νερό, που παρουσιάζουν μεγάλη αντοχή στον αστικό ιστό και τη ρύπανση, όπως προέβλεπε η μελέτη της εταιρείας αρχιτεκτονικής τοπίου Ecoscapes. Μάλιστα, για φυτεύτηκε για πρώτη φορά σε όλα τα σημεία του πάρκου πολυετές λιβάδι, το οποίο παραμένει πράσινο καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Στο κεντρικό τμήμα του πάρκου δημιουργήθηκε ένας κήπος που είναι «αφιερωμένος στις αισθήσεις», αξιοποιώντας φυτά με διαφορετικά χρώματα και υφές φυλλώματος και ανθών με έντονο εποχιακό και βοτανικό ενδιαφέρον. Στο νότιο όριο δημιουργήθηκε ένας κήπος που είναι αφιερωμένος στη βιοποικιλότητα, φυτεύοντας αειθαλείς μεσογειακούς θάμνους κάτω από τα δέντρα και υδροχαρή φυτά γύρω από το σιντριβάνι.

Η δυτική αλέα με τα πλατάνια τονίστηκε με γραμμικές φυτεύσεις πολυετών ποωδών ειδών και θάμνων, ενώ στο ανατολικό όριο με την οδό Πατησίων έγινε αποκατάσταση της επιφάνειας του χλοοτάπητα, με στόχο να αποτελέσει το σημείο συνάντησης και διεξαγωγής υπαίθριων δραστηριοτήτων. Επίσης, έχουν τοποθετηθεί ποτίστρες και ταΐστρες για τα πουλιά του πάρκου.

Τέλος, τα 27 παγκάκια του πάρκου φιλοτεχνήθηκαν από σπουδαστές του εκπαιδευτικού ομίλου ΑΚΤΟ, με στόχο να δώσουν μια εικαστική χροιά στο χώρο.

Ο κ. Μπακογιάννης, τόνισε σε σχετική δήλωση: «Το πάρκο ΦΙΞ είναι ένα από τα εμβληματικά σημεία της πόλης, που εντάσσεται πλέον στους σύγχρονους ρυθμούς της Αθήνας και ταυτόχρονα διατηρεί όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που άφησαν το αποτύπωμά τους στην πρωτεύουσα. Η Ολυμπιακή Ζυθοποιία, με τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα «Υιοθέτησε την πόλη σου», γίνεται σύμμαχός μας για να «ξυπνήσουμε» το πάρκο ΦΙΞ και να δώσουμε στην περιοχή τις ανάσες που τόσο έχει ανάγκη. Συνεργαζόμαστε, ενώνουμε δυνάμεις σε μία προσπάθεια όλων, να κάνουμε τη ζωή στην Αθήνα καλύτερη».