Την 24η Νοεμβρίου 2020 η ομάδα εργασίας του Εθνικού Συμβουλίου Βιομηχανίας Υποδομών και Κατασκευών (ΕΣΒΥΚ) ολοκλήρωσε και κατέθεσε την πρότασή του για την ανάπτυξη κύριων συγκοινωνιακών έργων στην Αττική (εκτός ΜΕΤΡΟ), στο πλαίσιο ενός στρατηγικού σχεδιασμού έργων υποδομών ενόψει και των αναμενόμενων χρηματοδοτήσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης και το νέο ΕΣΠΑ 2021-27, συνολικού προϋπολογισμού (χωρίς ΦΠΑ), 3,22 δισ. ευρώ.

Η παρούσα πρόταση υλοποίησης κύριων συγκοινωνιακών έργων (εκτός ΜΕΤΡΟ) στην Αττική αποτελεί συμβολή στη διαμόρφωση δράσεων του Σχεδίου Ανάκαμψης που θα υποβάλει η Ελλάδα προς έγκριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πρόκειται για παράδειγμα συνεκτικής, ουσιαστικής και αξιόπιστης επένδυσης στις υποδομές για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας της Περιφέρειας Αττικής, η οποία συγκεντρώνει το ήμισυ σχεδόν του πληθυσμού και παράγει αντίστοιχο ποσοστό του ΑΕΠ της χώρας, με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξή της και τον μετριασμό των επιπτώσεων της κρίσης λόγω του κορονοϊού. Τα προτεινόμενα έργα προάγουν επίσης την πράσινη ανάπτυξη και υποστηρίζουν τη βιώσιμη κινητικότητα και την ενεργειακή μετάβαση.

Οι ενότητες των έργων
Η πρόταση συντίθεται από δεκαπέντε επιμέρους έργα συνολικού προϋπολογισμού €3,22 δισ., ομαδοποιημένα σε πέντε ενότητες σύμφωνα με το ισχύον Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας – Αττικής και αλληλοσυμπληρούμενα, καθιστώντας την πρόταση αρκούντως συνεκτική. Αφορούν μέσα σταθερής τροχιάς (σιδηρόδρομος, προαστιακός και τραμ) και σε οδικά έργα συμπλήρωσης – επέκτασης της Αττικής Οδού, σε αναβάθμιση υφισταμένων οδικών αξόνων και σε νέες συνδέσεις με λιμάνια και λοιπά κέντρα γένεσης μετακινήσεων.

Α. Μέσα σταθερής τροχιάς (Προαστιακός – Τραμ):

  1. Επέκταση Προαστιακού από το Αεροδρόμιο μέχρι το Λιμάνι της Ραφήνας.
    2. Επέκταση Προαστιακού σιδηρόδρομου μέχρι το Λαύριο.
    3. Σύνδεση Τραμ με ΜΕΤΡΟ Ελληνικού/Αργυρούπολης με Αμαξοστάσιο στο Μητροπολιτικό Πάρκο, αναμόρφωση έως Παραλιακό μέτωπο και επέκταση από Βούλα μέχρι Βουλιαγμένη.

Β. Συμπληρώσεις Αττικής Οδού:

  1. Κυκλοφοριακή αναβάθμιση Α.Κ. Μεταμόρφωσης, Λεονταρίου, Σιδ. Στάση Γέρακα, χώρος στάθμευσης στον Σ.Σ. Κορωπίου κ.λπ.
    5. Κυκλοφοριακή αναβάθμιση κεντρικού τμήματος Αττικής Οδού και των συνδέσεων με τη Δυτική Περιφερειακή Υμηττού.

Γ. Προσβάσεις / Επεκτάσεις Αττικής Οδού:

  1. Επέκταση Λ. Κύμης μέχρι Εθνική Οδό Αθηνών – Θεσ/νίκης (ΠΑΘΕ).
    7. Επέκταση Δυτικής Περιφερειακής Υμηττού μέχρι τη Λ. Βουλιαγμένης (Αστική σήραγγα Ηλιούπολης), αναβάθμιση Λ. Βουλιαγμένης μέχρι το Ελληνικό και Βόρειου τμήματος Λ. Αλίμου (ελεύθερη ροή).
    8. Παράκαμψη Καισαριανής.
    9. Επέκταση Δυτικής Περιφερειακής Υμηττού μέχρι το Λιμάνι της Ραφήνας και τη Βόρεια Πύλη Αεροδρομίου.
    10. Νότια σύνδεση Ελληνικού – Αεροδρομίου.

Δ. Αναβάθμιση υφισταμένων οδικών συνδέσεων:

  1. Αναβάθμιση Οδικού άξονα Σταυρού – Λαυρίου από Αττική Οδό προς Λαύριο και Λιμένα Λαυρίου.
    12. Αναβάθμιση οδικής ασφάλειας και κυκλοφοριακής ικανότητας Λεωφόρου Κηφισού (Ε.Ο.1), από παραλιακό μέτωπο έως Α.Κ. Αττικής Οδού.
    13. Αναβάθμιση οδικού άξονα Δραπετσώνας – Κερατσινίου, Σχιστού μέχρι και κόμβο Σχιστού.

Ε. Ευρεία παράκαμψη Αττικής:

  1. Αυτοκινητόδρομος Ελευσίνα – Οινόφυτα / Θήβα.
    15. Νέα Σιδηροδρομική σύνδεση Θριασίου – Θήβας (Σ.Σ. Θριασίου – Σ.Σ. Σφίγγας) και επέκταση προαστιακού στην υφιστάμενη Σ.Γ. από ΣΚΑ μέχρι Θήβα.

Προφανώς, πέραν των ανωτέρω υπάρχει ανάγκη υλοποίησης και άλλων έργων στην Αττική, όπως η μερική υπογειοποίηση της Λ. Ποσειδώνος από έργα Π. Φαλήρου έως Λ. Αλίμου/Ανάπλαση και αναβάθμιση παραλιακού μετώπου, η υπόγεια σύνδεση της Λ. Κατεχάκη με την Ιερά Οδό και την Λ. Κηφισού κ.λπ.

Ενισχύοντας την οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα
Μετά από μια βαθιά οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008-2009, η ελληνική οικονομία άρχισε να ανακάμπτει μόλις το 2017, παρουσιάζοντας το 2018 ποσοστό ανάπτυξης 1,9% και το 2019 2,3%. Σήμερα, το ΑΕΠ είναι μικρότερο απ’ ό,τι ήταν το 2007 κατά το ένα τέταρτο, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι το τρίτο χαμηλότερο μεταξύ των χωρών μελών του ΟΟΣΑ.

Τα προτεινόμενα έργα στοχεύουν στην υποστήριξη της αναπτυξιακής προοπτικής της Αττικής με:

  1. Τις αναγκαίες αναβαθμίσεις – συμπληρώσεις της Αττικής Οδού και της Λ. Κηφισού (αρχικό τμήμα της Εθνικής Οδού 1 Αθηνών – Θεσσαλονίκης) για την απρόσκοπτη λειτουργία τους τα επόμενα χρόνια ώστε να συνεχίσουν να αποτελούν τους βασικούς οδικούς άξονες σύνδεσης της Αττικής με την υπόλοιπη χώρα.
  2. Την νέα οδική και σιδηροδρομική σύνδεση της βιομηχανικής περιοχής της Ελευσίνας και του Θριασίου Εμπορευματικού Κέντρου (και του Λιμένα του Πειραιά) με τη βιομηχανική περιοχή Θήβας – Οινοφύτων.
  3. Την ενίσχυση της συνδεσιμότητας των βασικών λιμανιών Πειραιά, Λαυρίου και Ραφήνας και του αερολιμένα Ελευθέριος Βενιζέλος.
  4. Τη διασφάλιση του απαιτούμενου επιπέδου συγκοινωνιακής σύνδεσης εμβληματικών επενδύσεων όπως είναι του Ελληνικού και της Microsoft στο Λαύριο.
  5. Την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος με την ελάφρυνση του αστικού οδικού δικτύου της Αθήνας από τις υπερτοπικές και διαμπερείς μετακινήσεις και την αναβάθμιση του παραλιακού μετώπου.

Στη μελέτη του ΙΟΒΕ «Οι αναπτυξιακές προοπτικές των Κατασκευών στην Ελλάδα» (2019), η συνολική συνεισφορά του κλάδου των κατασκευών σε όρους ΑΕΠ εκτιμήθηκε ότι το 2017 διαμορφώθηκε σε €19,9 δισ. (περίπου 11% του ΑΕΠ της χώρας). Σε όρους απασχόλησης, και λαμβάνοντας υπόψη τις πολλαπλασιαστικές επιδράσεις, η συνολική συνεισφορά της κατασκευαστικής δραστηριότητας υπολογίσθηκε σε 505 χιλ. θέσεις εργασίας. Προκύπτει δηλαδή ότι για κάθε €1 που δαπανάται στον κλάδο των κατασκευών προστίθεται €1,8 στο ΑΕΠ της χώρας, εκ του οποίου €0,4 καταλήγουν στα ταμεία του κράτους. Αντίστοιχα, για κάθε €1 εκατ. αξίας που παράγουν οι κατασκευές, δημιουργούνται 44,5 θέσεις εργασίας στην οικονομία, εκ των οποίων οι 18 αφορούν άμεσα τον κλάδο των κατασκευών. Συνεπώς, τα έργα που προτείνονται αναμένεται να προσθέσουν περί τα €6 δισ. τα επόμενα έξι χρόνια στο ΑΕΠ και να συνεισφέρουν, ως αναμένεται, τουλάχιστον άλλα τόσα ως κοινωνικο-οικονομικό όφελος, βοηθώντας σημαντικά στον μετριασμό των οικονομικών επιπτώσεων της κρίσης λόγω της επιδημίας του κορονοϊού.

Προώθηση της πράσινης κινητικότητας
Τα προτεινόμενα έργα θα συμβάλουν στην πράσινη μετάβαση και στην βιώσιμη κινητικότητα στην Αττική διότι:

  1. Από το σύνολο των έργων, αυτά που αφορούν σε έργα ηλεκτροκίνητης σταθερής τροχιάς (σιδηρόδρομος, προαστιακός και τραμ) είναι πολύ σημαντικά στην επέκταση και ενοποίηση του δικτύου και καλύπτουν το 30% του συνολικού κόστους της πρότασης. Ως έργα δε μαζικής μεταφοράς, αφαιρούν μετακινήσεις από το οδικό δίκτυο, προσεγγίζοντας περαιτέρω τους στόχους.
  2. Όμως και τα συγκεκριμένα οδικά έργα θα βοηθήσουν προς τη κατεύθυνση αυτή επειδή αφενός μεν μειώνουν την κατανάλωση καυσίμων και αναλόγως τα αέρια θερμοκηπίου και την ατμοσφαιρική ρύπανση, αφετέρου δε θα απελευθερώσουν τμήμα του αστικού δικτύου, επιτρέποντας την ανάπλαση χώρων ώστε να προσφερθούν για πράσινο, πεζόδρομους και ποδηλατόδρομους.
  3. Ο σχεδιασμός των νέων οδικών έργων θα περιλαμβάνει υποδομές για την ηλεκτροκίνηση και τη χρήση υδρογόνου από τα οχήματα, την εγκατάσταση ευρυζωνικών δικτύων, την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών panels όπου είναι εφικτό (π.χ. ηχοπετάσματα) καθώς και προβλέψεις για την εξυπηρέτηση διασυνδεδεμένων και αυτόνομων οχημάτων.

 

Περιβαλλοντικά Οφέλη
Τα αστικά συγκοινωνιακά έργα με κατάλληλο σχεδιασμό μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων και να αποφέρουν χρηματοοικονομικά και ισχυρά κοινωνικοοικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη, όπως:

  • Βιώσιμη κινητικότητα – φιλική περιβαλλοντικά μετακίνηση, δια της ανάπτυξης μέσων σταθερής τροχιάς και στοχευμένων οδικών παρεμβάσεων, αναπλάσεων, πεζοδρομήσεων.
  • Περιορισμός εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (CO2, N2O, CH4).
  • Περιορισμός ατμοσφαιρικής ρύπανσης (NOX, SO2, CO, VOC κ.λπ.).
  • Περιορισμός οπτικής όχλησης καθώς και θορύβου.
  • Προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας των κατοίκων.
  • Δημιουργία χώρων πρασίνου διά του περιορισμού του χώρου της επιφανειακής κυκλοφορίας οχημάτων.
  • Ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων, παραλιακών μετώπων με την πόλη και αξιοποίηση αυτών συμβάλλοντας, εκτός των άλλων, και στην ανάδειξη της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς και στην ενίσχυση του τουρισμού.
  • Βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος και των μετακινήσεων υποβοηθώντας στην ανάπτυξη της αγοράς ακινήτων.
  • Περιορισμός του χρόνου διαδρομής/κέρδος χρόνου μεταφοράς επιβατών και εμπορευμάτων.
  • Περιορισμός των δαπανών χρήσεως και γενικότερα του κόστους λειτουργίας οχημάτων.
  • Περιορισμός του κόστους μεταφοράς αγαθών.
  • Περιορισμός των ατυχημάτων.

Με στοχευμένα έργα συγκοινωνιακών υποδομών τέτοιας κλίμακας και κατάλληλου σχεδιασμού, δύναται να επιτευχθούν σε ισχυρό βαθμό τα περισσότερα από τα οφέλη που αναφέρονται ανωτέρω και πρωτίστως η προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος.